ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်အလုပ်လုပ်ကိုင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ (Visa) သက်တမ်းတိုးတာ ဒါမှမဟုတ် ဗီဇာအမျိုးအစား ပြောင်းလဲတာဟာ ဘဝအတွက် အင်မတန်အရေးကြီးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ "အခုလက်ရှိကုမ္ပဏီမှာ ဗီဇာသက်တမ်းတိုးလို့ရပါ့မလား"၊ "အလုပ်ပြောင်းလိုက်ပေမယ့် ဗီဇာကိစ္စ ဘယ်လိုဆက်လုပ်ရမလဲ" စတဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ အများကြီးရှိနေကြမှာပါ။
တကယ်တော့ 入管 (လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဦးစီးဌာန) ရဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေမှာ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ "လမ်းညွှန်ချက် (Guideline)" ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဒီစံနှုန်းတွေကို သေချာနားလည်ထားပြီး ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားနိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိက ဗီဇာကျခြင်း (သို့မဟုတ်) ပယ်ချခံရခြင်းကို အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ နေ့စဉ် 入管 ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်တွေကို ဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ 行政書士 ရဲ့ အမြင်ကနေ ဗီဇာစစ်ဆေးသူတွေက ဘယ်အချက်တွေကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးသလဲဆိုတဲ့ "審査基準 ၈ ချက်" ကို အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။
၁။ ဗီဇာခွင့်ပြုချက် ဘာကြောင့်လိုအပ်သလဲဆိုတဲ့ အခြေခံစည်းမျဉ်း
ပထမဆုံး သိထားရမှာက ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတာ ဒါမှမဟုတ် ပြောင်းလဲတာဟာ "လျှောက်လွှာတင်ရုံနဲ့ အလိုအလျောက် ခွင့်ပြုပေးတာ" မဟုတ်ဘူးဆိုတာပါပဲ။
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေ (入管法 အပိုဒ် ၂၀၊ ၂၁) မှာ တရားရေးဝန်ကြီးက "ခွင့်ပြုပေးဖို့ လုံလောက်တဲ့ အကြောင်းပြချက်ရှိတယ်" လို့ ယူဆမှသာ ခွင့်ပြုပေးနိုင်တယ်လို့ ပြဌာန်းထားပါတယ်။ အဲဒီ "ခွင့်ပြုပေးဖို့ လုံလောက်တဲ့ အကြောင်းပြချက်" ရှိ၊ မရှိကို ဆုံးဖြတ်ဖို့ အခုဖော်ပြမယ့် အချက် ၈ ချက်ကို ခြုံငုံပြီး စစ်ဆေးတာဖြစ်ပါတယ်။
၂။ 入管 မှ စစ်ဆေးမည့် "審査基準 ၈ ချက်" အသေးစိတ် ရှင်းလင်းချက်
စစ်ဆေးတဲ့အခါမှာ 入管 က သင့်ရဲ့လျှောက်လွှာကို အောက်ပါရှုထောင့် ၈ ခုကနေ သေချာစစ်ဆေးပါတယ်။
① လုပ်ဆောင်နေတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်က "在留資格" နဲ့ ကိုက်ညီမှုရှိရဲ့လား? ဂျပန်မှာ သင်လုပ်ဆောင်နေတဲ့ အရာတွေ (အလုပ်၊ ပညာသင်ကြားမှု၊ မိသားစုနဲ့အတူ နေထိုင်မှု စတာတွေ) ဟာ သင်လျှောက်ထားတဲ့ ဗီဇာအမျိုးအစားနဲ့ ကွက်တိကိုက်ညီနေဖို့က ပထမဆုံးအရေးကြီးဆုံးအချက် ဖြစ်ပါတယ်။
-
ဥပမာ- "技術・人文知識・国際業務" ဗီဇာကို ကိုင်ဆောင်ထားပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာ စက်ရုံက ပစ္စည်းထုတ်လုပ်တဲ့နေရာ ဒါမှမဟုတ် စားသောက်ဆိုင်မှာ စားပွဲထိုးတာ စတဲ့ "ရိုးရှင်းတဲ့ လုပ်သား (Simple Labor)" အလုပ်တွေကိုပဲ အဓိကလုပ်နေမယ်ဆိုရင် ဒီစံနှုန်းနဲ့ မကိုက်ညီဘူးလို့ သတ်မှတ်ခံရပါလိမ့်မယ်။
② "ဂျပန်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်စံနှုန်း" တွေနဲ့ ကိုက်ညီနေသေးရဲ့လား? ဒါကတော့ ဂျပန်ကို စတင်ဝင်ရောက်စဉ်က လိုအပ်ချက်တွေကို အခုအချိန်မှာလည်း ပြည့်မီနေသေးရဲ့လားဆိုတဲ့ အချက်ဖြစ်ပါတယ်။
-
နောက်ဆုံးရရှိထားတဲ့ ဘွဲ့နဲ့ အလုပ်အကိုင်နဲ့ ဆက်စပ်မှု ရှိ၊ မရှိ
-
ဂျပန်လူမျိုးတွေနဲ့ တန်းတူ (သို့မဟုတ်) ထို့ထက်ပိုတဲ့ လစာရရှိရဲ့လား
-
အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ကုမ္ပဏီရဲ့ လုပ်ငန်းအခြေအနေက တည်ငြိမ်မှုရှိရဲ့လား ဒီအချက်တွေကို ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတဲ့အခါမှာလည်း ထပ်မံစစ်ဆေးပါတယ်။
③ ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ အခြေအနေက "ကောင်းမွန်" ရဲ့လား? အရင်က ဂျပန်မှာ ဘယ်လိုနေထိုင်ခဲ့သလဲဆိုတာကို အသေအချာ ကြည့်ရှုပါတယ်။
-
ကျောင်းသားဗီဇာဆိုရင်- ကျောင်းမှန်မှန်တက်ရဲ့လား (Attendance)၊ ကျောင်းထွက်လိုက်ပြီးနောက် ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းကထုတ်ခံရပြီးနောက်မှာ ဘာအလုပ်မှမရှိဘဲ ဂျပန်မှာ ဆက်နေနေတာမျိုး ရှိ၊ မရှိ။
-
စက်မှုလက်မှုသင်တန်းသားဆိုရင်- သင်တန်းပေးတဲ့နေရာကနေ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ထွက်ပြေးတာမျိုး ရှိ၊ မရှိ။ ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ မိမိဗီဇာနဲ့ဆိုင်တဲ့ အလုပ်တွေကိုမလုပ်ဘဲ ဂျပန်မှာနေထိုင်နေတာဟာ ဗီဇာအတွက် အင်မတန်ကြီးမားတဲ့ ဆိုးကျိုးဖြစ်စေပါတယ်။
④ အကျင့်စာရိတ္တနဲ့ စည်းကမ်းလိုက်နာမှု အခြေအနေ "ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ စည်းကမ်းတွေကို သေချာလိုက်နာတဲ့သူ ဟုတ်၊ မဟုတ်" ဆိုတဲ့ အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ ပြစ်မှုကျူးလွန်ထားခြင်း မရှိရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ လူအများစု သတိမထားမိဘဲ မှားတတ်တာကတော့ "ယာဉ်စည်းကမ်း ခဏခဏချိုးဖောက်တာ" နဲ့ "資格外活動 (အချိန်ပိုင်းအလုပ်) လုပ်ခွင့်နာရီထက် ပိုလုပ်တာ" တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေဟာ အကျင့်စာရိတ္တ မကောင်းဘူးလို့ သတ်မှတ်ခံရနိုင်ပါတယ်။
⑤ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးပြီး ရပ်တည်နိုင်တဲ့ "စီးပွားရေးအင်အား" ရှိရဲ့လား? အစိုးရရဲ့ အကူအညီ (လူမှုရေးအထောက်အပံ့ စတာတွေ) ကို မယူဘဲ ကိုယ့်ရဲ့ဝင်ငွေ ဒါမှမဟုတ် စုဆောင်းငွေနဲ့ ဂျပန်မှာ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် နေထိုင်နိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိဆိုတဲ့ အချက်ပါ။ မိသားစုတစ်စုလုံးရဲ့ ဝင်ငွေအပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ဆုံးဖြတ်တာကြောင့် အတူနေဇနီး ဒါမှမဟုတ် ခင်ပွန်းမှာ ဝင်ငွေရှိရင် ပေါင်းပြီး တင်ပြနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကြွေးမြီတွေကြောင့် နေထိုင်စားသောက်ဖို့ ခက်ခဲနေတဲ့ အခြေအနေမျိုးဆိုရင်တော့ သတိထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
⑥ အလုပ်အကိုင်နဲ့ လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေက မှန်ကန်မှုရှိရဲ့လား? အလုပ်လုပ်နေတဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း စစ်ဆေးပါတယ်။
-
ကုမ္ပဏီက အလုပ်သမားဥပဒေကို လိုက်နာရဲ့လား
-
လူမှုဖူလုံရေး အာမခံလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ထားရဲ့လား တကယ်လို့ ကုမ္ပဏီဘက်က မှားယွင်းတဲ့ ခိုင်းစေမှုတွေရှိနေပြီး မိမိမှာ တာဝန်မရှိဘူးဆိုရင်တော့ လိုက်လျောညီထွေ စဉ်းစားပေးတာမျိုး ရှိနိုင်ပေမယ့် အခြေခံအားဖြင့်တော့ စည်းကမ်းပြည့်ဝတဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
⑦ အခွန်နဲ့ လူမှုဖူလုံရေးအာမခံ ပေးဆောင်ရမယ့် ဝတ္တရားတွေကို ကျေပွန်ရဲ့လား? (အခုနောက်ပိုင်း အရေးကြီးဆုံးအချက်) မကြာသေးခင်က 入管 ရဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေမှာ "ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဝတ္တရား" ကို အင်မတန် တင်းတင်းကျပ်ကျပ် စစ်ဆေးလာပါတယ်။
-
နေထိုင်သူအခွန် (住民税) ကို သတ်မှတ်ရက်အတွင်း ပေးဆောင်ရဲ့လား
-
ကျန်းမာရေးအာမခံ (健康保険（社保・国保）) နဲ့ 年金 (ပင်စင်) တွေ ပေးဆောင်ဖို့ ပျက်ကွက်တာမျိုး ရှိရဲ့လား အထူးသဖြင့် ၁ ရက်လေးပဲ နောက်ကျရင်တောင် ဝတ္တရားပျက်ကွက်တယ်လို့ သတ်မှတ်ခံရဖို့ များလာပါတယ်။ တကယ်လို့ ပေးဆောင်ဖို့ ကျန်နေတာ ဒါမှမဟုတ် နောက်ကျခဲ့တာမျိုးရှိရင် လျှောက်လွှာမတင်ခင် အကုန်ပေးဆောင်ပြီး 理由書 ထဲမှာ အကျိုးအကြောင်း သေချာရှင်းပြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
⑧ လိုအပ်တဲ့ "အကြောင်းကြားစာ (Report)" တွေကို ပေးပို့ပြီးပြီလား? 入管法 မှာ ပြဌာန်းထားတဲ့ အကြောင်းကြားစာ ပေးပို့ဖို့တွေ မေ့နေတာမျိုး မရှိဘူးလား?
-
နေရပ်လိပ်စာ ပြောင်းတဲ့အခါ (မြို့နယ်ရုံးမှာ ပြောင်းရွှေ့ကြောင်း တိုင်ကြားခြင်း)
-
အလုပ်ပြောင်းတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ထွက်တဲ့အခါ (入管 ကို အကြောင်းကြားခြင်း) ဒါတွေကို ပျက်ကွက်နေမယ်ဆိုရင် "ဥပဒေလိုက်နာမှု အားနည်းသူ" လို့ သတ်မှတ်ခံရပြီး ဗီဇာသက်တမ်း တိုသွားတာ ဒါမှမဟုတ် ဗီဇာမကျတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
၃။ ဗီဇာခွင့်ပြုချက် ရနိုင်ခြေပိုများအောင် ဘာတွေထပ်လုပ်နိုင်မလဲ?
လမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ ပါတာတွေအပြင် စစ်ဆေးသူတွေ သတိထားကြည့်တဲ့ အချက်တွေ ရှိပါသေးတယ်။
資格外活動 (အချိန်ပိုင်းအလုပ်) ရဲ့ "တစ်ပတ် ၂၈ နာရီ" စည်းကမ်း မိသားစုဗီဇာ ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းသားဗီဇာသမားတွေအတွက် အချိန်ပိုင်းအလုပ်လုပ်တဲ့ နာရီဟာ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ ၁ မိနစ်လေးပဲ ၂၈ နာရီထက် ကျော်သွားရင်တောင် ဒါဟာ တရားမဝင် အလုပ်လုပ်ကိုင်မှု ဖြစ်သွားပါတယ်။ 入管 က သင့်ရဲ့ ဘဏ်စာအုပ်မှတ်တမ်း၊ လစာမှတ်တမ်းတွေကနေ အလုပ်လုပ်တဲ့ နာရီကို တွက်ချက်နိုင်ပါတယ်။ "သူတို့မသိလောက်ပါဘူး" ဆိုတဲ့ အတွေးဟာ အင်မတန် အန္တရာယ်များပါတယ်။
理由書 ရဲ့ အရေးပါမှု စာရွက်စာတမ်းတွေ တင်တဲ့အခါမှာ လျှောက်လွှာသက်သက်တင်မကဘဲ 理由書 (အကြောင်းပြချက်စာလွှာ) ကိုပါ ပူးတွဲတင်ပြဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။
-
အလုပ်ပြောင်းရတဲ့ အကြောင်းရင်း
-
ဝင်ငွေ ခဏတာ လျော့နည်းသွားရတဲ့ အကြောင်းရင်း
-
အခွန်ပေးဆောင်ဖို့ နောက်ကျခဲ့ရတဲ့ အခြေအနေနဲ့ နောင်တရရှိမှု ဒါတွေကို ကိုယ်တိုင် ရိုးရိုးသားသား ရှင်းပြထားခြင်းဖြင့် စစ်ဆေးသူရဲ့ အမြင်ကို အကောင်းဘက်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါတယ်။
၄။ ပညာရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ အကြံပြုချက်
入管 ရဲ့ စစ်ဆေးမှုဆိုတာ စာရွက်စာတမ်း လုပ်ငန်းစဉ်သက်သက်တင် မဟုတ်ပါဘူး။ သင့်ရဲ့ အရင်က ကြိုးစားအားထုတ်မှုတွေနဲ့ နောင်ဂျပန်မှာ ဆက်ပြီး နေထိုင်သွားမယ့် အလားအလာတွေကို တင်ပြရတဲ့ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
"ကိုယ့်ရဲ့ အခြေအနေနဲ့ ဗီဇာကျပါ့မလား"၊ "စာရွက်စာတမ်းတွေ အရမ်းများလို့ ဘယ်ကစရမှန်း မသိတော့ဘူး" ဆိုတဲ့ သူတွေရှိရင် ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
ကျွန်ုပ်တို့ဘက်က သင့်ရဲ့ အခြေအနေကို သေချာနားထောင်ပြီး 入管 အတွက် အကောင်းဆုံး စာရွက်စာတမ်းတွေဖြစ်အောင် ပြင်ဆင်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ နေထိုင်နိုင်ဖို့အတွက် ကျွန်ုပ်တို့က အစွမ်းကုန် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးပါ့မယ်။