နိဒါန်း (အဖွင့်စကား)
ဂျပန်နိုင်ငံက တက္ကသိုလ် ဒါမှမဟုတ် 専門学校 တွေကို ဘွဲ့ရပြီး ဂျပန်ကုမ္ပဏီတွေမှာ အလုပ်စလုပ်ကြမယ့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများအားလုံး ဂုဏ်ယူပါတယ်ခင်ဗျာ။ ဒါပေမဲ့ ကျောင်းပြီးခါနီးအချိန်မှာ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမယ့် အရေးကြီးတဲ့အရာကတော့ 「在留資格 (Visa) ပြောင်းလဲခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်」 ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
「ကျောင်းဆင်းပွဲပြီးမှ လျှောက်လို့ရတာလား?」、「内定 တော့ရပြီ ဘယ်အချိန်မှာ စတင်ပြင်ဆင်ရမလဲ?」 စသဖြင့် စိုးရိမ်နေကြသူတွေ အများကြီးရှိမှာပါ။ အခုတစ်ခေါက်မှာတော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဗီဇာအထူးပြု 行政書士 တစ်ယောက်အနေနဲ့ ကျောင်းမပြီးခင် ဗီဇာလျှောက်ထားခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းတွေနဲ့ အဆင်ပြေပြေ ခွင့်ပြုချက်ရရှိဖို့ သတိပြုရမယ့် အချက်တွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။
၁။ ကျောင်းဆင်းပွဲကို မစောင့်ဘဲ ဗီဇာလျှောက်လို့ရသလား?
အဖြေကတော့ 「လျှောက်လို့ရပါတယ်」။ ကျောင်းမဆင်းခင်ကတည်းက ဗီဇာပြောင်းလဲဖို့ လျှောက်လွှာတင်ထားလို့ ရပါတယ်။
ပုံမှန်အားဖြင့် ကျောင်းသားဗီဇာကနေ 就労ビザ (အထူးသဖြင့် 技術・人文知識・国際業務) ကို ပြောင်းလဲဖို့အတွက် 「ဘွဲ့ရရှိပြီးသူ」 ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဧပြီလ အလုပ်စဝင်မယ့်အချိန်မှာ အမီဖြစ်ဖို့အတွက် မတ်လ ကျောင်းဆင်းပွဲပြီးမှ လျှောက်မယ်ဆိုရင် 入管 ရဲ့ စစ်ဆေးချိန်နဲ့ မမီနိုင်တော့ပါဘူး။
ဒါကြောင့်မို့လို့ 出入国在留管理庁 (入管) မှာ ကျောင်းပြီးမယ့် ကျောင်းသားတွေအတွက် အထူးသတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်ဇယားရှိပါတယ်။
ဒီဇင်ဘာလကစပြီး လျှောက်လွှာတင်နိုင်ပြီ နှစ်စဉ် မတ်လမှာ ကျောင်းပြီးမယ့်သူတွေအတွက် 入管 က ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ကတည်းက လျှောက်လွှာတွေကို စတင်လက်ခံပေးနေပါပြီ။ ဒီအချိန်မှာ 「卒業見込み証明書」 (ကျောင်းပြီးမည့်အထောက်အထား) ကို ပူးတွဲတင်ပြပြီး လျှောက်ထားခြင်းအားဖြင့် ကျောင်းပြီးတာနဲ့ ဗီဇာအသစ်နဲ့ အလုပ်စဝင်နိုင်အောင် ပြင်ဆင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ လျှောက်ထားခြင်းကနေ ခွင့်ပြုချက်ရတဲ့အထိ 「အဆင့် ၂ ဆင့်」
ကျောင်းမပြီးခင် လျှောက်လွှာတင်တဲ့အခါမှာ လုပ်ငန်းစဉ်က အနည်းငယ် ထူးခြားပါတယ်။ ဒါက အရေးကြီးဆုံးအချက်ပါပဲ။
-
အဆင့် (၁) - 「卒業見込み」 အနေနဲ့ အစစ်ဆေးခံခြင်း အရင်ဆုံး 卒業見込み証明書 ကို တင်ပြပြီး 入管 မှာ အစစ်ဆေးခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
-
အဆင့် (၂) - 「卒業証明書」 ကို တင်ပြပြီးမှ ခွင့်ပြုချက်အပြီးသတ်ရယူခြင်း စာရွက်စာတမ်းတွေ ဘယ်လောက်ပဲ ပြည့်စုံနေပါစေ တကယ်တမ်း ဘွဲ့မရဘူးဆိုရင်တော့ 就労ビザ ကို ထုတ်ပေးမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျောင်းပြီးလို့ ကျောင်းကထုတ်ပေးတဲ့ 「卒業証明書」 (ဘွဲ့လက်မှတ်) ရပြီဆိုတာနဲ့ 入管 ကို ပြန်လည်တင်ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကို စစ်ဆေးပြီးမှသာ အသစ်စက်စက် 在留カード ကို ထုတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆိုလိုတာက 「ကျောင်းမပြီးခင် လျှောက်ထားလို့ရပေမဲ့ ဗီဇာအမှန်တကယ် ရရှိဖို့အတွက်ကတော့ ဘွဲ့ရဖို့ အရေးကြီးတယ်」 ဆိုတာပါပဲ။
၃။ သိထားသင့်တဲ့ အချက်များ (အမှားအယွင်းမရှိစေဖို့)
内定 ရထားတဲ့ အလုပ်တာဝန်နဲ့ မိမိသင်ယူခဲ့တဲ့ ဘာသာရပ် ကိုက်ညီမှုရှိခြင်း 就労ビザ (技術・人文知識・国際業務) ရရှိဖို့အတွက် ကျောင်းမှာ သင်ယူခဲ့တဲ့ ဘာသာရပ်နဲ့ ကုမ္ပဏီမှာ လုပ်ကိုင်ရမယ့် အလုပ်တာဝန်ဟာ ဆက်စပ်မှုရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
資格外活動 (Part-time အလုပ်) နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတိပြုရန် ကျောင်းဆင်းပွဲပြီးလို့ ဗီဇာအသစ်မရသေးခင်ကြားကာလမှာ သင်ဟာ 「ကျောင်းသား」 မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ကျောင်းပြီးသွားတဲ့အချိန်မှာ အချိန်ပိုင်းအလုပ် (Arubaito) ဆက်လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကျောင်းပြီးတာနဲ့ ကျောင်းသားအနေနဲ့ အလုပ်လုပ်ခွင့်ဟာ ရပ်ဆိုင်းသွားတတ်တဲ့အတွက် ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဒါမှမဟုတ် 入管 ကို ကြိုတင်မေးမြန်းထားတာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။
၄။ ကျောင်းသားတွေ သိချင်နေကြတဲ့ မေးခွန်းနဲ့ အဖြေများ (Q&A)
မေး (၁)။ အကယ်၍ Credit မပြည့်လို့ ကျောင်းမပြီးခဲ့ရင် ဗီဇာ ဘာဖြစ်မလဲ?
ဖြေ။ စိတ်မကောင်းပေမဲ့ 就労ビザ ခွင့်ပြုချက် ရမှာမဟုတ်ပါဘူး။ 就労ビザ ပြောင်းလဲဖို့အတွက် 「ဘွဲ့ရရှိခြင်း」 က မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ အခြေအနေတစ်ခုပါ။ အကယ်၍ ကျောင်းထပ်တက်ရမယ် (留年) ဆိုရင်တော့ 入管 ကို ချက်ချင်းအကြောင်းကြားပြီး 「留学」 ဗီဇာ သက်တမ်းတိုးတာမျိုး လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
မေး (၂)။ ဒီဇင်ဘာလမှာ လျှောက်ထားရင် ဘယ်တော့လောက် အဖြေသိရမလဲ?
ဖြေ။ ပုံမှန်အားဖြင့် ၁ လ ကနေ ၃ လလောက်အထိ ကြာတတ်ပါတယ်။ ဒီဇင်ဘာကနေ မတ်လအထိက 入管 မှာ လူအများဆုံးအချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ အချိန်ကြန့်ကြာနိုင်တာကို တွက်ဆပြီး 内定 ရပြီဆိုတာနဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို အမြန်ဆုံး ပြင်ဆင်တာက အကောင်းဆုံးပါပဲ။
မေး (၃)။ ဗီဇာပယ်ချခံရတဲ့ (不許可) အဓိကအကြောင်းရင်းက ဘာလဲ?
ဖြေ။ အများဆုံးကတော့ 「ပညာအရည်အချင်းနဲ့ အလုပ်တာဝန် မကိုက်ညီခြင်း」 ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ - တက္ကသိုလ်မှာ စီးပွားရေးဘာသာရပ် သင်ယူခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီမှာ အင်ဂျင်နီယာအဖြစ် လုပ်ကိုင်မယ်ဆိုရင် ရှင်းပြဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကျောင်းသားဘဝမှာ အချိန်ပိုင်းအလုပ်လုပ်ချိန် တစ်ပတ် ၂၈ နာရီထက် သိသိသာသာ ကျော်လွန်ခဲ့ရင်လည်း ဗီဇာမရနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။
၅။ နိဂုံး (အချုပ်စကား)
ဂျပန်မှာ အလုပ်ရှာဖွေတာဟာ 内定 ရတာနဲ့တင် ပြီးဆုံးသွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဗီဇာပြောင်းလဲခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် အောင်အောင်မြင်မြင် ပြီးမြောက်မှသာ ဝန်ထမ်းကောင်းတစ်ယောက်အနေနဲ့ စတင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက် ၃ ချက်ကို မမေ့ပါနဲ့။ ၁။ ဒီဇင်ဘာကစပြီး လှုပ်ရှားလို့ရတယ်ဆိုတာ သိထားပါ။ ၂။ 卒業見込み နဲ့ အရင်ဦးဆုံး လျှောက်ထားပါ။ ၃။ ကျောင်းပြီးတာနဲ့ 卒業証明書 ကို ချက်ချင်း တင်ပြပါ။
ဒီအဆင့်တွေကို သေချာပြင်ဆင်သွားမယ်ဆိုရင် စိုးရိမ်စရာမရှိပါဘူး။ အကယ်၍ စာရွက်စာတမ်းပြင်ဆင်ပုံ ဒါမှမဟုတ် မိမိအလုပ်တာဝန်က ဗီဇာနဲ့ ကိုက်ညီမှု ရှိ၊ မရှိ စိုးရိမ်နေတယ်ဆိုရင်တော့ 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ အားလုံးပဲ အဆင်ပြေကြပါစေခင်ဗျာ။
Naitei ရပြီးရင် သတိထားရမယ့် အလုပ်ဗီဇာပြောင်းလဲခြင်း လမ်းညွှန်
