ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် အရေးကြီးဆုံးအရာကတော့ 「在留資格」 ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မကောင်းတဲ့ ရည်ရွယ်ချက် မရှိရင်တောင်မှ ဥပဒေနဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း စည်းမျဉ်းတွေကို သေချာမသိဘဲ မရည်ရွယ်ဘဲ ချိုးဖောက်မိပြီး ဂျပန်မှာ ဆက်နေလို့ မရတော့တဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေ ခဏခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါတယ်။
"ဂျပန်မှာ ဒုက္ခခံပြီး အလုပ် ဒါမှမဟုတ် ကျောင်း ရွေးချယ်ပြီးပြီ၊ ဒါပေမဲ့ ဗီဇာသက်တမ်း တိုးမရရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ..." "ဘာတွေမှားရင် ဗီဇာအပယ်ဖျက်ခံရနိုင်လဲ?"
ဒီနေ့မှာတော့ အဲဒီလို စိုးရိမ်ပူပန်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေနဲ့ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းတွေကို ခန့်အပ်ထားတဲ့ ကုမ္ပဏီတာဝန်ခံတွေအတွက် ဂျပန်မှာ ဆက်နေလို့ မရတော့တဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းတွေနဲ့ အဲဒီလိုမဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေကို ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဗီဇာအထူးကု 行政書士 အနေနဲ့ နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
1. ဂျပန်မှာ ဆက်နေလို့ မရတော့တဲ့ 「အဓိကအကြောင်းရင်း ၃ ချက်」
နိုင်ငံခြားသားတွေ ဂျပန်မှာ ဆက်ပြီး နေထိုင်လို့ မရတော့တဲ့ အခြေအနေတွေကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ၃ ပိုင်း ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်-
-
ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတာ ဒါမှမဟုတ် ဗီဇာအမျိုးအစားပြောင်းတာကို ခွင့်မပြုတဲ့အခါ (不許可)
-
ရထားတဲ့ ဗီဇာကို သက်တမ်းမကုန်ခင် ကြားထဲမှာပဲ ပယ်ဖျက်ခံရတဲ့အခါ (在留資格の取消)
-
ဥပဒေချိုးဖောက်မှုကြောင့် နိုင်ငံတွင်းကနေ အတင်းအကျပ် နှင်ထုတ်ခံရတဲ့အခါ (出国命令・強制退去)
ဒီအကြောင်းအရာတွေကို အသေးစိတ် ဆက်လက်လေ့လာကြည့်ရအောင်။
2. အကြောင်းရင်း ①: ဗီဇာသက်တမ်းတိုးခြင်း သို့မဟုတ် ဗီဇာပြောင်းလဲခြင်းကို ငြင်းပယ်ခံရခြင်း (不許可)
ဂျပန်မှာရှိတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတိုင်းမှာ နေထိုင်ခွင့် သတ်မှတ်ချက် သက်တမ်းတစ်ခု ရှိပါတယ်။ ဒီသက်တမ်းကို တိုးမြှင့်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကို 在留期間更新 လို့ခေါ်ပြီး မိမိရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက် အမျိုးအစားအလိုက် ဗီဇာပြောင်းလဲတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကိုတော့ 在留資格変更 လို့ခေါ်ပါတယ်။
ဒီလျှောက်လွှာတွေဟာ တင်လိုက်ရုံနဲ့ ၁၀၀% အောင်မြင်မယ်လို့ ပြောလို့မရပါဘူး။ အစိုးရ (出入国在留管理庁) က "ဒီလူကို ဂျပန်မှာ ဆက်လက်ထားရှိဖို့ သင့်တော်တယ်" လို့ သတ်မှတ်နိုင်မယ့် 「မှန်ကန်ပြီး ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက်」 ရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာ 不許可 ဖြစ်တတ်လဲ?
-
ကျောင်းမှန်မှန်မတက်ဘဲ စာမေးပွဲအောင်မြင်မှုနဲ့ ကျောင်းတက်ရက် ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နည်းတဲ့အခါ (留学生)
-
ကုမ္ပဏီကနေ ထွက်ပြီးနောက် အလုပ်အသစ် ရှာမရသေးဘဲ ဗီဇာနဲ့မကိုက်ညီတဲ့ သာမန်ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား အလုပ်ကြမ်းတွေကိုပဲ လုပ်နေတဲ့အခါ (技術・人文知識・国際業務など)
-
အခွန် (Tax)၊ 年金 (ပင်စင်) သို့မဟုတ် 健康保険料 (ကျန်းမာရေးအာမခံကြေး) ပေးဆောင်ဖို့ ကျန်ရှိနေတာ ဒါမှမဟုတ် နောက်ကျမှ ပေးဆောင်တာမျိုး ရှိတဲ့အခါ
-
အတိတ်မှာ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်ထက်ပိုပြီး အလုပ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ရာဇဝင်ရှိရင် (資格外活動 / アルバイト)
【အရေးကြီးချက်】ဇယားကပ်နေတဲ့အချိန်မှာ 不許可 ဖြစ်သွားရင် ဘာဖြစ်မလဲ?
ဗီဇာလျှောက်ထားဆဲ ကာလအတွင်းမှာ ဗီဇာဟောင်း သက်တမ်းကုန်သွားရင်တောင်မှ ရလဒ်မထွက်မချင်း 特例期間 အနေနဲ့ အများဆုံး ၂ လအထိ ဂျပန်မှာ တရားဝင် ဆက်နေခွင့်ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဆုံးသတ်ရလဒ်က 不許可 ထွက်လာရင်တောင်မှ သင်ဟာ ချက်ချင်း တရားမဝင် နေထိုင်သူ (不法滞在) ဖြစ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလိုအချိန်မှာ 出入国在留管理庁 ကို ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ပြီး မိမိနိုင်ငံကို ပြန်ဖို့ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ပေးအပ်တဲ့ 特定活動 (ပြန်လည်ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်မှုဗီဇာ) ကို ပြောင်းလဲခွင့်ရရှိမယ်ဆိုရင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကာလအတွင်း မိမိဆန္ဒအလျောက် နေရပ်ပြန်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလို မိမိဆန္ဒအလျောက် အချိန်မီ ပြန်မယ်ဆိုရင် 強制退去 (အတင်းအကျပ် နှင်ထုတ်ခြင်း) ရာဇဝင် မကျန်ရှိတော့ဘဲ နောင်တစ်ချိန် ဂျပန်ကို ပြန်လာဖို့အတွက် ပိတ်ပင်တဲ့ ကာလဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ် (上陸拒否期間) လည်း မရှိပါဘူး။
3. အကြောင်းရင်း ②: ရထားတဲ့ ဗီဇာကို ကြားထဲမှာပဲ ပယ်ဖျက်ခံရခြင်း (在留資格の取消)
"ငါ့ဗီဇာသက်တမ်းက အများကြီး ကျန်သေးတယ်၊ ဒါကြောင့် စိတ်အေးရတယ်" ဆိုပြီး မနေသင့်ပါဘူး။ အကယ်၍ သင့်ရဲ့ နေထိုင်မှု အခြေအနေက စည်းမျဉ်းတွေနဲ့ မကိုက်ညီဘူးဆိုရင် အစိုးရက ကြားထဲမှာတင် ဗီဇာကို ရုပ်သိမ်းနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို 在留資格の取消 လို့ခေါ်ပါတယ်။
ဗီဇာပယ်ဖျက်ခံရရခြင်းရဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းများ
-
မမှန်ကန်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို တင်ပြပြီး လျှောက်ထားရင် (အတုအယောင် နေထိုင်မှု) ဗီဇာလျှောက်စဉ်က တင်ပြခဲ့တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ (ကိုယ်ရေးရာဇဝင်၊ ပညာရေးလက်မှတ်၊ ကုမ္ပဏီရဲ့ သဘောတူညီချက် စာချုပ်စတာတွေ) မှာ မမှန်ကန်တဲ့ အချက်အလက်တွေ ရေးသားထားတာ သို့မဟုတ် သူတစ်ပါးရဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို အတုလုပ်ပြီး ဗီဇာယူခဲ့တာကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိရင်။
-
ဗီဇာနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အလုပ်ကို ရေရှည်မလုပ်ဘဲ နေရင် ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက် မရှိဘဲ မိမိဗီဇာက ခွင့်ပြုထားတဲ့ အဓိကအလုပ်ကို ဆက်တိုက် ၃ လထက်ပိုပြီး မလုပ်ဘဲ နေတဲ့ အခြေအနေမျိုး။
-
ဥပမာ: 技術・人文知識・国際業務など ဗီဇာရှိပေမယ့် ကုမ္ပဏီက ထွက်ပြီးနောက် ၃ လအထိ နောက်ထပ် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အလုပ်ကို မရှာဘဲ アルバイト တစ်ခုတည်းကိုပဲ ဆက်လုပ်နေတဲ့အခါ။
-
ဥပမာ: အိမ်ထောင်ဖက်ဗီဇာ (日本人の配偶者等) ရှိသော်လည်း ကွာရှင်းပြတ်စဲပြီးပြီ ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်တွေ့မှာ လင်မယားနှစ်ဦး သီးခြားစီ နေထိုင်နေတာ ၆ လထက် ပိုသွားတဲ့အခါ။
-
ဗီဇာပယ်ဖျက်ခံရပြီးနောက် လုပ်ငန်းစဉ်
အကယ်၍ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ မမှန်မကန် လုပ်ဆောင်ထားတာ သို့မဟုတ် လိမ်လည်ထားတာကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိရင် ချက်ချင်းပဲ 強制退去 အရေးယူမှု ပြုလုပ်ပြီး နိုင်ငံထဲကနေ နှင်ထုတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်မရသေးလို့ သာမန်အတိုင်း ၃ လ ကျော်သွားတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာတော့ အစိုးရက "ဒီရက်စွဲမတိုင်ခင် နိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာပေးပါ" ဆိုပြီး သတ်မှတ်အချိန်တစ်ခု ပေးပါတယ်။ အဲဒီကာလအတွင်း မိမိဆန္ဒအလျောက် ပြန်မယ်ဆိုရင်တော့ ကြီးမားတဲ့ ပြဿနာ မရှိပါဘူး။
4. အကြောင်းရင်း ③: အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေ 「出国命令」 နှင့် 「強制退去」
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဥပဒေ သို့မဟုတ် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ချိုးဖောက်ရင် အစိုးရက နိုင်ငံခြားသားကို ဂျပန်နိုင်ငံထဲကနေ အတင်းအကျပ် မောင်းထုတ်ပါတယ်။ ဒါကို 出国命令 (နိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာဖို့ အမိန့်ပေးခြင်း) နဲ့ 強制退去 (အတင်းအကျပ် နှင်ထုတ်ခြင်း) ဆိုပြီး ၂ မျိုး သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
出国命令 (ပြစ်ဒဏ် ညှာတာမှုရှိတဲ့ စနစ်)
မိမိရဲ့ ဗီဇာသက်တမ်း ကုန်ဆုံးသွားတာ (အိုဗာစတေး / 不法滞在) ကို ကိုယ်တိုင်သိရှိပြီး ရဲစခန်း ဒါမှမဟုတ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံး (အီမီဂရေးရှင်း) ကို ကိုယ်တိုင် သွားရောက်အဖမ်းခံတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ ဒီစနစ်က အကျိုးသက်ရောက်ပါတယ်။ အောက်ပါအချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီရင် အချုပ်ထဲ မနေရဘဲ အဆင်ပြေပြေ မိမိနိုင်ငံကို ပြန်နိုင်ပါတယ်-
-
မိမိဆန္ဒအလျောက် နိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာလိုတဲ့ စိတ်နဲ့ အီမီဂရေးရှင်းမှာ သွားရောက် အဖမ်းခံခြင်း ဖြစ်ရမယ်
-
ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အလုပ်တွေ အများကြီးလုပ်ထားတာ (資格外活動違反) စတဲ့ အခြားကြီးမားတဲ့ အမှားမျိုး မရှိရပါဘူး
-
အတိတ်မှာ တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ 強制退去 မဖြစ်ဖူးသူ ဖြစ်ရမယ်
強制退去 (အပြင်းထန်ဆုံး ပြစ်ဒဏ်)
အောက်ပါတို့ကဲ့သို့ ဥပဒေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ချိုးဖောက်တဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာတော့ အီမီဂရေးရှင်းရဲ့ ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းထဲမှာ ထည့်သွင်းခံရပြီး လေယာဉ်ပေါ်ကို အတင်းအကျပ် တင်ဆောင်ကာ မိမိနိုင်ငံကို ပြန်ပို့ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်-
-
တရားမဝင် လမ်းကြောင်းကနေ ဂျပန်နိုင်ငံထဲ ခိုးဝင်လာရင် (ဗီဇာမရှိဘဲ ခိုးဝင်လာခြင်း)
-
ဗီဇာသက်တမ်း ကုန်သွားပေမယ့် ပုန်းအောင်းပြီး ဂျပန်မှာ ဆက်နေထိုင်နေရင် (不法残留)
-
ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အလုပ်လုပ်ရင် သို့မဟုတ် ပိတ်ပင်တားမြစ်ထားတဲ့ ဖျော်ဖြေရေးကဏ္ဍ အလုပ်တွေမှာ လုပ်ကိုင်ရင် (資格外活動違反)
-
၁ နှစ်ထက်ပိုတဲ့ ထောင်ဒဏ်ကျခံရနိုင်တဲ့ ကြီးမားတဲ့ ရာဇဝတ်မှုကို ကျူးလွန်ပြီး တရားရုံးက ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခြင်း ခံရရင်
ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာခွင့် ပိတ်ပင်ထားတဲ့ ကာလ (上陸拒否期間)
ဒီလိုနည်းလမ်းတွေနဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံကနေ တစ်ကြိမ် ထွက်ခွာသွားပြီးရင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကာလတစ်ခုအထိ ဂျပန်နိုင်ငံထဲကို နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိပါဘူး-
-
出国命令 ကနေတစ်ဆင့် နေရပ်ပြန်သွားတဲ့ အခြေအနေမှာ: ပြန်သွားတဲ့နေ့ကစပြီး ၁ နှစ်အထိ ဂျပန်ကို ပြန်လာခွင့်မရှိပါဘူး။
-
強制退去 ဖြစ်သွားတဲ့ အခြေအနေမှာ (ပထမဆုံးအကြိမ်): ပြန်သွားတဲ့နေ့ကစပြီး ၅ နှစ်အထိ ဂျပန်ကို ပြန်လာခွင့်မရှိပါဘူး။
-
အတိတ်မှာလည်း 強制退去 သို့မဟုတ် 出国命令 ရာဇဝင် ရှိခဲ့ဖူးတဲ့ အခြေအနေမှာ: ပြန်သွားတဲ့နေ့ကစပြီး ၁၀ နှစ်အထိ ဂျပန်ကို ပြန်လာခွင့်မရှိပါဘူး။
-
၁ နှစ်ထက်ပိုတဲ့ ထောင်ဒဏ်ပြစ်ဒဏ် ရရှိခဲ့တဲ့ အခြေအနေမှာ: ဘယ်တော့မှ ပြန်လာခွင့်မရှိတော့ပါဘူး (တစ်သက်လုံး ဂျပန်ကို လုံးဝ ပြန်လာခွင့် အပိတ်ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်)။
5. နိုင်ငံခြားသားတွေ 「ဒီအကြောင်းအရာကို သိချင်နေကြတာ」 ဆိုပြီး မေးလေ့ရှိတဲ့ Q&A (အဓိက မေးခွန်း ၃ ခု)
ကျွန်ုပ်တို့ဆီကို အမေးအများဆုံးဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံခြားသား မိတ်ဆွေတွေရဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ မေးခွန်းနဲ့ အဖြေတွေကို ဒီမှာ တင်ပြပေးထားပါတယ်။
Q1. ကျွန်တော့်ကို ကုမ္ပဏီက အလုပ်ထုတ်လိုက်လို့ပါ။ အလုပ်အသစ် မရသေးခင်အထိ စတိုးဆိုင် (Konbini) မှာ アルバイト တင် လုပ်ပြီး နေလို့ရမလား ခင်ဗျာ?
A1. ဒါကို လုံးဝ (NG) မလုပ်ရပါဘူး။ ဒီအတိုင်းပဲ ပစ်ထားလိုက်ရင် ဗီဇာအပယ်ဖျက်ခံရပါလိမ့်မယ်။ 技術・人文知識・国際業務など ကဲ့သို့သော ဝါကင်ဗီဇာတွေဟာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် နယ်ပယ်မှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ ပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စတိုးဆိုင်ရဲ့ ငွေကိုင် ဒါမှမဟုတ် စက်ရုံရဲ့ သာမန်အလုပ်တွေကို အဓိကအလုပ် အဖြစ် လုပ်ကိုင်ပြီး နေထိုင်ခွင့် မရှိပါဘူး။ ကုမ္ပဏီက ထွက်ပြီးနောက် အားလုံးထက်စောပြီး ၁၄ ရက်အတွင်း 出入国在留管理庁 ထံ ကုမ္ပဏီက ထွက်ခွာကြောင်း အကြောင်းကြားစာ (Tokaikan ni kansuru todokede) ကို တင်ပြရပါမယ်။ အဲဒီနောက်မှာ အကယ်၍ သင်ဟာ ハローワーク (အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရေးဌာန) ကို သွားရောက်ပြီး အလုပ်အသစ် ရှာဖွေနေတဲ့ သက်သေအထောက်အထား ပြသနိုင်မယ်ဆိုရင် ၃ လ ကျော်သွားရင်တောင်မှ ချက်ချင်း ဗီဇာအပယ်ဖျက်ခံရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ရှာဖွေနေစဉ် ကာလအတွင်း လုပ်ကိုင်မယ့် アルバイト (ဒီအတွက် 資格外活動 ခွင့်ပြုချက် လိုအပ်ပါတယ်) ဟာလည်း တစ်ပတ်လျှင် ၂၈ နာရီအတွင်းသာ ဖြစ်ရပါမယ်။ ဒါကနေ ရတဲ့ ဝင်ငွေတစ်ခုတည်းနဲ့ပဲ ရေရှည်ရပ်တည်ဖို့ ကြိုးစားရင် တရားမဝင်အလုပ် လုပ်ကိုင်နေတယ်လို့ သံသယဖြစ်ခံရနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံး မိမိဗီဇာနဲ့ ကိုက်ညီမယ့် အလုပ်အသစ်ကို ရှာဖွေပါ။
Q2. ကျွန်တော် 留学ビザ နဲ့ 専門学校 တက်ပြီး အောင်မြင်သွားပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်မရသေးဘဲ ဗီဇာသက်တမ်း ကုန်ခါနီးဖြစ်နေရင် ကျွန်တော် မြန်မာနိုင်ငံကို ချက်ချင်း ပြန်ရမှာလား ခင်ဗျာ?
A2. သတ်မှတ်ချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီရင် အလုပ်ရှာဖွေဖို့အတွက် ပေးအပ်တဲ့ အထူးဗီဇာကို ပြောင်းလဲပြီး ဂျပန်မှာ ဆက်နေလို့ ရပါတယ်။ တက္ကသိုလ် ဒါမှမဟုတ် 専門学校 အောင်မြင်ပြီးနောက်မှာလည်း ဂျပန်မှာ အလုပ်ဆက်ရှာချင်တယ်ဆိုရင် ကျောင်းရဲ့ ထောက်ခံစာ စတာတွေကို ပူးတွဲပြီး 特定活動 (ဆက်လက် အလုပ်အကိုင် ရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းစဉ်) ဗီဇာကို လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။ ဒီဗီဇာ ခွင့်ပြုချက်ရရှိရင် ကျောင်းပြီးသွားပြီးနောက်မှာလည်း ၆ လကနေ အများဆုံး ၁ နှစ်အထိ ဂျပန်မှာ ဆက်လက်နေထိုင်ပြီး အလုပ်ရှာဖွေနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကာလအတွင်းမှာလည်း တစ်ပတ်လျှင် ၂၈ နာရီအတွင်း アルバイト လုပ်ကိုင်ခွင့် ရှိပါတယ်။ စိတ်ဓာတ်ကျပြီး အိုဗာစတေး (不法滞在) မဖြစ်ခင် ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ကို မပျက်မကွက် လုပ်ဆောင်ပါ။
Q3. ကျွန်တော် တက်စ် (住民税) နဲ့ အမျိုးသားကျန်းမာရေးအာမခံ (国民健康保険) မပေးရသေးပါဘူး။ ဒါက ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတဲ့အခါ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိပါသလား ခင်ဗျာ?
A3. အများကြီး အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိပါတယ်။ အခုအချိန်မှာ ဒါတွေကို ပေးဆောင်ဖို့ ကျန်ရှိနေရင် ဗီဇာ 不許可 ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားပါတယ်။ 出入国在留管理庁 ဟာ ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတာ ဒါမှမဟုတ် ဗီဇာပြောင်းလဲတဲ့အခါ သင်ဟာ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို လိုက်နာရဲ့လား ဆိုတာကို အလွန်တင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးပါတယ်။ တက်စ် သို့မဟုတ် အာမခံကြေး ပေးဆောင်ဖို့ ကျန်ရှိနေရင် ဒါမှမဟုတ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ရက်စွဲထက် နောက်ကျမှ ပေးဆောင်တာကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိရင် "ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ လူမှုရေးစည်းမျဉ်းကို လိုက်နာခြင်းမရှိဘူး" လို့ ယူဆပြီး ဗီဇာငြင်းပယ်ခံရတဲ့ (不許可) ကိစ္စတွေ အလွန်များပြားလာနေပါတယ်။ အကယ်၍ ကျန်ရှိနေသေးရင် ဗီဇာမလျှောက်ခင်ကတည်းက မြို့တော်ခန်းမ (Shyakusho) ကို သွားရောက်ပြီး အားလုံး ပေးဆောင်လိုက်ပါ၊ သို့မဟုတ် ပေးဆောင်ဖို့ အရမ်းခက်ခဲနေရင် အရစ်ကျ (Instate) ပေးချေမှုအကြောင်း ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပြီး မိမိရဲ့ ရိုးသားမှုကို ပြသဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
6. နိဂုံးချုပ်: ဂျပန်မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ နေထိုင်နိုင်ဖို့
နိုင်ငံခြားသားတွေရဲ့ 在留資格 (ဗီဇာ) ဟာ တစ်ကြိမ် ဆုံးရှုံးသွားပြီးရင် ပြန်လည်ရရှိဖို့ အလွန်ခက်ခဲပါတယ်။ မရည်ရွယ်ဘဲ ဖြစ်တတ်တဲ့ 不許可 ဒါမှမဟုတ် 強制退去 ကနေ ကာကွယ်နိုင်ဖို့ စင်စစ် အမြဲတမ်း ဒီ ၃ ချက်ကို သတိပြုပါ-
-
ဗီဇာသက်တမ်းကို အမြဲတမ်း စစ်ဆေးပါ (ဗီဇာမကုန်ဆုံးမီ ၃ လအလိုကတည်းက သက်တမ်းတိုးလို့ရပါတယ်)
-
မိမိဗီဇာက ခွင့်မပြုထားတဲ့ အလုပ်တွေကို (ဥပမာ တစ်ပတ်လျှင် ၂၈ နာရီထက်ပိုပြီး အလုပ်လုပ်တာမျိုး) ဘယ်တော့မှ မလုပ်ပါနဲ့
-
မိမိရဲ့ နေထိုင်မှု အခြေအနေ ပြောင်းလဲသွားရင် (ဥပမာ ကုမ္ပဏီက ထွက်တာ ဒါမှမဟုတ် ကွာရှင်းတာမျိုး) ချက်ချင်းပဲ အစိုးရရုံးကို သတင်းပို့ပါ
အကယ်၍ သင့်အနေနဲ့ "ငါ့ဗီဇာသက်တမ်းတိုးဖို့ အချိန်မမီတော့ဘူး ထင်တယ်" ဒါမှမဟုတ် "ဗီဇာ 不許可 ဖြစ်တဲ့ စာရွက်ရောက်လာတယ်" စတဲ့ ပြဿနာတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရရင် တစ်ယောက်တည်း စိုးရိမ်ပူပန်မနေပါနဲ့။ ချက်ချင်းပဲ ဗီဇာကိစ္စရပ်များဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ 行政書士 သို့မဟုတ် 出入国在留管理庁 ရဲ့ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရေး စားပွဲဆီသို့ ဆက်သွယ်ပြီး အကြံဉာဏ် ရယူပါ။ မှန်ကန်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို သိရှိထားပြီး ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ နေထိုင်မှုကို ဘေးကင်းလုံခြုံပြီး ပျော်ရွှင်စရာ ဖြစ်အောင် ဖန်တီးလိုက်ပါ။