Chào các bạn, tôi là 行政書士 chuyên về mảng tư vấn tư cách lưu trú (Visa) tại Nhật Bản.
Với những người nước ngoài đang làm việc tại Nhật, việc chuyển việc sang một công ty có mức lương tốt hơn hay thay đổi môi trường để phát triển bản thân là một quyết định rất quan trọng. Tuy nhiên, khác với người Nhật, chúng ta cần đặc biệt lưu ý một điều: “Chuyển việc và Visa luôn là một bộ đôi không thể tách rời”.
Nếu bạn quên làm thủ tục hoặc hiểu sai quy định, không chỉ cơ hội việc làm mới bị mất đi mà nghiêm trọng hơn, bạn có nguy cơ không thể tiếp tục ở lại Nhật. Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu nhất những điểm về Visa mà bất cứ ai đang có ý định chuyển việc cũng “nhất định phải biết”.
1. Visa hiện tại của bạn có tiếp tục dùng được khi sang công ty mới không?
Điều quan trọng nhất là phải kiểm tra xem công việc mới có phù hợp với tư cách lưu trú hiện tại hay không. Quy định sẽ chia làm 2 nhóm chính:
① Nhóm Visa không bị giới hạn hoạt động (Làm công việc gì cũng được) Nếu bạn đang sở hữu các loại Visa sau, bạn có thể chuyển việc tự do mà không cần làm thủ tục thay đổi tại 入管. Bạn được làm việc hoàn toàn giống như một người Nhật:
-
永住者
-
日本人の配偶者等
-
永住者の配偶者等
-
定住者
② Nhóm Visa bị giới hạn nội dung công việc (Chỉ được làm trong phạm vi cho phép) Các loại Visa như 技術・人文知識・国際業務, 技能, 経営・管理 đều có quy định cụ thể về "nội dung công việc" được phép làm theo luật định.
-
Nếu chuyển sang công việc có nội dung tương tự: Không cần thay đổi Visa.
-
Nếu chuyển sang công việc có nội dung khác hoàn toàn: Bạn bắt buộc phải thực hiện thủ tục 在留資格変更許可申請 để phù hợp với công việc mới.
2. Thủ tục bắt buộc: "Báo cáo trong vòng 14 ngày" sau khi nghỉ việc/có việc mới
Một thủ tục mà rất nhiều bạn hay quên, đó là thông báo cho 入管. Khi bạn nghỉ việc ở công ty cũ hoặc bắt đầu làm ở công ty mới, bạn phải nộp 所属機関に関する届出 trong vòng 14 ngày.
Đây là nghĩa vụ được quy định rõ trong luật (Luật Nhập cảnh điều 19 khoản 16, 17). Nếu quên, bạn có thể bị đánh giá thấp trong lần gia hạn Visa tiếp theo, thậm chí có thể bị phạt tiền lên tới 20 vạn Yên.
-
Thời hạn: Trong vòng 14 ngày kể từ ngày nghỉ việc, và trong vòng 14 ngày kể từ ngày bắt đầu việc mới.
-
Nộp ở đâu?: Bạn có thể nộp qua internet tại 出入国在留管理庁 電子届出システム (hệ thống hoạt động 24/24). Ngoài ra cũng có thể nộp qua bưu điện hoặc trực tiếp tại cửa sổ của 入管.
3. Xua tan lo lắng với "Giấy chứng nhận tư cách lao động" (就労資格証明書)
Nhiều bạn lo lắng: "Dù công việc mới có vẻ phù hợp với Visa hiện tại, nhưng liệu đến lúc gia hạn có bị đánh trượt không?". Để giải quyết nỗi lo này, bạn nên xin 就労資格証明書.
Đây là văn bản chính thức từ 入管 xác nhận rằng: "Công việc tại công ty mới của bạn hoàn toàn phù hợp với tư cách lưu trú hiện tại".
-
Lợi ích: Giúp ngăn ngừa sớm các rắc rối về Visa sau khi chuyển việc.
-
Mẹo nhỏ: Nếu từ khi chuyển việc đến lúc hết hạn Visa còn dài, có giấy này sẽ giúp việc gia hạn sau đó cực kỳ thuận lợi. Công ty mới cũng sẽ yên tâm hơn khi thuê bạn.
4. Cảnh giác với "Luật 3 tháng" khi đang chờ việc
Nếu quá trình tìm việc kéo dài, bạn cần hết sức lưu ý. Nếu bạn đã nghỉ việc quá 3 tháng mà không có lý do chính đáng và không thực hiện các hoạt động đúng với tư cách Visa, 入管 có thể bắt đầu thủ tục hủy bỏ Visa của bạn.
Tuy nhiên, nếu bạn có "lý do chính đáng" thì sẽ không bị hủy ngay lập tức, ví dụ như:
-
Đang điều trị bệnh.
-
Công ty cũ phá sản và bạn đang nỗ lực tìm việc mới thông qua ハローワーク.
Đừng chủ quan nghĩ rằng "đang tìm việc là ổn", hãy luôn lưu lại các bằng chứng như thẻ thụ hưởng bảo hiểm thất nghiệp tại ハローワーク hoặc lịch hẹn phỏng vấn để chứng minh mình đang tích cực hoạt động nhé.
5. Giải đáp thắc mắc (Q&A) từ chuyên gia
Dưới đây là 3 câu hỏi mà tôi thường gặp nhất khi tư vấn:
Q1: Sau khi nghỉ việc, tôi có thể làm thêm (Arubaito) để trang trải cuộc sống không?
Trả lời: Hết sức lưu ý! Nếu bạn giữ Visa lao động, bạn không được phép làm thêm tại quán ăn hay cửa hàng tiện lợi nếu không xin được 資格外活動許可 (tối đa 28h/tuần). Ngay cả khi có phép, nếu bạn chỉ tập trung làm thêm mà bỏ bê việc tìm công việc chuyên môn (ví dụ kỹ sư), bạn vẫn có nguy cơ bị hủy Visa. Nếu khó khăn về kinh tế, hãy liên hệ ハローワーク để làm thủ tục nhận trợ cấp thất nghiệp.
Q2: Công ty tôi bị phá sản, Visa của tôi sẽ ra sao?
Trả lời: Đừng quá hoảng loạn, nhưng cần hành động ngay. Việc công ty phá sản được tính là "lý do chính đáng ngoài ý muốn". Đầu tiên, hãy nộp thông báo nghỉ việc cho 入管, sau đó bắt đầu tìm việc mới. Hãy giữ lại các giấy tờ chứng minh công ty phá sản để giải trình sau này, điều đó sẽ giúp ích cho việc duy trì Visa của bạn.
Q3: Chuyển sang công ty mới lương thấp hơn thì có bị ảnh hưởng Visa không?
Trả lời: Tiêu chuẩn là "Mức lương tương đương hoặc cao hơn người Nhật". Lương giảm một chút không đồng nghĩa với việc bị đánh trượt Visa ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu mức lương quá thấp (ví dụ sát mức lương tối thiểu vùng), 入管 có thể đánh giá rằng mức đãi ngộ không xứng đáng với trình độ chuyên môn, và rủi ro bị từ chối Visa sẽ cao hơn.
6. Lời khuyên từ 行政書士
Chuyển việc là một bước tiến trong sự nghiệp, nhưng chỉ một sai sót về thủ tục Visa cũng có thể khiến cuộc sống tại Nhật của bạn trở nên bấp bênh.
Đặc biệt, nếu bạn "thay đổi loại hình công việc" (ví dụ từ thông dịch sang kinh doanh) hoặc "chuyển sang công ty có quy mô nhỏ hơn nhiều so với công ty cũ", bạn cần cực kỳ thận trọng.
Nếu có bất kỳ lo lắng nào, đừng tự mình phán đoán mà hãy tham khảo ý kiến chuyên gia hoặc liên hệ các cửa sổ tư vấn của 入管. Chỉ cần thực hiện đúng quy trình, việc chuyển việc sẽ là cơ hội tuyệt vời để bạn thăng tiến tại Nhật. Chúc các bạn thành công!
