विद्यार्थी वा परिवारमा आश्रित (家族滞在) जस्ता बसोबासको अनुमतिमा जापानमा बसिरहेका विदेशीहरूले जीवनयापन खर्च वा पढाइको खर्च जुटाउन पार्ट-टाइम काम (आर्बाइटो) गर्दा अनिवार्य रूपमा लिनुपर्ने अनुमति नै 資格外活動許可 हो। यो अनुमति भएमा कन्भिनिन्स स्टोर, सुपरमार्केट, सामान्य रेस्टुरेन्ट लगायतका ठाउँमा पार्ट-टाइम काम गर्न पाइन्छ।
तर, यहाँ एउटा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण कुरामा ध्यान दिनुपर्छ। त्यो हो, "資格外活動許可 लिएको छ भन्दैमा जुनसुकै काम गर्न पाइन्छ भन्ने होइन।" विशेष गरी कानुनद्वारा कडा रूपमा प्रतिبند लगाइएको "風俗営業等" (फूसोकू एइग्योउ तोकू - मनोरञ्जन व्यवसाय आदि) सँग सम्बन्धित क्षेत्रमा काम गर्ने विषयमा सावधानी अपनाउनु पर्छ।
"मदिरा बेच्ने पसल वा रात्रिकालीन पसलमा भाँडा माझ्ने वा सरसफाइ गर्नेजस्तो पछाडिको (उराकाता) काम गर्ने हो भने कुनै समस्या नहोलाइन र?" भनेर गलत बुझाइ राख्नेहरू पनि कम छैनन्। तर, ग्राहकसँग प्रत्यक्ष भेट नहुने पछाडिको काम भए पनि, कानुनले परिभाषित गरेको मनोरञ्जन व्यवसाय (풍속 영업) का पसलहरूमा काम गर्नु नै 資格外活動許可 को सर्त विपरीतको काम हुन जान्छ।
यस पटक,留学生 वा विदेशीहरूलाई रोजगारी दिने रोजगारदाताहरू र जापानमा ढुक्कसँग पार्ट-टाइम काम गर्न चाहने विदेशीहरूको लागि, 資格外活動許可 अन्तर्गत काम गर्न पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको "मनोरञ्जन व्यवसाय गतिविधि (風俗営業活動)" को ३ विशिष्ट दायराहरूबारे 出入国在留管理庁 (आगामन तथा निवास व्यवस्थापन एजेन्सी) र 警察庁 (प्रहरी एजेन्सी) लगायतका आधिकारिक जानकारीको आधारमा सजिलो भाषामा व्याख्या गर्नेछौं।
資格外活動許可 अन्तर्गत काम गर्न नपाइने "मनोरञ्जन व्यवसाय गतिविधि" को विशिष्ट दायरा
出入国管理及び難民認定法 (आगामन नियन्त्रण तथा शरणार्थी मान्यता ऐन - 入管法) र सम्बन्धित नियमहरूमा, 資格外活動許可 अन्तर्गतको 資格外活動の包括許可 को सर्त अनुसार "风俗営業, 店舗型性風俗特殊営業 वा 特定遊興飲食店営業 सञ्चालन भइरहेको व्यावसायिक प्रतिष्ठानमा गर्ने गतिविधि... आदि" मा संलग्न हुन निषेध गरिएको छ।
वास्तवमा कस्ता पसल वा व्यवसायिक रूपहरू यसको दायराभित्र पर्छन्, कानुन (風俗営業等の規制及び業務の適正化等に関する法律, जसलाई 風営法 भनिन्छ) को आधारमा ७ वटा वर्गमा विभाजन गरेर विस्तृत रूपमा हेरौं।
१. 風俗営業 (風営法第2条第1項)
ग्राहकहरूलाई सत्कार (接待) गरेर मनोरञ्जन गराउने वा खानपान गराउने पसलहरू यस अन्तर्गत पर्छन्। क्याबरे, स्न्याक, होस्टेस वा होस्ट भएका बार, क्याफेहरू यसका प्रतिनिधि उदाहरण हुन्। यसबाहेक क्याबरे र स्न्याकहरू मात्र नभई निम्न पसलहरू पनि यसमा समावेश छन्:
-
कम प्रकाश भएका रेस्टुरेन्टहरू (低照度飲食店): पसलभित्रको प्रकाश "१० लक्सभन्दा कम" भएको अति अन्धकारयुक्त कफी शप वा बार आदि (१० लक्स भनेको अखबार वा पत्र-पत्रिकाका साना अक्षरहरू बल्लतल्ल पढ्न सकिने वा नसकिने अध्यारो हो)
-
खेलकुद उपकरण व्यवसाय (遊技設備営業): mahjong पसल, पाचिन्को पसल, स्लट मेशिन वा भिडियो गेम मेसिन जस्ता राष्ट्रिय जनसुरक्षा आयोगको नियमले तोकेको खेल उपकरण राखेर ग्राहकलाई खेल्न दिने व्यवसाय
ग्राहकहरूको सेवा नगरे पनि, भान्छामा खाना पकाउने, भाँडा माझ्ने, वा पसलभित्र सरसफाइ गर्ने कर्मचारी भए पनि माथिका व्यवसायिक प्रतिष्ठानहरूमा गरिएको काम पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ।
२. 店舗型性風俗特殊営業 (風営法第2条第6項)
तथाकथित यौनसम्बन्धी (sexual) पसलमा आधारित व्यवसायहरू हुन्। विशेष गरी, सोपल्याण्ड, फेसन हेल्थ, स्ट्रिप थिएटर,ラブホテル (लभ होटल), एडल्ट शपहरू यस अन्तर्गत पर्छन्। यी पसलहरूमा काम गर्नु पद जुनसुकै भए पनि पूर्ण रूपमा अस्वीकार्य छ।
३. 特殊遊興飲食店営業 (風営法第2条第11項)
मध्यरातमा (बिहान १२ बजेपछि आदि) ग्राहकहरूलाई मनोरञ्जन (नृत्य आदि सहित) वा मदिरा उपलब्ध गराएर खानपान गराउने नाइटक्लब, लाइभ पब, र केही क्लब व्यवसायहरू यस अन्तर्गत पर्छन्। रात्रिकालीन समयमा खुला रहने रेस्टुरेन्ट भए पनि मदिरा वा नृत्यको सेवा दिने विशेष रूपका पसलहरू यसको दायरामा पर्छन्।
४. 無店舗型性風俗特殊営業 (風営法第2条第7項)
पसल बिना सेवा प्रदान गर्ने रूप हो। भ्रमण ९ (dispatch) वा पठाउने प्रकारको फेसन हेल्थ, डेलिभरी हेल्थ, एडल्ट भिडियोको मेल अर्डर बिक्री व्यवसाय आदि यसमा समावेश छन्।
५. 映像送信型性風俗特殊営業 (風営法第2条第8項)
इन्टरनेट मार्फत वा लाइभ च्याट आदिको माध्यमबाट अश्लील भिडियो वा सामग्रीहरू प्रसारण/प्रदान गर्ने व्यावसायिक गतिविधिहरू यस अन्तर्गत पर्छन्।
६. 店舗型電話異性紹介営業 (風営法第2条第9項)
तथाकथित टेलिफोन क्लब आदि, पसल खडा गरेर फोन आदिको माध्यमबाट विपरित लिंगीसँग भेटघाट वा सम्बन्ध मध्यस्थता गर्ने व्यावसायिक गतिविधि हो।
७. 無店舗型電話異性紹介事業 (風営法第2条第10項)
पसल बिना, तथाकथित टु-सट डायलग वा सन्देश डायलग जस्ता अडियो संचारको प्रयोग गरेर विपरित लिंगीसँग भेटघाट मध्यस्थता गर्ने समग्र व्यावसायिक गतिविधिहरूलाई जनाउँछ।
थाहा थिएन भनेर छुट पाइँदैन! नियम उल्लङ्घन गर्दा हुने भयानक जरिवानाहरू
"मनोरञ्जन व्यवसाय (फूसोकू) हो भनेर मलाई थाहा थिएन", "पछाडिको भाँडा माझ्ने काम मात्र हो त्यसैले ठीक छ जस्तो लाग्यो" भन्ने बहाना 出入国在留管理庁 वा प्रहरीको अनुसन्धानमा कत्ति पनि मान्य हुने छैन। यदि 資格外活動許可 को सर्त उल्लङ्घन गरेर मनोरञ्जन व्यवसाय आदिमा काम गरिरहेको पाइएमा, कामदार आफैं र रोजगारदाता दुवैलाई कडा सजाय हुनेछ।
-
विदेशी कामदार आफैंलाई हुने सजाय: 入管法 उल्लङ्घन (अवैध काम वा योग्यता बाहेकको गतिविधि उल्लङ्घन) ठहरिई १ वर्षभन्दा कमको श्रम वा कैद वा २० लाख येनभन्दा कम जरिवाना हुन सक्छ। यसबाहेक, सबैभन्दा नराम्रो अवस्थामा "देहादेश (जिल्ला निकाला / जबरजस्ती स्वदेश फिर्ता)" हुन सक्छ, जसले गर्दा लामो समयसम्म जापानमा पुन: प्रवेश गर्न नसक्ने जोखिम हुन्छ।
-
रोजगारदाता (व्यवसाय सञ्चालक) लाई हुने सजाय: अवैध कामदार हो भन्ने कुरा थाहा थिएन भने पनि, जाँचबुझ गर्न अल्छી गरेर रोजगार दिएको अवस्थामा "外国人不法就労助長罪" (विदेशी अवैध रोजगारी प्रोत्साहन अपराध) मा मुद्दा चलाइन्छ। यसको सजाय "३ वर्षभन्दा कमको कैद वा ३० लाख येनभन्दा कम जरिवाना" भन्ने अत्यन्तै कडा सजाय रहेको छ।
विदेशीहरूलाई पार्ट-टाइम कामदारको रूपमा भर्ना गर्ने रोजगारदाता वा मानव संसाधन व्यवस्थापन (HR) का जिम्मेवार व्यक्तिहरूले कामदार राख्ने बेला अनिवार्य रूपमा 在留カード (रेसिडेन्स कार्ड) को पछाडिको भाग जाँचेर "資格外活動許可" को उपस्थिति र "風俗営業等の従事を除く" (मनोरञ्जन व्यवसाय आदिको संलग्नता बाहेक) भन्ने प्रतिबन्ध अनिवार्य रूपमा चेक गर्नुहोला।
【पाठकहरूका जिज्ञासा Q&A】 यो जान्न चाहनुहुन्थ्यो! बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
Q1. गर्ल्स बार (Girls Bar) वा कन्सेप्ट क्याफे (Concafe) मा मदिरा बनाउने वा सरसफाइ मात्र गर्ने पछाडिको कर्मचारी (उराकाता) को रूपमा काम गर्ने हो भने留学生 (विदेशी विद्यार्थी) ले काम गरे पनि हुन्छ?
A. हुँदैन, ग्राहकको सेवा (सेक्क्यातसु) नगरे पनि काम गर्न पाइँदैन। काउन्टर बाहिर बसेर गिलास मात्र धुने वा काम सकेपछि सरसफाइ गर्ने मात्र भए पनि, यदि त्यो पसल 風営法 अन्तर्गतको "풍속 영업" वा त्यससँग मिल्दोजुल्दो व्यवसाय (मध्यरातमा मदिरा उपलब्ध गराउने रेस्टुरेन्ट वा बिना अनुमति चल्ने मनोरञ्जन व्यवसाय आदि) मा पर्छ भने विदेशी विद्यार्थीको रोजगारी कानुनद्वारा कडा रूपमा निषेध गरिएको छ। पसल पक्षले "हाम्रो त गर्ल्स बार जस्तो सामान्य रेस्टुरेन्ट हो त्यसैले ठीक छ" भनेर व्याख्या गरे तापनि, वास्तविकतामा 風営法 लाई छुने व्यवसाय गरिरहेको वा प्रहरीको छापा पर्दा अवैध ठहरिएको थुप्रै घटनाहरू छन्। थाहा नपाई काम गरेमा आफैं पनि अवैध कामदार बन्ने हुनाले राम्ररी ध्यान दिनुहोला।
Q2. कन्भिनिन्स स्टोरको नाइट सिफ्ट (रातीको समय) मा काम गर्ने हो भने 資格外活動許可 को प्रतिबन्ध वा मनोरञ्जन व्यवसायमा पर्ने चिन्ता लिनुपर्छ कि पर्दैन?
A. सामान्य कन्भिनिन्स स्टोर हो भने, मध्यरातको समयमा भए पनि कुनै समस्या बिना काम गर्न सकिन्छ। 資格外活動の包括許可 अन्तर्गत सामान्य कन्भिनिन्स स्टोर, सुपरमार्केट, गोइदान (Gyudon) चेन, इजकाया (풍속 영업 अन्तर्गतको सत्कार नभएको सामान्य रेस्टुरेन्ट) आदिमा पार्ट-टाइम काम गर्न अनुमति दिइएको छ। तर, व्यवसाय ज जुनसुकै भए पनि "सामान्यतया हप्ताको २८ घण्टाभन्दा कम (लामो बिदाको अवधिमा अपवादहरू लागू हुन्छन्)" भन्ने काम गर्ने समयको सीमालाई कहिले पनि नाघ्न पाइँदैन। यदि एकभन्दा बढी पार्ट-टाइम कामहरू गरिरहनुभएको छ भने, सबै काम गर्ने समयको कुल योग हप्ताको २८ घण्टाभन्दा कममा सीमित छ कि छैन भनेर व्यवस्थापन गर्नुपर्छ।
Q3. नयाँ पार्ट-टाइम कामको ठाउँ फेरेको अवस्थामा, हरेक पटक入国管理局 (आगामन नियन्त्रण ब्युरो / 出入国在留管理庁) मा नयाँ अनुमति आवेदन वा परिवर्तनको सूचना दिन आवश्यक छ?
A. विदेशी विद्यार्थीको सामान्य पार्ट-टाइम काम (व्यापक अनुमति /包括許可) हो भने, काम गर्ने ठाउँ परिवर्तन हुनेबित्तिकै पुन: आवेदन वा परिवर्तनको सूचना दिनु पर्दैन। 資格外活動の包括許可 (रेसिडेन्स कार्डको पछाडि "सामान्यतया हप्ताको २८ घण्टाभन्दा कम / मनोरञ्जन व्यवसाय आदिमा संलग्नता बाहेक" भनी लेखिएको) प्राप्त गर्नुभएको छ भने, अनुमतिभایको दायरा भित्र (मनोरञ्जन व्यवसाय बाहेक, हप्ताको २८ घण्टाभन्दा कम) तपाईं आफैंले स्वतन्त्र रूपमा नयाँ काम गर्ने ठाउँ छानेर काम गर्न सक्नुहुन्छ। तर, जागिर परिवर्तन गर्दा वा धेरै ठाउँमा काम गर्दा पनि नयाँ काम गर्ने ठाउँ कानुनद्वारा निषेध गरिएको क्षेत्रमा पर्छ कि पर्दैन, र काम गर्ने समय हप्ताको २८ घण्टाको दायराभित्र पर्छ कि पर्दैन भनेर अनिवार्य रूपमा आफैंले जाँच्नुहो라।
