ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အလုပ်ဗီဇာနဲ့ အလုပ်လုပ်ဖို့ ပြင်ဆင်နေပါသလား? ဒါမှမဟုတ် အလုပ်လုပ်နေရင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့လစာက ဂျပန်လူမျိုးတွေနဲ့ တန်းတူရရဲ့လားဆိုတာ သံသယရှိနေပါသလား?
မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်တော်ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဗီဇာ (နေထိုင်ခွင့်) ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် 行政書士 ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အလုပ်ဗီဇာလျှောက်ထားတဲ့အခါ ဥပဒေအရ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "ဂျပန်လူမျိုးတွေ ရရှိတဲ့ လစာထက် မနည်းစေရ (သို့မဟုတ်) တန်းတူဖြစ်ရမည်" ဆိုတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "တန်းတူ" ဆိုတဲ့ စကားရပ်ကို ဘယ်လိုမျိုး သတ်မှတ်ဆုံးဖြတ်သလဲဆိုတာ သင် သိပါသလား? အနိမ့်ဆုံးလုပ်ခလစာ (Minimum Wage) ကျော်ရင် ရပြီလို့ ထင်ကောင်းထင်နိုင်ပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာတော့ ဒီထက်မက ပိုမိုနက်ရှိုင်းတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေ ရှိပါတယ်။
ဒီနေ့မှာတော့ လူတိုင်းသိထားသင့်တဲ့ "လစာသတ်မှတ်ပုံ" အကြောင်းကို နားလည်လွယ်အောင် အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ ဘာကြောင့် "ဂျပန်လူမျိုးတွေနဲ့ တန်းတူ" ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်တာလဲ?
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ 入管法 (出入国管理及び難民認定法) အရ 技術・人文知識・国際業務၊ 特定技能၊ 技能 အစရှိတဲ့ အလုပ်ဗီဇာ အများစုမှာ ဂျပန်လူမျိုးတစ်ဦး အဲဒီအလုပ်ကို လုပ်မယ်ဆိုရင် ရရှိမယ့် လစာထက် မနည်းစေရဘူးလို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
ဒီလိုသတ်မှတ်ရခြင်းမှာ အဓိက အကြောင်းရင်း (၂) ချက် ရှိပါတယ်။
-
နိုင်ငံခြားသားတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ရန် - "နိုင်ငံခြားသားဖြစ်လို့" ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ မတရားတဲ့ လစာအနည်းငယ်နဲ့ ခိုင်းစေတာမျိုး မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
-
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ အလုပ်အကိုင်စျေးကွက်ကို ထိန်းသိမ်းရန် - လစာသက်သာတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေကိုပဲ အလုပ်ပေးခြင်းအားဖြင့် ဂျပန်လူမျိုးတွေရဲ့ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းတွေ ဆုံးရှုံးတာမျိုးနဲ့ လစာနှုန်းထားတွေ ကျဆင်းသွားတာမျိုး မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီစည်းမျဉ်းဟာ အလုပ်လုပ်မယ့် နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက်ရော ဂျပန်လူမှုအဖွဲ့အစည်းအတွက်ပါ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ "ယုံကြည်စိတ်ချရမှု" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ "報酬" (လစာ/အကျိုးခံစားခွင့်) ထဲမှာ ဘာတွေပါဝင်ပြီး ဘာတွေမပါဝင်သလဲ?
ဒီနေရာမှာ ပြောတဲ့ "報酬" ဆိုတာ အလုပ်လုပ်တဲ့အတွက် ရရှိတဲ့ အခြေခံ အကျိုးခံစားခွင့်ကို ဆိုလိုတာပါ။
-
ပါဝင်သောအရာများ - အခြေခံလစာ (Basic Salary)၊ အပိုဆုကြေး (Bonus)၊ 役職手当၊ 調整手当 အစရှိသည်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
-
မပါဝင်သောအရာများ - လမ်းစရိတ် (Commuting Allowance)၊ 扶養手当၊ 住宅手当 အစရှိသည်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ (ဒါတွေက အမှန်တကယ် ကုန်ကျစရိတ်ကို ပြန်ပေးတာမျိုးဖြစ်လို့ အခြေခံလစာထဲမှာ ထည့်တွက်လို့မရပါဘူး)
လစာတွက်ချက်တဲ့အခါမှာတော့ တစ်နှစ်စာ စုစုပေါင်းရရှိတဲ့ ပမာဏကို (၁၂) လနဲ့ စားပြီး တွက်ချက်လေ့ရှိပါတယ်။
၃။ "ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ တန်းတူ" ဟုတ်မဟုတ် ဘယ်လို ဆုံးဖြတ်သလဲ?
စစ်ဆေးတဲ့အခါမှာ "လစာ ၂ သိန်းကျော်ရင် ရပြီ" ဆိုတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတစ်ခုတည်းကိုပဲ ကြည့်တာမဟုတ်ဘဲ အဲဒီကုမ္ပဏီမှာရှိတဲ့ "ဂျပန်ဝန်ထမ်း" တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး အောက်ပါ အဆင့် (၄) ဆင့်အတိုင်း စစ်ဆေးပါတယ်။
① ကုမ္ပဏီမှာ လစာသတ်မှတ်ချက် (賃金規定) ရှိလျှင် ကုမ္ပဏီရဲ့ လစာစည်းမျဉ်းအတိုင်း သင်ရဲ့ ပညာအရည်အချင်း၊ လုပ်သက်နဲ့ အသက်အရွယ်အလိုက် ဂျပန်လူမျိုးတစ်ဦးနဲ့ တန်းတူ လစာအဆင့် (Rank) ရရှိရဲ့လားဆိုတာကို စစ်ဆေးပါတယ်။
② အလုပ်တူလုပ်နေတဲ့ ဂျပန်ဝန်ထမ်းရှိလျှင် အကယ်၍ ကုမ္ပဏီမှာ ရှင်းလင်းတဲ့ စည်းမျဉ်းမရှိရင်တောင် သင့်လိုပဲ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ဂျပန်ဝန်ထမ်းရှိရင် အဲဒီလူနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပါတယ်။ ဥပမာ - 技能実習生 ကနေ 特定技能 ကို ပြောင်းမယ့်သူဆိုရင် (၃) နှစ် လုပ်သက်ရှိတဲ့ 技能者 လို့ သတ်မှတ်တဲ့အတွက် ဂျပန်လူမျိုး အလုပ်သင်အသစ်နဲ့ မဟုတ်ဘဲ လုပ်သက် (၃) နှစ်ရှိတဲ့ ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ တန်းတူလစာ ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
③ ကုမ္ပဏီမှာ နှိုင်းယှဉ်စရာ ဂျပန်ဝန်ထမ်း မရှိလျှင် အကယ်၍ ကုမ္ပဏီမှာ ဂျပန်ဝန်ထမ်းမရှိရင်တော့ သင်ရဲ့ တာဝန်ယူရမှု၊ အသက်နဲ့ လုပ်သက်အပေါ် မူတည်ပြီး "ဒီနေရာမှာ ဂျပန်လူမျိုးတစ်ဦးကို ခန့်မယ်ဆိုရင် ကုမ္ပဏီက ဘယ်လောက်ပေးမလဲ" ဆိုတဲ့ အချက်အပေါ် မူတည်ပြီး ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။
④ အနီးအနားက တူညီတဲ့ လုပ်ငန်းအမျိုးအစားတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ခြင်း ကုမ္ပဏီအတွင်းမှာ နှိုင်းယှဉ်ဖို့ ခက်ခဲတဲ့အခါ နယ်မြေတူ လုပ်ငန်းတူက အခြားကုမ္ပဏီတွေရဲ့ လစာနှုန်းထားကို ကိုးကားပြီး စစ်ဆေးတာမျိုးလည်း ရှိပါတယ်။
၄။ သိထားသင့်တဲ့ "နောက်ဆုံးပေါ် ဗီဇာစစ်ဆေးချက်များ"
出入国在留管理庁 ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်အရ အခုနောက်ပိုင်းမှာ လစာပမာဏတင်မကဘဲ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေကိုပါ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် တောင်းခံလာပါတယ်။
-
賃金台帳 တင်ပြခြင်း - ကုမ္ပဏီမှာရှိတဲ့ အခြားဂျပန်ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ လစာပေးချေမှု မှတ်တမ်းတွေကို တောင်းခံတာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။
-
説明書 ရေးသားခြင်း - လစာကို ဘယ်လိုအချက်တွေပေါ် မူတည်ပြီး သတ်မှတ်ခဲ့တယ်၊ ပညာအရည်အချင်းနဲ့ လုပ်သက်ကို ဘယ်လို တန်ဖိုးဖြတ်ခဲ့တယ်ဆိုတာကို 行政書士 က စနစ်တကျ ရှင်းလင်းချက်ရေးသားပေးခြင်းက ဗီဇာမြန်မြန်ရဖို့အတွက် အရေးကြီးတဲ့ အချက် ဖြစ်ပါတယ်။
(ကိုးကား - 出入国在留管理庁 「特定の分野に係る特定技能外国人受入れに関する運用要領」 နှင့် 「技術・人文知識・国際業務の審査要領」)
၅။ လူတိုင်းသိချင်နေတဲ့ မေးခွန်းနဲ့ အဖြေများ (Q&A)
Q1: အလုပ်သင်ကာလ (Probation) မှာ ဂျပန်လူမျိုးထက် လစာနည်းလို့ ရမလား?
A1: မရပါဘူး။ အလုပ်သင်ကာလမှာလည်း ဂျပန်ဝန်ထမ်းတွေအတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အလုပ်သင်ကာလ ခံစားခွင့်တွေအတိုင်း တန်းတူ ဖြစ်ရပါမယ်။ "နိုင်ငံခြားသားဖြစ်လို့ အလုပ်သင်ကာလမှာ လစာနည်းနည်းပဲ ပေးမယ်" ဆိုတာက စည်းမျဉ်းနဲ့ မညီတဲ့အတွက် ဗီဇာငြင်းပယ်ခံရနိုင်ပါတယ်။
Q2: အချိန်ပိုကြေး (OT) ပေါင်းမှ ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ တန်းတူဖြစ်မယ်ဆိုရင်ကော ရမလား?
A2: မရပါဘူး။ နှိုင်းယှဉ်တဲ့အခါမှာ OT ကြေးမပါတဲ့ "အခြေခံလစာ + ပုံမှန်ခံစားခွင့်များ" နဲ့ပဲ နှိုင်းယှဉ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အချိန်ပို အများကြီးဆင်းခိုင်းပြီး အခြေခံလစာ နည်းနည်းပဲ ပေးလို့ မရပါဘူး။
Q3: အလုပ်ပြောင်းတဲ့အခါ လစာနည်းသွားရင် ဗီဇာသက်တမ်းတိုးဖို့ ထိခိုက်မလား?
A3: ထိခိုက်နိုင်ခြေ အလွန်များပါတယ်။ အရင်ကုမ္ပဏီထက် လစာနည်းသွားရင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးက "ဘာကြောင့် လစာနည်းသွားတာလဲ" နဲ့ "ဒီလစာက ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ တန်းတူဖြစ်ရဲ့လား" ဆိုတာကို အသေးစိတ် စစ်ဆေးပါလိမ့်မယ်။ ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက် မရှိရင် ဗီဇာသက်တမ်းတိုးဖို့ ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။
နိဂုံး
"ဂျပန်လူမျိုးတွေနဲ့ တန်းတူလစာပေးရမယ်" ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းဟာ ကုမ္ပဏီတွေအတွက် ခက်ခဲတဲ့ အချက်လို့ ထင်ရပေမယ့် တကယ်တော့ တော်ရည်တဲ့ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းတွေ ဂျပန်မှာ ရေရှည် ယုံယုံကြည်ကြည်နဲ့ အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့အတွက် "ယုံကြည်မှု အာမခံချက်" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
လစာသတ်မှတ်ချက်နဲ့ ဗီဇာလျှောက်ထားမှုတွေမှာ စိုးရိမ်စရာရှိရင် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။ အားလုံးပဲ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အောင်မြင်တဲ့ အနာဂတ်ကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ။
