Chào các bạn. Tôi là 行政書士 chuyên tư vấn và xử lý các thủ tục về 在留資格 (VISA) tại Nhật Bản.
Trong quá trình tư vấn, tôi thường nhận được những câu hỏi như: "Vì lý do công việc hoặc gia đình mà tôi phải rời Nhật một thời gian, liệu VISA hiện tại của tôi có bị thu hồi không?".
Thực tế, dù bạn đã có tấm vé VISA trong tay, nhưng nếu bị đánh giá là "không thực sự sinh sống tại Nhật" (không có 在留実態), bạn có thể gặp khó khăn khi gia hạn hoặc nghiêm trọng hơn là bị thu hồi VISA. Bài viết này sẽ giúp các bạn hiểu rõ những lưu ý quan trọng để duy trì 在留資格 ngay cả khi tạm thời vắng mặt tại Nhật.
1. Tại sao việc "không ở Nhật" lại trở thành vấn đề?
Về nguyên tắc, VISA Nhật Bản được cấp dựa trên điều kiện là bạn phải "cư trú và hoạt động tại Nhật". Do đó, nếu bạn rời Nhật Bản trong thời gian quá dài, 入管 (Cục Quản lý xuất nhập cảnh) sẽ đặt nghi vấn rằng: "Liệu người này có thực sự cần sống ở Nhật nữa không?".
Trong chuyên môn, điều này được gọi là thiếu "在留実態" (thực tế cư trú).
Các trường hợp dễ bị từ chối gia hạn:
-
Với VISA 家族滞在 hoặc 定住者: Ví dụ trường hợp con cái có VISA theo cha mẹ nhưng thực tế lại đang đi học dài hạn tại Việt Nam, việc gia hạn cho lần tới sẽ trở nên cực kỳ khó khăn.
-
Với VISA lao động (技術・人文知識・国際業務...): Ngay cả khi bạn vẫn đang nhân viên của một công ty Nhật, nhưng nếu bạn tham gia dự án nước ngoài và ở ngoài Nhật Bản phần lớn thời gian trong năm, 入管 sẽ nghi ngờ về "tính cần thiết của việc duy trì tư cách lưu trú tại Nhật".
2. Cần chuẩn bị gì khi phải rời Nhật dài ngày do công tác hoặc về thăm quê?
Nếu vì lý do công việc hay việc riêng bắt buộc phải rời Nhật trong thời gian dài, bạn đừng chỉ im lặng rời đi. Việc chuẩn bị các giấy tờ để giải trình một cách logic với 入管 là điều tối quan trọng, đặc biệt là bản 理由書.
-
Giấy chứng nhận từ công ty: Các văn bản chứng minh bạn đi công tác hoặc làm việc tại chi nhánh nước ngoài theo lệnh của công ty.
-
Bằng chứng về việc duy trì nơi ở tại Nhật: Các hóa đơn thuê nhà, tiền điện nước, gas vẫn đang được chi trả, và các chứng từ nộp thuế đầy đủ.
Bạn cần chứng minh được rằng việc vắng mặt chỉ là tạm thời và "nền tảng cuộc sống" của bạn vẫn đang đặt tại Nhật Bản, chứ không đơn thuần chỉ giải thích ngắn gọn là "vì tôi bận".
3. Lưu ý đặc biệt cho những ai muốn xin 永住権 hoặc 帰化
Nếu bạn có dự định xin vĩnh trú (永住権) hoặc nhập quốc tịch (帰化) trong tương lai, bạn cần phải cực kỳ khắt khe với "số ngày xuất cảnh" hàng năm của mình.
Rào cản khi xin 永住権: Sau khi nộp đơn xin vĩnh trú, nếu bạn rời Nhật trên 6 tháng, toàn bộ quá trình tích lũy thời gian cư trú trước đó có nguy cơ bị tính lại từ đầu (reset). Ngoài ra, nếu tổng số ngày ở ngoài Nhật Bản từ 100 đến 150 ngày trở lên trong một năm, bạn sẽ rất khó được công nhận là "đang định cư ổn định tại Nhật".
"Quy tắc 80%" khi xin 帰化: Để xin nhập quốc tịch, thông thường bạn cần đảm bảo ở Nhật trên 80% thời gian của năm gần nhất (khoảng 292 ngày trở lên). Nếu thấp hơn con số này, hồ sơ của bạn rất dễ bị đánh giá là không có nền tảng sống vững chắc tại Nhật và bị từ chối.
4. Giải đáp thắc mắc (Q&A)
Q1: Chỉ cần xin 再入国許可 (hoặc みなし再入国許可) trước khi về nước là dù đi bao nhiêu năm cũng an toàn đúng không?
A: Không hẳn như vậy. 再入国許可 chỉ là thủ tục giúp bạn nhập cảnh lại Nhật Bản dễ dàng hơn mà không bị mất VISA hiện tại ngay lập tức. Tuy nhiên, khi đến kỳ gia hạn, nếu 入管 thấy bạn không ở Nhật trong thời gian dài, họ vẫn có thể từ chối gia hạn vì "không có hoạt động thực tế tại Nhật". Đừng lầm tưởng có phép tái nhập cảnh là có thể đi bao lâu tùy thích.
Q2: Nếu tôi phải về nước nửa năm vì bệnh đột xuất, VISA của tôi có sao không?
A: Có thể được xem xét nếu có lý do chính đáng, nhưng bắt buộc phải có giấy tờ chứng minh. Trong trường hợp bất khả kháng như điều trị bệnh hoặc chăm sóc người thân, hãy giữ lại tất cả bệnh án, hóa đơn viện phí từ bệnh viện nước sở tại. Khi gia hạn VISA, hãy nộp kèm các bằng chứng này cùng với bản 理由書 để giải trình về khoảng thời gian vắng mặt của mình.
Q3: Tôi vẫn thuê nhà ở Nhật nhưng về nước cả năm thì có được tính là có cư trú không?
A: Chỉ thuê nhà là không đủ. Việc "có nơi để ở" và "thực tế có đang sống hay không" là hai chuyện khác nhau. Nếu chỉ số điện nước bằng không, không có thu nhập tại Nhật, hoặc nợ thuế cư trú, thì dù bạn có thuê nhà, 入管 vẫn coi đó chỉ là hình thức đối phó. Quan trọng nhất là sự kết nối thực tế với cuộc sống tại Nhật.
5. Lời kết: Hãy tham khảo ý kiến chuyên gia khi lo lắng
Tôi hiểu rằng ai sống ở Nhật cũng có lúc gặp phải những hoàn cảnh gia đình hoặc công việc riêng ở quê nhà. Tuy nhiên, quy định của 入管 ngày càng khắt khe. Một khi đã bị đánh giá là "không có thực tế cư trú", việc khôi phục lại hồ sơ là rất khó khăn.
Nếu bạn lo lắng về số ngày xuất cảnh của mình hoặc sợ ảnh hưởng đến kỳ gia hạn VISA sắp tới, hãy liên hệ sớm với các chuyên gia như 行政書士 để được tư vấn lộ trình an toàn nhất.
Chúc các bạn có một cuộc sống ổn định và thuận lợi tại Nhật Bản!
