"ဂျပန်မှာ အလုပ်ရပြီ!" "内定通知書 ရပြီ!" ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူအားလုံးကို လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ ဂုဏ်ယူပါတယ်လို့ ပြောပါရစေ။ ဒါဟာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဘဝသစ်စတင်ဖို့အတွက် ပထမဆုံးခြေလှမ်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဝမ်းသာရုံနဲ့တင် မပြီးသေးပါဘူး။ ရှေ့မှာ စောင့်ကြိုနေတာကတော့ အခက်ခဲဆုံးလို့ ပြောလို့ရတဲ့ 在留資格 変更申請 (ဗီဇာပြောင်းလဲလျှောက်ထားခြင်း) အဆင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျောင်းသားအများစုဟာ 技術・人文知識・国際業務 (အတိုကောက်：技人国) ဗီဇာကို လျှောက်ထားကြပေမဲ့၊ တကယ်တမ်း လုပ်ကိုင်ရမယ့် အလုပ်အမျိုးအစားပေါ်မူတည်ပြီး ဒီဗီဇာမဟုတ်ဘဲ တခြားဗီဇာအမျိုးအစားကို လျှောက်ရမယ့် အခြေအနေတွေလည်း ရှိတတ်ပါတယ်။ အကယ်လို့ ဗီဇာအမျိုးအစား မှားယွင်းလျှောက်ထားမိရင် ဒါမှမဟုတ် အလုပ်အကိုင်နဲ့ ဗီဇာလိုအပ်ချက် မကိုက်ညီရင် အဆိုးဆုံးအနေနဲ့ 不許可 (ဗီဇာငြင်းပယ်ခံရခြင်း) ဖြစ်နိုင်ပြီး ရထားတဲ့အလုပ်ပါ ဆုံးရှုံးသွားနိုင်ပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ကျောင်းသားတွေ မှားယွင်းတတ်တဲ့ 技人国 နဲ့ တခြားဗီဇာတွေရဲ့ ကွာခြားချက်တွေကို အစိုးရရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေအတိုင်း အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ 技術・人文知識・国際業務 (技人国) ဗီဇာရဲ့ အခြေခံနဲ့ စစ်ဆေးချက်များ
ပထမဆုံးအနေနဲ့ အသုံးအများဆုံးဖြစ်တဲ့ 技人国 ဗီဇာအကြောင်းကို သေချာနားလည်ထားဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီဗီဇာကတော့ တက္ကသိုလ် ဒါမှမဟုတ်専門学校မှာ သင်ယူခဲ့တဲ့ အတတ်ပညာနဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုတွေကို အသုံးချပြီး အလုပ်လုပ်ဖို့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။
技人国 ဗီဇာရဲ့ နယ်ပယ် ၃ ခု
-
技術 (Technology): IT အင်ဂျင်နီယာ၊ ပရိုဂရမ်မာ၊ အဆောက်အဦးဒီဇိုင်း၊ ထုတ်ကုန်ဒီဇိုင်း စတဲ့ သိပ္ပံနဲ့ နည်းပညာနယ်ပယ်များ။
-
人文知識 (Humanities): စီမံကိန်း၊ မားကက်တင်း၊ အရောင်း၊ စာရင်းကိုင်၊ အထွေထွေစီမံခန့်ခွဲမှု၊ ရုံးလုပ်ငန်း စတဲ့ ဝိဇ္ဇာနယ်ပယ်များ။
-
国際業務 (International Services): စကားပြန်၊ ဘာသာပြန်၊ ဘာသာစကားသင်ကြားရေး၊ ဒီဇိုင်း၊ ပြန်ကြားရေး စတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက်ရဲ့ အမြင်နဲ့ အရည်အချင်း လိုအပ်တဲ့နယ်ပယ်များ။
出入国在留管理庁 က အဓိကထားကြည့်တဲ့ "ဆက်စပ်မှု ၃ ချက်" 入管 အရာရှိတွေဟာ အောက်ပါအချက်တွေကို အသေအချာ စစ်ဆေးပါတယ်။
-
ပညာအရည်အချင်းနဲ့ အလုပ်ရဲ့ ဆက်စပ်မှု: တက္ကသိုလ် ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းမှာ အဓိကသင်ယူခဲ့တဲ့ ဘာသာရပ်နဲ့ အလုပ်မှာ လုပ်ရမယ့်အလုပ်က ကိုက်ညီမှုရှိရဲ့လား။
-
အလုပ်ရဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့်: လုပ်ရမယ့်အလုပ်က ဘယ်သူမဆို လုပ်နိုင်တဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့အလုပ်တွေ (ငွေကိုင်၊ ပစ္စည်းစီ၊ သန့်ရှင်းရေး စတာတွေ) ပဲ ဖြစ်နေသလား။
-
ကုမ္ပဏီရဲ့ တည်ငြိမ်မှု: ကုမ္ပဏီက လစာကို မှန်မှန်ပေးနိုင်တဲ့ အခြေအနေရှိရဲ့လား၊ အလုပ်ပမာဏကကော လုံလုံလောက်လောက် ရှိရဲ့လား။
၂။ မှားယွင်းတတ်တဲ့ နယ်ပယ် (၁) - ပညာရေးနယ်ပယ်မှာ အလုပ်လုပ်ခြင်း
"စာသင်တဲ့အလုပ်" ဖြစ်ပေမဲ့ အလုပ်လုပ်ရမယ့်နေရာပေါ်မူတည်ပြီး လိုအပ်တဲ့ဗီဇာက လုံးဝကွဲပြားသွားပါတယ်။ ဒါကို မှားလျှောက်မိရင် လျှောက်လွှာတင်လို့တောင် မရတဲ့အထိ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
教授/教育 ဗီဇာ vs 技人国
-
教授: တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်တွေမှာ ဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခြင်း။
-
教育: မူလတန်း၊ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်းကျောင်းတွေနဲ့ 特別支援学校 (အထူးလိုအပ်ချက်ရှိသူများကျောင်း) တွေမှာ ALT ဒါမှမဟုတ် ဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခြင်း။
-
技人国: ပုဂ္ဂလိက ဘာသာစကားသင်တန်းကျောင်းတွေ၊ ကုမ္ပဏီတွင်း သင်တန်းတွေမှာ ဘာသာစကားဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခြင်း။
သတိပြုရန် - အလုပ်ခန့်ထားတဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုတည်း ဖြစ်နေရင်တောင် အစိုးရကျောင်းကို သွားသင်ရရင် 教育 ဗီဇာ လိုအပ်ပြီး၊ ပုဂ္ဂလိက သင်တန်းကျောင်းမှာ သင်ရရင် 技人国 ဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်ကုမ္ပဏီနဲ့ စာချုပ်ချုပ်ထားလဲဆိုတာထက် "ဘယ်နေရာမှာ လုပ်ရလဲ" ဆိုတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။
၃။ မှားယွင်းတတ်တဲ့ နယ်ပယ် (၂) - သုတေသနလုပ်ငန်းမှာ အလုပ်လုပ်ခြင်း
Master ဘွဲ့ရထားတဲ့ ကျောင်းသားတွေမှာ အတွေ့ရများပါတယ်။
-
研究: အစိုးရဌာနတွေ ဒါမှမဟုတ် အကျိုးအမြတ်မယူတဲ့ သုတေသနဌာနတွေမှာ သုတေသန သီးသန့်လုပ်ခြင်း။
-
技人国: ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ သုတေသနဌာနတွေမှာ ထုတ်ကုန်အသစ်ထုတ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် စီးပွားရေးအတွက် သုတေသနလုပ်ခြင်း။
ဂျပန်နိုင်ငံက ကုမ္ပဏီအများစုမှာရှိတဲ့ သုတေသနရာထူးတွေကတော့ 技人国 နဲ့ လျှောက်ထားရတာ များပါတယ်။
၄။ မှားယွင်းတတ်တဲ့ နယ်ပယ် (၃) - သက်ကြီးရွယ်အိုစောင့်ရှောက်ရေး
အခုနောက်ပိုင်း မေးမြန်းမှုအများဆုံး နယ်ပယ်ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ 介護 ဆိုတဲ့ ဗီဇာအသစ် ထွက်လာပြီးနောက်ပိုင်း ပိုပြီး ရှုပ်ထွေးလာပါတယ်။
介護 ဗီဇာ vs 技人国
-
介護: ဂျပန်က 介護福祉士養成施設 (専門학교 စသည်) ကနေ ဘွဲ့ရပြီး 介護福祉士 ဆိုတဲ့ နိုင်ငံတော်အဆင့် လက်မှတ်ရရှိထားကာ လက်တွေ့ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု (ရေချိုးပေးခြင်း၊ အစာကျွေးခြင်း စသည်) တွေကို လုပ်ကိုင်ခြင်း။
-
技人国: တက္ကသိုလ်မှာ သင်ခဲ့တဲ့ အတတ်ပညာတွေကို သုံးပြီး စောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ် (Care Plan) တွေ ဆွဲပေးခြင်း၊ နိုင်ငံခြားက မိသားစုတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ပေးခြင်း၊ ရုံးလုပ်ငန်းနဲ့ စကားပြန်လုပ်ငန်းတွေကို လုပ်ကိုင်ခြင်း။
အထူးသတိပြုရန် - 技人国 ဗီဇာနဲ့ အလုပ်ဝင်ပြီး တကယ့်လက်တွေ့မှာတော့ နေ့တိုင်း ဒိုင်ဘာလဲပေးတာ၊ ရေချိုးပေးတာ စတဲ့ လက်တွေ့အလုပ်တွေကိုပဲ လုပ်နေရမယ်ဆိုရင် ဒါဟာ 資格外活動 (ဗီဇာစည်းကမ်းပြင်ပ လုပ်ဆောင်မှု) ဒါမှမဟုတ် တရားမဝင်အလုပ်လုပ်ကိုင်မှုလို့ သတ်မှတ်ခံရနိုင်ပါတယ်။ 入管 ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်အရ အဓိကအလုပ်က ကျွမ်းကျင်မှုလိုအပ်တဲ့အလုပ် ဖြစ်ရမှာဖြစ်ပြီး လက်တွေ့အလုပ်တွေကတော့ နောက်ဆက်တွဲအနေနဲ့ပဲ နည်းနည်းပါးပါး လုပ်ခွင့်ရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။
၅။ ဗီဇာငြင်းပယ်ခံရခြင်း (不許可) မဖြစ်စေဖို့အတွက် ကိုယ်တိုင်စစ်ဆေးချက်
ဗီဇာမလျှောက်ခင် အောက်ပါအချက်တွေကို ကိုယ်တိုင် (ဒါမှမဟုတ် ကုမ္ပဏီနဲ့အတူ) သေချာစစ်ဆေးကြည့်ပါ။
-
ဘာသာရပ်နဲ့ ကိုက်ညီမှု: ကျောင်းက 単位取得証明書 (အမှတ်စာရင်း) မှာ အလုပ်နဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ ဘာသာရပ်တွေကို အနည်းဆုံး အနည်းငယ်တော့ သင်ယူခဲ့ဖူးပါသလား။
-
အလုပ်ရဲ့ အဆင့်အတန်း: ဒီအလုပ်က ဂျပန်လူမျိုးဆိုရင်တောင် တက္ကသိုလ်အဆင့် အတတ်ပညာရှိမှ လုပ်နိုင်တဲ့ အလုပ်မျိုးလား။
-
လက်တွေ့သင်တန်းကာလ: အလုပ်သင်အနေနဲ့ စက်ရုံ ဒါမှမဟုတ် ဆိုင်တွေမှာ လက်တွေ့ဆင်းရတဲ့ ကာလက အရမ်းရှည်နေသလား။ (ပုံမှန်အားဖြင့် လအနည်းငယ်ကနေ ၁ နှစ်အထိပဲ ခွင့်ပြုတတ်ပါတယ်)။
-
လစာအဆင့်အတန်း: ဂျပန်လူမျိုးတွေနဲ့ တန်းတူ (ဒါမှမဟုတ် ပိုပြီး) လစာရရဲ့လား။ (တစ်လကို ယန်း ၂ သိန်းဝန်းကျင်က အခြေခံစံနှုန်း ဖြစ်ပါတယ်)။
၆။ ကျောင်းသားတွေ သိချင်ကြတဲ့ မေးခွန်းနဲ့ အဖြေများ (Q&A)
Q1: အလုပ်ရတဲ့ကုမ္ပဏီက သေးနေလို့ စိတ်ပူပါတယ်။ ကုမ္ပဏီကြီးမှ ဗီဇာရမှာလား။
အဖြေ: ကုမ္ပဏီအရွယ်အစားတစ်ခုတည်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကုမ္ပဏီကြီးတွေ (カテゴリー1や2) က စာရွက်စာတမ်း စစ်ဆေးတာ ပိုမြန်တာတော့ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကုမ္ပဏီသေးရင်လည်း "ဘာဖြစ်လို့ မင်းကို ခန့်ရတာလဲ" ဆိုတဲ့ 理由書 (採用理由書) ကို သေချာရေးပြီး ကုမ္ပဏီရဲ့ 決算書 ဒါမှမဟုတ် 事業計画書 တွေကို တင်ပြနိုင်ရင် ဗီဇာရနိုင်ပါတယ်။ အဓိကက ကုမ္ပဏီမှာ မင်းကိုလစာပေးနိုင်တဲ့ အခြေအနေနဲ့ လုပ်ရမယ့်အလုပ် လုံလုံလောက်လောက် ရှိဖို့ပဲ လိုပါတယ်။
Q2: စီးပွားရေးမေဂျာနဲ့ ဘွဲ့ရထားတာပေမဲ့ IT ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ အရောင်းပိုင်း (Sales) မှာ အလုပ်ရပါတယ်။ အဆင်ပြေနိုင်မလား။
အဖြေ: Sales ဆိုရင် စီးပွားရေးအတတ်ပညာကို အသုံးချနိုင်တယ်လို့ သတ်မှတ်တဲ့အတွက် ဗီဇာရဖို့ အခွင့်အလမ်း များပါတယ်။ "စီးပွားရေးမေဂျာနဲ့ ပရိုဂရမ်မာလုပ်မယ်" ဆိုရင်တော့ ဆက်စပ်မှုပြဖို့ ခက်ခဲတတ်ပေမဲ့ Marketing ဒါမှမဟုတ် Sales ဆိုရင်တော့ ဆက်စပ်မှုရှိတယ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။
Q3: အကယ်လို့ တစ်ခါ 不許可 ဖြစ်သွားရင် ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ လုံးဝမရတော့ဘူးလား။
အဖြေ: အားမလျှော့ပါနဲ့။ ဘာကြောင့်ငြင်းပယ်ခံရလဲဆိုတာကို သေချာစစ်ဆေးပြီး 再申請 (ပြန်လည်လျှောက်ထားခြင်း) လုပ်လို့ ဗီဇာပြန်ရသွားတဲ့သူတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ဗီဇာငြင်းခံရရင် 入管 က အရာရှိဆီမှာ ဘာကြောင့်လဲဆိုတဲ့အကြောင်းရင်းကို သွားမေးလို့ရပါတယ်။ ရှင်းပြတာအားနည်းလို့လား၊ စာရွက်စာတမ်းလိုလို့လား ဆိုတာကို သိရရင် အဲဒါကို ပြင်ဆင်ပြီး ပြန်လျှောက်လို့ ရပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာတော့ ကိုယ်တိုင်မဆုံးဖြတ်ဘဲ 入管業務 ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
၇။ နိဂုံး - ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ခြင်း
ဗီဇာပြောင်းလဲခြင်းဆိုတာ သင့်ဘဝအတွက် အရမ်းအရေးကြီးတဲ့ အဆင့်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ 入管 ရဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေက တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ပိုပြီးတင်းကျပ်လာပါတယ်။
မှတ်ထားရမယ့်အချက်များ:
-
"ဘယ်နေရာမှာ" "ဘာလုပ်မှာလဲ" ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားပါ။
-
မိမိရဲ့ ပညာအရည်အချင်းနဲ့ အလုပ်ရဲ့ "ဆက်စပ်မှု" ကို သက်သေပြပါ။
-
စိတ်မချရဘူးဆိုရင် '特定技能' (Tokutei Gino) စတဲ့ တခြားရွေးချယ်စရာတွေကိုလည်း ထည့်စဉ်းစားပါ။
"ငါ့အခြေအနေကကော ဘယ်လိုရှိလဲ?" "ဒီအလုပ်နဲ့ 技人国 ရနိုင်မလား?" ဆိုပြီး စိုးရိမ်နေရင်တော့ အချိန်မနှောင်းခင်မှာ ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 နဲ့ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ သင့်ရဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံက အလုပ်အကိုင်ခရီးလမ်း ဖြောင့်ဖြူးပါစေလို့ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။