မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ။ ကျွန်တော်ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အချိန်အတော်ကြာ အလုပ်လုပ်ကိုင် နေထိုင်လာကြတဲ့ သူတွေဆီကနေ မကြာခဏဆိုသလို ဒီလိုမျိုး စိုးရိမ်ပူပန်တဲ့ မေးခွန်းတွေကို မေးလေ့ရှိကြပါတယ်။ "ကျွန်တော်/ကျွန်မ ဂျပန်မှာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရင် ကျန်ခဲ့တဲ့မိသားစုက ဂျပန်ရဲ့ 相続税 ကို ပေးဆောင်ရမှာလား။" "ပြည်ပမှာနေတဲ့ မိဘတွေ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရင် ကျွန်တော်/ကျွန်မက ဂျပန်မှာ 相続税 ကို ပေးဆောင်ရမှာလား။"
ဂျပန်မှာ နေထိုင်တာ ကြာလာတာနဲ့အမျှ ဂျပန်ယန်းငွေနဲ့ စုဆောင်းထားတဲ့ ငွေကြေးတွေ၊ အိမ်ခြံမြေတွေ ဒါမှမဟုတ် ရှယ်ယာတွေ စတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေက ဂျပန်နိုင်ငံထဲမှာ တိုးပွားလာမှာပါ။ တစ်ဖက်မှာလည်း မိမိနိုင်ငံမှာ ပိုင်ဆိုင်မှုရှိသူတွေလည်း အများကြီး ရှိမှာပါ။ "ကျွန်တော်က နိုင်ငံခြားသားဆိုတော့ ဒါနဲ့ မသက်ဆိုင်ပါဘူး" လို့ ထင်နေရင်တော့ မှားယွင်းနိုင်ပါတယ်။ တကယ်တော့ ဂျပန်ရဲ့ 相続税 စည်းမျဉ်းတွေဟာ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုတစ်ခုတည်းပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ဆုံးဖြတ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဂျပန်မှာ "နေထိုင်မှု ရှိမရှိ" နဲ့ "ဘယ်လောက်ကြာအောင် နေထိုင်ခဲ့လဲ" ဆိုတဲ့ အချက်တွေအပေါ် မူတည်ပြီး ပေးဆောင်ရမယ့် အခွန်ပမာဏက များစွာ ကွာခြားသွားနိုင်ပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ဂျပန်ရဲ့ 相続税 စနစ်အကြောင်းကို ခက်ခဲတဲ့ ဥပဒေ ဝေါဟာရတွေကို တတ်နိုင်သလောက် ရှောင်ကြဉ်ပြီး လွယ်လွယ်ကူကူ နားလည်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ကာကွယ်ဖို့နဲ့ ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ မိသားစုတွေအတွက် မလိုအပ်တဲ့ ပြဿနာတွေ မဖြစ်ပေါ်စေဖို့အတွက် ဆောင်းပါးကို အဆုံးထိ ဖတ်ရှုပေးဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။
※ အခွန်ဆိုင်ရာ အသေးစိတ် အစီရင်ခံခြင်းတွေကတော့ 税理士 ရဲ့ ကျွမ်းကျင်နယ်ပယ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးကတော့ အခြေခံဗဟုသုတအနေနဲ့ပဲ မှတ်သားထားပြီး၊ အမှန်တကယ် အမွေဆက်ခံမှု ပြဿနာတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့အခါမှာတော့ 税理士 နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ မမေ့ပါနဲ့။
၁။ "နိုင်ငံခြားသား" ဖြစ်ပေမယ့် ဘာလို့ ဂျပန်မှာ 相続税 ပေးဆောင်ရတာလဲ။
အခြေခံအချက်အနေနဲ့ ဂျပန်ရဲ့ 相続税 က "ဂျပန်နိုင်ငံထဲမှာ ပိုင်ဆိုင်မှုရှိတဲ့အခါ" ဒါမှမဟုတ် "အမွေဆက်ခံသူ သို့မဟုတ် အမွေထားခဲ့သူ (ကွယ်လွန်သူ) က ဂျပန်မှာ နေရပ်လိပ်စာရှိတဲ့အခါ" ပေးဆောင်ရနိုင်ပါတယ်။
"ကျွန်တော်က ဂျပန်နိုင်ငံသား မဟုတ်တော့ ဘာမှမဖြစ်ဘူး" လို့ တွေးတာက အကြီးအကျယ် လွဲမှားနေတာပါ။ ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေတယ်ဆိုရင် ဂျပန်ဥပဒေအတိုင်း အခွန်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အခွန်ကောက်ခံမယ့် နယ်ပယ်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးတဲ့ အချက် ၃ ချက်ကို သတိပြုဖို့ လိုပါတယ် -
-
ဘယ်နေရာမှာ နေထိုင်နေသလဲ (နေရပ်လိပ်စာ ရှိမရှိ)
-
ဘယ်အချိန်ကတည်းက နေထိုင်နေသလဲ (၁၀ နှစ် စည်းမျဉ်း)
-
ပိုင်ဆိုင်မှုက ဘယ်နေရာမှာ ရှိသလဲ (ပြည်တွင်း ပိုင်ဆိုင်မှုလား၊ ပြည်ပ ပိုင်ဆိုင်မှုလား)
အထူးသဖြင့် "ပြည်တွင်း/ပြည်ပ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေထဲက ဘယ်ဟာက အခွန်ဆောင်ရမယ့် အရာလဲ" ဆိုတာက အတော်လေး ရှုပ်ထွေးပါတယ်။ ဥပမာ - ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေစဉ်အတွင်း ကွယ်လွန်သွားခဲ့မယ်ဆိုရင် ဂျပန်က ပိုင်ဆိုင်မှုတင်မကဘဲ ပြည်ပက ပိုင်ဆိုင်မှုတွေပါ ဂျပန်ရဲ့ 相続税 ပေးဆောင်ရမယ့် စာရင်းထဲ ပါသွားနိုင်ပါတယ်။ ပြောင်းပြန်အနေနဲ့ ဂျပန်မှာ မနေထိုင်ဘူးဆိုရင်တော့ ဂျပန်က ပိုင်ဆိုင်မှုတွေအတွက်ပဲ အခွန်ဆောင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ "ပိုင်ဆိုင်မှုက ဘယ်မှာရှိသလဲ" ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်တဲ့ အံ့အားသင့်စရာ စည်းမျဉ်းများ
相続税 ကမ္ဘာမှာတော့ "ပိုင်ဆိုင်မှုက ဘယ်မှာရှိသလဲ" ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ခြင်းက အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါက ရိုးရိုးရှင်းရှင်းနဲ့ "မြေနေရာ ဘယ်မှာရှိလဲ" ဆိုတာနဲ့ပဲ ဆုံးဖြတ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ 国税庁 က သတ်မှတ်ထားတဲ့ အဓိက စံနှုန်းတွေ (အတိုချုပ်) ကို ကြည့်ကြရအောင်။
-
အိမ်ခြံမြေ: အဲဒီ အိမ်ခြံမြေ တည်ရှိတဲ့ နေရာ (ဂျပန်နိုင်ငံထဲမှာ ရှိရင် ဂျပန်မှာ အခွန်ဆောင်ရမယ်)
-
ငွေစုဘဏ်/ငွေသိုလှောင်မှု: အဲဒီ ဘဏ်အကောင့် ရှိတဲ့ ဘဏ်ခွဲ ဒါမှမဟုတ် ရုံးချုပ် ရှိတဲ့ နေရာ
-
ရှယ်ယာ/ငွေတိုက်စာချုပ်: အဲဒီ ကုမ္ပဏီရဲ့ ရုံးချုပ် သို့မဟုတ် အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ရှိတဲ့ နေရာ
-
အလုပ်ထွက်ခွင့်/ပင်စင် (退職手当): ပေးချေတဲ့ ကုမ္ပဏီရဲ့ ရုံးချုပ် ရှိတဲ့ နေရာ
-
ချေးငွေ (အခြားသူကို ပိုက်ဆံချေးထားတာ): ငွေချေးသူရဲ့ နေရပ်လိပ်စာ
ဒီလိုမျိုး မျက်စိနဲ့ မြင်နိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေတင်မကဘဲ စာချုပ်ချုပ်ဆိုတဲ့ နေရာ ဒါမှမဟုတ် ကုမ္ပဏီ ရုံးချုပ် ရှိတဲ့ နေရာပေါ် မူတည်ပြီး "ပြည်တွင်း ပိုင်ဆိုင်မှု" လား "ပြည်ပ ပိုင်ဆိုင်မှု" လားဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ မိမိ ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ ငွေကြေး၊ အာမခံ၊ အခွင့်အရေးတွေက ဘယ်အမျိုးအစားထဲ ပါဝင်သလဲဆိုတာကို တစ်ခါလောက် ပြန်လည် စစ်ဆေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
၃။ သိထားသင့်တဲ့ "၁၀ နှစ် စည်းမျဉ်း" ရဲ့ အန္တရာယ်
နိုင်ငံခြားသားများအတွက် အလွန်အရေးကြီးတာက "၁၀ နှစ် စည်းမျဉ်း" ပါ။ ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေရုံနဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု အားလုံးအတွက် 相続税 ပေးဆောင်ရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ "လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၅ နှစ်အတွင်းမှာ ဂျပန်မှာ ၁၀ နှစ်ကျော် နေထိုင်ခဲ့သလား" ဆိုတဲ့ ကာလက အခွန်ဆောင်ရမယ့် နယ်ပယ်ကို အကြီးအကျယ် သက်ရောက်မှု ရှိပါတယ်။
ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေရင်တောင်မှ ဥပမာအားဖြင့် "ယာယီနေထိုင်သူ (留学生 သို့မဟုတ် 特定技能実習 စတဲ့ ဗီဇာအမျိုးအစားပေါ် မူတည်)" လို့ သတ်မှတ်ခံရတာနဲ့ 永住者 အဖြစ် ဂျပန်မှာ နေထိုင်မှု အခြေခံ ခိုင်မာနေတာနဲ့ စည်းမျဉ်းက ကွဲပြားပါတယ်။
"ကျွန်တော်ကတော့ လာတာ မကြာသေးတော့ အဆင်ပြေပါတယ်" လို့ ထင်နေပေမယ့် မသိလိုက်တဲ့ကြားထဲမှာပဲ ဂျပန်မှာ နေထိုင်တာ ကြာလာပြီး အခွန်ဆောင်ရမယ့် နယ်ပယ်ထဲ ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ ဂျပန်မှာ နေထိုင်တာ ကြာလာပြီဆိုရင်တော့ မိမိရဲ့ အခြေအနေကို ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တစ်ခါလောက် စစ်ဆေးတိုင်ပင်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
၄။ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1. ပြည်ပမှာရှိတဲ့ မိဘတွေ ကွယ်လွန်သွားပါပြီ။ ပြည်ပမှာရှိတဲ့ အိမ်ခြံမြေနဲ့ ငွေကြေးတွေအတွက်ပါ ဂျပန်မှာ 相続税 ပေးဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါသလား။
A. သင်က ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေမယ်ဆိုရင် ပိုင်ဆိုင်မှုက ပြည်ပမှာ ရှိနေရင်တောင်မှ ဂျပန်ရဲ့ 相続税 ပေးဆောင်ရမယ့် စာရင်းထဲ ပါသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကွယ်လွန်သူရဲ့ နေထိုင်မှု အခြေအနေ၊ နိုင်ငံသားဖြစ်မှု၊ သင် ဂျပန်မှာ ဘယ်လောက်ကြာအောင် နေထိုင်သလဲ ဆိုတဲ့အချက်တွေပေါ် မူတည်ပြီး ကွာခြားပါတယ်။ အမွေဆက်ခံမှု ဖြစ်ပေါ်လာရင် မိမိဘာသာ ဆုံးဖြတ်ချက် မချပါနဲ့၊ 国際相続 မှာ ကျွမ်းကျင်တဲ့ 税理士 နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။
Q2. 永住者 (永住許可) ဗီဇာ ရှိပါတယ်။ ဒါနဲ့တင် ပိုင်ဆိုင်မှု အားလုံးက ဂျပန်ရဲ့ 相続税 ပေးဆောင်ရမယ့် စာရင်းထဲ ပါဝင်ပါသလား။
A. "永住者" ဗီဇာ ရှိတာနဲ့ အခွန်ဥပဒေအရ "နေရပ်လိပ်စာ ရှိတယ်" လို့ ဆုံးဖြတ်တာက ကိစ္စရပ်ချင်း မတူပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ 永住者 တွေကတော့ ဂျပန်မှာ နေထိုင်မှု အခြေခံ ခိုင်မာသူတွေလို့ သတ်မှတ်လေ့ရှိတဲ့အတွက် 相続税 ပေးဆောင်ရမယ့် နယ်ပယ်က ပိုပြီး ကျယ်ပြန့်တတ်ပါတယ်။ "ဂျပန်ရော မိမိနိုင်ငံမှာပါ ပိုင်ဆိုင်မှု ရှိတယ်" ဆိုတဲ့သူတွေက အထူးသတိထားဖို့ လိုပါတယ်။
Q3. ဂျပန်လို စာရွက်စာတမ်း လုပ်ရတာ စိတ်ပူပါတယ်။ ဘယ်သူနဲ့ တိုင်ပင်ရမလဲ။
A. အခွန်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေကတော့ 税理士 ရဲ့ ကျွမ်းကျင်နယ်ပယ်ပါ။ 行政書士 ကတော့ ဗီဇာနဲ့ နေထိုင်ခွင့် အထောက်အထားဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် အမွေဆက်ခံမှု အစီရင်ခံခြင်း သို့မဟုတ် အခွန်တွက်ချက်ခြင်းတွေ လုပ်လို့ မရပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အမွေဆက်ခံမှု လုပ်ငန်းစဉ်ထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ "ဗီဇာ သက်တမ်းတိုးရမှာလား"၊ "အမွေရတဲ့ အိမ်ခြံမြေ နာမည်ပြောင်းဖို့ ဘာစာရွက်စာတမ်း လိုအပ်လဲ" စတဲ့ အခက်အခဲတွေကိုတော့ ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ အရင်ဆုံး 税理士 နဲ့ ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ 行政書士 ရုံးခန်းကို ဆက်သွယ်တိုင်ပင်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
၅။ နိဂုံး - ပြဿနာ မဖြစ်အောင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ပါ
နိုင်ငံရပ်ခြားနဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နိုင်ငံပေါင်းစုံမှာ ပတ်သက်နေတဲ့ အမွေဆက်ခံမှုက အလွန် ရှုပ်ထွေးပြီး ကျွမ်းကျင်တဲ့ အသိပညာတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ "ဖြစ်ပါ့မလား" ဆိုပြီး မိမိဘာသာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချကာ အစီရင်ခံဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့မယ်ဆိုရင် နောက်ပိုင်းမှာ ကြီးမားတဲ့ 追徴課税 ကို ပေးဆောင်ရတာမျိုး၊ အခွန်စစ်ဆေးရေး ခံရတာမျိုးတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
အရေးကြီးဆုံးကတော့ အောက်ပါ အချက် ၃ ချက်ပါ - ၁။ မိမိရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ အကြွေးတွေကို စာရင်းပြုစုပါ (ဂျပန်ပြည်တွင်း/ပြည်ပ အားလုံး) ၂။ မိမိကိုယ်ကို အခွန်ဥပဒေအရ "နေထိုင်သူ (Resident)" လား "မနေထိုင်သူ (Non-resident)" လား ဆိုတာ အတည်ပြုပါ ၃။ အမွေဆက်ခံမှု မဖြစ်ပေါ်ခင် (ကျန်းမာနေတုန်း) ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ
အမွေဆက်ခံမှုဆိုတာ ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ မိသားစုဆီ ပေးပို့တဲ့ နောက်ဆုံးစာတစ်စောင်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အမွေလုတာတွေ၊ မလိုအပ်တဲ့ အခွန်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ မဖြစ်အောင် အခုကတည်းက နည်းနည်းချင်း စတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။
ဗီဇာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စတွေ၊ အမွေဆက်ခံမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စတွေအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်စရာ ရှိတယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ကို အချိန်မရွေး ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ ဗီဇာ ကိစ္စအတွက် 行政書士 နဲ့၊ အခွန် ကိစ္စအတွက် 税理士 နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီး အဆင်ပြေချောမွေ့အောင် လုပ်ဆောင်ကြရအောင်။
