Đối với những người nước ngoài đang sinh sống tại Nhật Bản, cụm từ "難民認定" (Công nhận tị nạn) có thể nghe rất xa lạ. Tuy nhiên, đối với những người phải rời bỏ quê hương do xung đột hoặc bị bức hại và đang cố gắng xây dựng cuộc sống mới tại Nhật, đây là một chế độ vô cùng quan trọng, có thể quyết định tương lai của chính họ.
Trong bài viết này, với tư cách là một 行政書士, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu nhất những lo lắng và thắc mắc mà các bạn đang gặp phải: "Nếu được công nhận là tị nạn thì cuộc sống sẽ ra sao?" và "Nếu không được công nhận thì phải làm thế nào?".
1. Cuộc sống thay đổi như thế nào nếu được công nhận là tị nạn?
Nếu được công nhận là tị nạn, bạn sẽ nhận được sự an tâm lớn khi sinh sống tại Nhật. Dưới đây là những lợi ích chính:
-
Có được 在留資格 "定住者" Lợi ích lớn nhất là bạn có được tư cách lưu trú ổn định để sinh sống lâu dài tại Nhật. Thông thường, bạn sẽ được cấp 在留資格 là "定住者" (thời hạn 5 năm). Nhờ đó, những hạn chế về công việc và sinh hoạt tại Nhật sẽ được nới lỏng đáng kể, giúp bạn có được cuộc sống ổn định giống như người Nhật.
-
Được cấp 難民旅行証明書 Ngay cả khi không thể lấy được hộ chiếu của quốc gia mình, nếu có "難民旅行証明書" do Chính phủ Nhật Bản cấp, bạn vẫn có thể đi du lịch nước ngoài. Ngoài ra, bằng cách xin phép tái nhập cảnh, bạn có thể xuất cảnh và quay trở lại Nhật Bản một cách bình thường.
-
Được bảo lãnh gia đình sang Nhật Người được công nhận tị nạn có thể làm thủ tục bảo lãnh vợ/chồng hoặc con cái chưa thành niên đang ở nước ngoài sang Nhật để cùng sinh sống (thủ tục xin cấp 在留資格認定証明書). Đây là bước tiến quan trọng để đoàn tụ với gia đình và bắt đầu cuộc sống mới tại Nhật.
-
Cơ hội có được 永住許可 Thông thường, để có được 永住許可, bạn sẽ phải trải qua quá trình thẩm định khắt khe về "kỹ năng và tài sản để tự lập sinh kế". Tuy nhiên, đối với người được công nhận tị nạn, có những trường hợp đặc cách giúp nới lỏng các yêu cầu này.
2. Nếu không được công nhận là "難民" thì sao?
Thật đáng tiếc, không phải đơn xin nào cũng được công nhận. Tuy nhiên, nếu bị từ chối, không có nghĩa là bạn sẽ phải về nước ngay lập tức trong mọi trường hợp.
-
Có thể được xem xét cấp 在留特別許可 Trong trường hợp được đánh giá là cần có sự cân nhắc mang tính nhân đạo, bạn có thể được cấp các loại 在留資格 như "特定活動". Trên thực tế, nếu bạn có thời gian sinh sống lâu dài tại Nhật, vẫn có khả năng được chuyển đổi sang "定住者".
-
Có thể phản đối qua 審査請求 hoặc kiện ra tòa Nếu bạn không đồng ý với kết quả, trong một khoảng thời gian nhất định sau khi nhận thông báo, bạn có quyền làm thủ tục phản đối (審査請求) hoặc khởi kiện để yêu cầu hủy bỏ quyết định đó. Trong thời gian này, bạn sẽ không bị cưỡng chế trục xuất ngay lập tức.
3. Các câu hỏi thường gặp (Q&A)
Q1: Trong thời gian chờ kết quả tị nạn, tôi có được làm アルバイト không?
A: Phụ thuộc vào tình trạng hồ sơ của bạn. Việc nộp đơn xin tị nạn không đồng nghĩa với việc bạn được phép đi làm ngay. Tùy thuộc vào thời điểm nộp đơn và tư cách lưu trú hiện tại, quy định sẽ khác nhau. Hãy chắc chắn kiểm tra với chuyên gia để biết tình trạng của bạn có "được phép làm việc" hay không.
Q2: Việc bảo lãnh gia đình sang Nhật có được kiểm tra gắt gao không?
A: Có. Dù là người tị nạn, không có nghĩa là bạn sẽ được cho phép bảo lãnh người nhà một cách vô điều kiện. Bạn vẫn sẽ bị kiểm tra khắt khe về nền tảng kinh tế để đảm bảo có thể nuôi sống gia đình tại Nhật.
Q3: Việc 帰化 (nhập quốc tịch Nhật) có dễ dàng hơn không?
A: Mặc dù Công ước tị nạn quy định phải "tạo điều kiện dễ dàng nhất có thể cho việc 帰化", nhưng tại Nhật, không có ưu đãi đặc biệt nào miễn trừ các thủ tục cho người tị nạn. Giống như các thủ tục thông thường, bạn vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về năng lực tiếng Nhật và 素行要件.
Lời kết: Đừng chịu đựng một mình, hãy trao đổi với chuyên gia
Các thủ tục về công nhận tị nạn và các loại 在留資格 liên quan đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu và rất phức tạp. Hơn nữa, luật pháp về nhập cư thay đổi rất thường xuyên, vì vậy cần phải đưa ra quyết định dựa trên thông tin mới nhất.
Nếu bạn đang phải trải qua những ngày tháng lo âu, hãy thử trao đổi với một 行政書士. Chúng tôi sẽ cùng bạn rà soát lại tình trạng hiện tại và tìm ra những phương án tốt nhất dành cho bạn.
