ဂျပန်နိုင်ငံမှာ မိမိရဲ့အိပ်မက်တွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ကုမ္ပဏီတည်ထောင်ပြီး၊ နေ့စဉ် ကြိုးပမ်းအားထုတ်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအားလုံးကို လေးစားစွာဖြင့် နှုတ်ခွန်းဆက်အပ်ပါတယ်။ ဂျပန်မှာ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို စတင်လုပ်ကိုင်ရတာဟာ စိန်ခေါ်မှုများစွာရှိပေမဲ့၊ "ဂျပန်မှာပဲ ရေရှည်နေထိုင်သွားချင်တယ်"၊ "တစ်နေ့နေ့မှာ 永住権 ရယူချင်တယ်" လို့ မျှော်လင့်ထားကြတဲ့သူတွေလည်း အများကြီးရှိမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။
သို့သော်လည်း၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ လုံးဝမေ့ထားလို့မရတဲ့ အချက်တစ်ချက်ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေ (အထူးသဖြင့် 社会保険 နှင့် 労働保険)" ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တမ်းမှာတော့ ဒီအချက်ကို ပေါ့ပေါ့ဆဆ လုပ်ဆောင်မိတဲ့အတွက် နောက်ပိုင်း 永住申請 လုပ်တဲ့အချိန်မှာ နောင်တရနေရတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေ အများကြီးရှိနေပါတယ်။
ဒီတစ်ခါတော့ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ယောက်ရဲ့ ရှုထောင့်ကနေ "နိုင်ငံခြားသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေအနေနဲ့ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်တဲ့အခါမှာ မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်းတွေ" အကြောင်းကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးပါမယ်။
"ကိုယ်က စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဆိုတော့ 社会保険 နဲ့ မသက်ဆိုင်ဘူးမဟုတ်လား" ဆိုတာ အကြီးအကျယ်မှားယွင်းနေတဲ့အချက်ပါ
ဂျပန်ရဲ့ စနစ်အရ ကုမ္ပဏီကို ကိုယ့်တစ်ယောက်တည်း တည်ထောင်ထားတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အဲဒီကုမ္ပဏီမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ "စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်" ကိုယ်တိုင်က 社会保険 (健康保険・厚生年金) မှာ မဖြစ်မနေ ပါဝင်ရမယ့် တာဝန်ရှိပါတယ်။
အရင်တုန်းကတော့ ဒီအချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဝေဝါးမှုတွေရှိခဲ့ပေမဲ့၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇွန်လမှာ ထုတ်ပြန်လိုက်တဲ့ လမ်းညွှန်ချက်အသစ်အရ နိုင်ငံခြားသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေရဲ့ 社会保険 ပါဝင်ရမယ့် တာဝန်ဟာ အလွန်ကို ရှင်းလင်းပြတ်သားသွားခဲ့ပါပြီ။
"ကုမ္ပဏီမှာ တစ်ယောက်တည်းမို့လို့" သို့မဟုတ် "အခုထိ အမြတ်မထွက်သေးလို့" ဆိုပြီး အချိန်ဆွဲထားတတ်တဲ့ အမှားမျိုးကို မကြာခဏ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ 入国管理局 ရဲ့ စစ်ဆေးမှုမှာတော့ ကုမ္ပဏီအနေနဲ့ ဥပဒေအရ ထမ်းဆောင်ရမယ့် တာဝန်တွေကို တကယ်တမ်း လုပ်ဆောင်ထားခြင်း ရှိ၊ မရှိကို အလွန်အသေးစိတ် စစ်ဆေးတာကို သတိပြုရပါမယ်။
ဘာကြောင့် 社会保険 နဲ့ 労働保険 မှာ ပါဝင်ဖို့က ဒီလောက်အရေးကြီးတာလဲ
အတိုချုပ်ပြောရရင် "အာမခံမှာ မပါဝင်ခြင်း = ဥပဒေချိုးဖောက်ခြင်း" ဖြစ်ပြီး၊ 永住権 သို့မဟုတ် နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် (帰化) ရရှိမယ့်လမ်းကို အလွန်ဝေးကွာသွားစေတဲ့ အကြောင်းအရင်း ဖြစ်လို့ပါပဲ။
入管庁 ဟာ လျှောက်ထားသူအနေနဲ့ "ဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ စည်းကမ်းတွေကို မှန်ကန်စွာ လိုက်နာခြင်း ရှိ၊ မရှိ" ဆိုတာကို အလွန်အလေးထားပါတယ်။ 社会保険料 ကို ပေးဆောင်ရတာဟာ နိုင်ငံသားတိုင်းရဲ့ တာဝန်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကို တမင်တကာ ရှောင်တိမ်းနေတယ်လို့ ယူဆခံရပါက "ဥပဒေလိုက်နာလိုစိတ် နည်းပါးသူ" လို့ သတ်မှတ်ခံရပြီး၊ လုပ်ငန်းဘယ်လောက်ပဲ အောင်မြင်နေပါစေ 永住申請 မအောင်မြင်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ် မြင့်မားပါတယ်။
ဒါဟာ "経営・管理" の 在留資格 နဲ့ လုပ်ကိုင်နေတဲ့သူတွေအနေနဲ့ မလွှဲမရှောင်သာ လုပ်ဆောင်ရမယ့် လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ မျက်စိရှေ့က ကုန်ကျစရိတ်လေးကို နှမြောပြီး နောင်တစ်ချိန်မှာ 永住権 ဆုံးရှုံးရတာဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ အရှောင်ရှားဆုံးဖြစ်တဲ့ အန္တရာယ်တစ်ခုပဲ မဟုတ်ပါလား။
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ လိုက်နာရမယ့် အချက် (၃) ချက်
၁။ 役員報酬 (လုပ်ခလစာ) အပေါ်မူတည်ပြီး အာမခံကြေးကို မှန်ကန်စွာ ပေးဆောင်ပါ။ ကုမ္ပဏီဒါရိုက်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ 健康保険 နဲ့ 厚生年金 မှာ ပါဝင်ဖို့က မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါတယ်။ သတ်မှတ်ထားတဲ့ လစာ (役員報酬) အလိုက် အာမခံကြေးကို သတ်မှတ်ရက်အတွင်းမှာ သေချာပေးဆောင်ပါ။ ၂။ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အလုပ်လုပ်ရမယ့် အခြေအနေတွေကို မှန်ကန်စွာ ထိန်းသိမ်းပါ။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုကို တည်ထောင်ပြီး လူတစ်ယောက်ကို ငှားရမ်းတယ်ဆိုတာဟာ သူတို့ရဲ့ ဘဝရပ်တည်မှုကို တာဝန်ယူရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ Part-time ဝန်ထမ်းပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဂျပန်ရဲ့ အလုပ်သမားဥပဒေ (労働基準法) နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ စာချုပ်ကိုချုပ်ဆိုပြီး သေချာ စီမံခန့်ခွဲဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ၃။ 労働保険 မှာ ပါဝင်ပါ။ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ပဲ ငှားရမ်းထားရင်တောင် ကုမ္ပဏီဟာ 労働保険 (労災保険・雇用保険) ကျသင့်တဲ့ နေရာဖြစ်လာပါတယ်။ မပါဝင်ရင် ဥပဒေချိုးဖောက်ရာရောက်ပြီး၊ တစ်ခုခု ဖြစ်လာတဲ့အခါမှာ ကြီးမားတဲ့ ပြဿနာတွေကို ရင်ဆိုင်ရပါလိမ့်မယ်။
နိုင်ငံခြားသား လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော Q&A
Q1: ကုမ္ပဏီက အရှုံးပေါ်နေရင်တောင် 社会保険料 ကို ပေးဆောင်ရမှာလား။
A: ဟုတ်ပါတယ်၊ ပေးဆောင်ရပါမယ်။ 社会保険料 ဟာ ကုမ္ပဏီအမြတ်ပေါ်မှာ မူတည်တာမဟုတ်ဘဲ 役員報酬 (လစာ) ပေါ်မှာ မူတည်ပြီး သတ်မှတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပေးဆောင်ဖို့ ခက်ခဲနေတယ်ဆိုရင် 税理士 ဒါမှမဟုတ် 社労士 လိုမျိုး ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး 役員報酬 ကို မှန်ကန်အောင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
Q2: 永住申請 လုပ်တဲ့အချိန်မှာ အာမခံမသွင်းထားတာ သိသွားနိုင်မလား။
A: သိနိုင်ခြေ အရမ်းများပါတယ်။ 永住申請 လုပ်တဲ့အခါမှာ ပင်စင်နဲ့ ဆေးကုသမှုအာမခံ ပေးဆောင်ထားတဲ့ စာရင်းတွေကို တင်ပြရပါတယ်။ အဲဒီမှာ မသွင်းထားတာ ဒါမှမဟုတ် ပေးဆောင်ဖို့ ကျန်နေတာကို တွေ့ရှိရင် စစ်ဆေးမှုဟာ အလွန်တင်းကျပ်သွားပါလိမ့်မယ်။ အခုနောက်ပိုင်းမှာတော့ အခွန်ရုံး၊ 社会保険庁 နဲ့ 入管庁 တို့ကြားမှာ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်မှုတွေက ပိုပြီးအားကောင်းလာနေပါပြီ။
Q3: 帰化申請 လုပ်တဲ့အခါမှာရော ဒီစည်းကမ်းအတိုင်းပဲလား။
A: အတူတူပါပဲ။ ပြောရရင် 帰化申請 မှာက "ဘဝရပ်တည်မှု တည်ငြိမ်မှု" နဲ့ "ဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းနဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်မှု" ကို ပိုပြီး တင်းတင်းကျပ်ကျပ် စစ်ဆေးလေ့ရှိပါတယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ အာမခံမှာ ပါဝင်ပြီး အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ထားခြင်းဟာ 帰化許可 ရဖို့အတွက် မဖြစ်မနေ လိုအပ်တဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံး: စည်းကမ်းလိုက်နာခြင်းက သင့်လုပ်ငန်းကို ကာကွယ်ပေးပါလိမ့်မယ်
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကုမ္ပဏီတည်ထောင်ပြီး ကိုယ်ပိုင်ဘဝနဲ့ ရပ်တည်တာဟာ အလွန်ဂုဏ်ယူစရာ ကောင်းပါတယ်။ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ယောက်အနေနဲ့ လျှောက်လွှာပေါင်းများစွာကို ကူညီပေးလာခဲ့တဲ့အထဲမှာ ကျွန်တော်တို့ သတိထားမိတာတစ်ခုကတော့ "စည်းကမ်းတွေကို ကောင်းကောင်း နားလည်ထားတဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တွေရဲ့ လုပ်ငန်းတွေဟာ တည်ငြိမ်မှုရှိတယ်" ဆိုတာပါပဲ။
社会保険 နဲ့ အလုပ်သမားဥပဒေတွေဟာ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် နည်းနည်း ရှုပ်ထွေးပြီး နားလည်ရခက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါတွေကို ဂျပန်မှာ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့အတွက် "Passport" တစ်ခုလို့ သဘောထားပြီး မှတ်ယူပေးပါ။
အခုလက်ရှိမှာ "အခု အခြေအနေက မှန်ကန်ရဲ့လား" လို့ စိုးရိမ်နေရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ "ဘယ်လို စာရွက်စာတမ်းတင်ရမလဲ မသိဘူး" လို့ တွေးနေရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်ယောက်တည်း မပူပန်ပါနဲ့။ 税理士၊ 社労士၊ 行政書士 စတဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။ ဒီကနေ့ကစပြီး မှန်ကန်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို စတင်လုပ်ဆောင်တာဟာ နောက်နှစ်ပေါင်းများစွာအကြာမှာ သင့်ရဲ့ 永住権 ကို ရရှိစေမယ့် ကြီးမားတဲ့ ပန်းတိုင်တစ်ခုဆီကို ရောက်သွားစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
