नमस्ते! म जापानमा बसोबास गर्ने विदेशी नागरिकहरूको लागि रहन पाउने योग्यता अर्थात् भिसा (VISA) सम्बन्धी प्रक्रियाहरूमा सहयोग गर्ने एक पेशेवर 行政書士 हुँ।
हाल जापानमा, स्वास्थ्य बीमा कार्डको सट्टामा マイナンバーカード (जसलाई マイナ保険証 पनि भनिन्छ) प्रयोग गर्ने व्यवस्था तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ। जापानमा बस्ने धेरै विदेशी साथीहरूमा यो जिज्ञासा हुन सक्छ: "म विदेशी हुँ, के मैले पनि अस्पताल जाँदा マイナンバーカード लाई बीमा कार्डको रूपमा प्रयोग गर्न सक्छु होला?" वा "यसको प्रक्रिया कसरी गर्ने होला?"
यसको सिधा जवाफ हो: जापानमा बस्ने जोसुकै विदेशी नागरिकसँग पनि यदि 在留カード छ र तपाईंले マイナンバーカード बनाउनुभएको छ भने, तपाईंले यसलाई 健康保険証 को रूपमा सजिलैसँग प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ!
यस लेखमा, विदेशी बासिन्दाहरूले कसरी सजिलै र ढुक्कसँग マイナ保険証 प्रयोग गर्न सक्छन् भन्ने दर्ता गर्ने तरिकाहरू, यसका फाइदाहरू, र भिसा (जापानमा बस्ने अवधि) थप गर्दा ध्यान दिनुपर्ने एकदमै महत्त्वपूर्ण कुराहरू सरल भाषामा व्याख्या गर्नेछु।
1. के विदेशीहरूले पनि マイナ保険証 प्रयोग गर्न सक्छन्? यसको दायरामा को-को पर्छन्?
जापानमा ३ महिनाभन्दा बढी बस्ने र जसको यहाँ 住民票 दर्ता भएको छ, ती सबै विदेशी नागरिकहरूले マイナンバーカード बनाउन सक्छन्। त्यसैले, जापानको कुनै कम्पनीमा आबद्ध भएर सामाजिक बीमा (Social Insurance) मा जोडिनुभएकाहरू वा आफू बस्ने नगरपालिकामा 国民健康保険 मा दर्ता हुनुभएका जोसुकैले पनि आफ्नो マイナンバーカード लाई स्वास्थ्य बीमा कार्डको रूपमा प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।
यो कुनै विशेष नियम होइन। जापानी नागरिकहरू सरह, जापानको स्वास्थ्य बीमा प्रणालीमा जोडिनुभएका सबै विदेशी नागरिकहरू यसको दायरामा पर्छन्।
2. マイナンバーカード लाई स्वास्थ्य बीमा कार्ड बनाउनुका ३ ठूला फाइदाहरू
अहिले प्रयोग गरिरहेको साधारण स्वास्थ्य बीमा कार्डको सट्टामा マイナンバーカード प्रयोग गर्दा कस्ता फाइदाहरू हुन्छन् त? विदेशी नागरिकहरूका लागि उपयोगी हुने ३ वटा प्रमुख फाइदाहरू यहाँ प्रस्तुत छन्:
फाइदा १: आफ्नो मोबाइल वा इन्टरनेटबाट आफ्नो स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी जुनसुकै बेला हेर्न सकिने
सरकारद्वारा सञ्चालित अनलाइन सेवा "マイナポータル" को प्रयोग गरेर तपाईंले विगतमा अस्पतालबाट पाउनुभएको औषधिको विवरण, अस्पतालमा लागेको खर्चको विवरण, वा आफ्नो स्वास्थ्य परीक्षणको रिपोर्ट २४ सै घण्टा जुनसुकै बेला जाँच गर्न सक्नुहुन्छ। "मैले पहिले खाएको औषधिको नाम के थियो होला?" भनेर बिर्सनुभएमा पनि मोबाइलबाट तुरुन्तै हेर्न सकिन्छ।
फाइदा २: काम परिवर्तन गर्दा वा कोठा सर्दा पनि नयाँ स्वास्थ्य बीमा कार्ड नपर्खिकन तुरुन्तै प्रयोग गर्न सकिने
जापानमा काम परिवर्तन गर्दा वा कोठा सर्दा नयाँ स्वास्थ्य बीमा कार्ड हातमा आउन केही दिनदेखि केही हप्तासम्म लाग्न सक्छ। तर, यदि तपाईंले पहिले नै आफ्नो माइ नम्बर कार्डलाई保險證को रूपमा दर्ता गराउनुभएको छ भने, नयाँ बीमाको विवरण प्रणालीमा दर्ता हुने बित्तिकै, कार्डको मद्दतले सिधै अस्पताल जान सक्नुहुन्छ।
फाइदा ३: कुनै झन्झटिलो प्रक्रियाबिना नै महँगो उपचार खर्चमा छुट (सीमा तोकिने व्यवस्था) लागू हुने
यदि कहिलेकाहीँ ठूलो दुर्घटना वा बिरामी भएर अस्पतालको खर्च धेरै महँगो भयो भने, पहिले यसका लागि सरकारी कार्यालय (वडा कार्यालय) गएर 限度額適用認定証 नामक कागज बनाउनुपर्ने हुन्थ्यो। तर अब マイナ保険証 भएमा, अस्पतालको काउन्टरमा राखिएको मेसिनमा "मन्जुर गर्छु" (Agree) बटन थिचेर सजिलै आफ्नो आम्दानी अनुसारको खर्च सीमा तोक्ने नियम तुरुन्तै लागू गराउन सक्नुहुन्छ।
3. 【एकदमै सजिलो】स्वास्थ्य बीमा कार्डको रूपमा दर्ता गर्ने ३ वटा तरिकाहरू
आफ्नो マイナンバーカード लाई स्वास्थ्य बीमा कार्डको रूपमा प्रयोग गर्नका लागि सुरुमा "利用登録" (लिङ्क गर्ने प्रक्रिया) गर्नुपर्ने हुन्छ। यो दर्ता प्रक्रिया निकै सजिलो छ र तपाईंले तलका ३ मध्ये आफूलाई पायक पर्ने कुनै पनि तरिका छनोट गर्न सक्नुहुन्छ:
तरिका A: मोबाइल फोनबाट दर्ता गर्ने (सबैभन्दा उत्तम तरिका!)
यदि तपाईंसँग कार्ड रिड गर्न सक्ने स्मार्टफोन (iPhone वा Android) छ भने घरमै बसेर दर्ता गर्न सक्नुहुन्छ:
-
आफ्नो मोबाइलमा "マイナポータル" एप डाउनलोड गर्नुहोस्।
-
एपको निर्देशन अनुसार आफ्नो माइ नम्बर कार्डलाई मोबाइलको पछाडिको भागमा छुनुहोस्।
-
कार्ड बनाउँदा तपाईं आफैंले तय गर्नुभएको ४ अंकको गोप्य नम्बर (利用者証明用電子証明書パスワード) हाल्नुहोस्।
-
त्यसपछि "健康保険証利用の申込" बटन थिच्नुहोस्। यति गर्दा तपाईंको दर्ता प्रक्रिया तुरुन्तै सम्पन्न हुन्छ।
तरिका B: セブン銀行ATM बाट दर्ता गर्ने
तपाईंको नजिकैको सेभेन-इलेभेन (7-Eleven) लगायतका पसलहरूमा रहेको "セブン銀行ATM" बाट पनि दर्ता गर्न सकिन्छ। मोबाइल वा कम्प्युटर नभएकाहरूका लागि यो निकै सहज तरिका हो:
-
सेभेन बैंकको एटीएम स्क्रिनमा रहेको "マイナンバーカードでの手続き" बटन थिच्नुहोस्।
-
स्क्रिनमा दिइएको निर्देशन अनुसार आफ्नो माइ नम्बर कार्डलाई एटीएम मेसिनमा राख्नुहोस्।
-
आफ्नो ४ अंकको गोप्य नम्बर हाल्नुहोस् र स्क्रिनको निर्देशन पछ्याउँदै प्रक्रिया पूरा गर्नुहोस्।
तरिका C: अस्पताल वा औषधि पसलको काउन्टरबाटै दर्ता गर्ने
माई नम्बर बीमा कार्ड लागू भएका अस्पताल वा औषधि पसलको काउन्टरमा "顔認証付きカードリーダー" भनिने अनुहार चिन्न सक्ने विशेष मेसिन राखिएको हुन्छ। अस्पताल गएको दिनमा सो मेसिनमा आफ्नो कार्ड राखेर, अनुहार प्रमाणीकरण (Face Recognition) गरेर वा ४ अंकको गोप्य नम्बर हालेर तुरुन्तै दर्ता गरी सोही समयदेखि कार्ड प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।
4. 【विशेष ध्यान दिनुहोस्】भिसा थप (नवीकरण) गरेपछि माइ नम्बर कार्ड पनि नवीकरण गर्नैपर्छ!
यो विदेशी नागरिकहरूले सबैभन्दा बढी ध्यान दिनुपर्ने र कहिल्यै बिर्सन नहुने महत्त्वपूर्ण कुरा हो।
जापानी नागरिकहरूको माइ नम्बर कार्डको अवधि ५ देखि १० वर्षसम्मको हुन्छ। तर, विदेशी नागरिकहरू (永住者 वा केही विधाका 高度専門職 बाहेक) को हकमा भने マイナンバーカード को म्याद तपाईंको हालको भिसाको म्याद (Period of Stay) सकिने दिनसम्म मात्रै तोकिएको हुन्छ।
त्यसैले, तपाईंले 出入国在留管理庁（入管） मा गएर भिसा नवीकरण गरी नयाँ 在留カード प्राप्त गर्नुभए तापनि, तपाईंको マイナンバーカード को म्याद स्वतः थपिने छैन।
म्यादभित्र नवीकरण नगरेमा कार्ड खारेज हुनेछ
यदि तपाईंले आफ्नो माइ नम्बर कार्डमा लेखिएको म्याद (भिसा सकिने दिन) भित्र आफू बस्ने नगर/वडा कार्यालयमा गएर कार्डको म्याद थप गर्ने प्रक्रिया गर्नुभएन भने, तपाईंको マイナンバーカード चल्ने छैन (खारेज हुनेछ)।
एक पटक कार्ड खारेज भएपछि, यसलाई स्वास्थ्य बीमा कार्डको रूपमा पनि प्रयोग गर्न मिल्दैन। साथै, नयाँ कार्ड पुन: बनाउनका लागि तपाईं आफैंले अतिरिक्त शुल्क (सामान्यतया १,००० येन) तिर्नुपर्ने हुन्छ।
भिसा थपिने बित्तिकै तुरुन्तै वडा कार्यालय जानुहोस्
आफ्नो नयाँ 在留カード हातमा आउने बित्तिकै, नयाँ 在留カード र マイナンバーカード दुवै लिएर आफू बस्ने वडा कार्यालयको काउन्टरमा जानुहोस् र "मेरो भिसा थपिएकाले माइ नम्बर कार्डको म्याद पनि थपिदिनुहोस्" भनी अनुरोध गर्नुहोस्।
（※ विशेष ध्यान दिनुहोस्）भिसा थप गर्ने प्रक्रिया भइरहँदा माइ नम्बर कार्डको म्याद सकिन लागेमा यदि तपाईंको भिसा थप गर्ने प्रक्रिया अध्यागमन (इमिग्रेसन) मा चलिरहेको छ र नयाँ इनरयू कार्ड हातमा परिसकेको छैन, तर माइ नम्बर कार्डको म्याद भने सकिन लागेको छ भने, वडा कार्यालयमा गएर आफ्नो भिसा प्रक्रियामा रहेको प्रमाण (जस्तै 在留カード को पछाडि लागिएको "आवेदन भइरहेको छाप" वा अनलाइन आवेदन गरेको कन्फर्मेसन इमेल) देखाउनुहोस्। यसो गर्दा वडा कार्यालयले विशेष नियम अन्तर्गत तपाईंको माइ नम्बर कार्डको म्याद "२ महिना" सम्मका लागि अस्थायी रूपमा थपिदिनेछ।
5. विदेशी नागरिकहरूले धेरै सोध्ने प्रश्नहरू (Q&A)
यहाँ विदेशी साथीहरूले माइ नम्बर बीमा कार्डको बारेमा सोध्ने गरेका केही संवेदनशील र महत्त्वपूर्ण प्रश्नहरूको उत्तर प्रस्तुत गरिएको छ।
Q1. माइ नम्बर कार्डलाई स्वास्थ्य बीमा कार्डको रूपमा दर्ता गर्दा, मेरो काम, तलब, करको विवरण वा भिसा सम्बन्धी कुनै गल्तीहरू अस्पतालले सबै थाहा पाउँछ कि?
A1. बिल्कुलै पाउँदैन। अस्पताल वा औषधि पसलमा तपाईंको त्यस्ता व्यक्तिगत विवरणहरू जाने सम्भावना हुँदैन। अस्पतालको काउन्टरमा माइ नम्बर कार्ड देखाउँदा, अस्पतालले हेर्न सक्ने भनेको "तपाईंको स्वास्थ्य बीमा हाल चालु छ कि छैन (बीमा प्रमाणीकरण)" भन्ने कुरा मात्रै हो। यसका साथै, यदि तपाईंले मन्जुरी दिनुभयो भने मात्र उनीहरूले "विगतमा तपाईंले खाएका औषधिहरूको विवरण" र "स्वास्थ्य परीक्षणको रिपोर्ट" हेर्न सक्छन्। तपाईं काम गर्ने ठाउँ, तपाईंको तलब, तपाईंको करको विवरण वा भिसाको प्रकार जस्ता व्यक्तिगत विवरणहरू अस्पतालका कर्मचारीहरूले हेर्न नमिल्ने गरी प्रणाली सुरक्षित बनाइएको छ। त्यसैले ढुक्क भएर प्रयोग गर्नुहोस्।
Q2. के जापानका सबै अस्पताल वा औषधि पसलहरूमा माइ नम्बर कार्ड प्रयोग गर्न सकिन्छ? यदि कुनै अस्पतालमा यो सुविधा उपलब्ध छैन भने के गर्ने?
A2. जापानका अधिकांश स्वास्थ्य संस्थाहरूमा यो सेवा उपलब्ध छ, तर केही साना क्लिनिक वा दाँतका क्लिनिकहरूमा अझै यो प्रणाली लागू नभएको हुन सक्छ। हाल जापानका धेरैजसो अस्पताल र औषधि पसलहरूमा "マイナ保険証" चल्ने मेसिनहरू राखिसकिएको छ, तर शतप्रतिशत सबै ठाउँमा भने यो लागू भइसकेको छैन। तपाईं जान लाग्नुभएको अस्पतालमा यो चल्छ कि चल्दैन भनेर 厚生労働省 को आधिकारिक वेबसाइटमा गएर हेर्न सक्नुहुन्छ। यदि माइ नम्बर बीमा कार्ड नचल्ने अस्पतालमा जानुपरेमा वा तपाईंसँग माइ नम्बर कार्ड नै नभएको खण्डमा, स्वास्थ्य बीमा कम्पनीले पुरानो स्वास्थ्य बीमा कार्डको सट्टामा "資格確認書" (बीमा प्रमाणीकरण पत्र) जारी गर्छ। सो पत्र देखाएर तपाईंले पहिले जस्तै नै आफ्नो बीमा दर (सामान्यतया ३०% शुल्क तिरेर) मा उपचार गराउन सक्नुहुन्छ।
Q3. यदि मेरो माइ नम्बर कार्ड हरायो भने, बीमा मार्फत उपचार कसरी गराउने? कतै अरू कसैले मेरो कार्ड भेट्टाएर मेरो बिरामीको विवरण वा गोप्य जानकारीहरू हेर्ने त होइन?
A3. यदि कार्ड हराएमा, तुरुन्तै २४ सै घण्टा खुला रहने कल सेन्टरमा फोन गरेर कार्ड ब्लक (बन्द) गराउनुहोस्। कार्डमा पासवर्ड हुने भएकाले अरू कसैले तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी हेर्न सक्ने सम्भावना निकै कम हुन्छ। यदि कार्ड हरायो भने, सबैभन्दा पहिले "マイナンバーカード総合フリーダイヤル (0120-95-0178 - नेपाली भाषासहित विदेशी भाषाहरू उपलब्ध छ)" मा फोन गर्नुहोस्। यो नम्बरमा २४ सै घण्टा ३६५ दिन जुनसुकै बेला फोन गरेर आफ्नो कार्डको सेवा बन्द गराउन सकिन्छ। साथै, माइ नम्बर बीमा कार्डबाट औषधिको विवरण जस्ता गोप्य जानकारीहरू हेर्नका लागि मेसिनमा कि त अनुहार प्रमाणीकरण गर्नुपर्छ, कि त तपाईं आफैंले राख्नुभएको ४ अंकको गोप्य नम्बर हाल्नुपर्छ। त्यसैले, अरू कसैले तपाईंको कार्ड भेटाए पनि तपाईंको व्यक्तिगत विवरणहरू हेर्न असम्भव जस्तै हुन्छ। कार्ड हराउन नदिनका लागि यसलाई सुरक्षित स्थानमा राख्नुहोला।
6. निष्कर्ष
जापानमा बस्ने विदेशी नागरिकहरूका लागि यहाँको स्वास्थ्य प्रणाली र उपचारको बारेमा जानकारी राख्नु निकै महत्त्वपूर्ण छ। माइ नम्बर कार्डलाई स्वास्थ्य बीमा कार्डको रूपमा प्रयोग गर्दा अस्पतालको काउन्टरमा समय बचत हुनुका साथै अझ बढी सुरक्षित र प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा प्राप्त गर्न मद्दत पुग्दछ।
यी दुई मुख्य बुँदाहरू जहिले पनि सम्झनुहोस्:
-
दर्ता प्रक्रिया मोबाइल, सेभेन बैंकको एटीएम वा अस्पतालको काउन्टरबाटै सजिलै गर्न सकिन्छ।
-
आफ्नो भिसा थप भएपछि, माइ नम्बर कार्डको म्याद थप गर्न अनिवार्य रूपमा वडा कार्यालय जानुहोस् (यो बिर्सनुभएमा कार्ड खारेज हुनेछ र फेरि चल्ने छैन!)।
जापानको भिसा (रहन पाउने योग्यता) वा यहाँको जनजीवनसँग जोडिएका कुनै पनि कानुनी वा सरकारी प्रक्रियाहरू बुझ्न गाह्रो भएमा वा चिन्ता लागेमा, भिसा सम्बन्धी मामिलाका विशेषज्ञ 行政書士 लाई निसङ्कोच सम्पर्क गर्नुहोस्। तपाईंको जापानको बसाइलाई सहज र सुरक्षित बनाउन हामी सधैं तयार छौं!
