Chào các bạn. Tôi là 行政書士 chuyên về các thủ tục lưu trú (VISA) tại Nhật Bản.
Có rất nhiều bạn đang lo lắng rằng: "Liệu với bằng cấp và kinh nghiệm của mình, tôi có thể lấy được VISA để làm việc tại Nhật không?" hay các doanh nghiệp thắc mắc: "Tại sao quy trình xét duyệt của Cục Xuất nhập cảnh lại rắc rối đến vậy?". Giữa hàng nghìn thông tin rời rạc trên mạng, thực tế việc xét duyệt VISA lao động chỉ xoay quanh 2 tiêu chuẩn cốt yếu, được ví như "Cổng trước" và "Cổng sau" của một ngôi nhà: đó là 「基準適合性」 (Tính phù hợp về tiêu chuẩn) và 「相当性」 (Tính tương xứng/hợp lý).
Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích 2 thuật ngữ chuyên môn này bằng ngôn ngữ đơn giản nhất để ai cũng có thể hiểu rõ.
1. 「基準適合性」— Bạn có vượt qua được "vạch kẻ sẵn" của luật pháp?
Rào cản đầu tiên chính là 「基準適合性」. Hiểu một cách đơn giản, đây là bước kiểm tra khách quan xem bản thân người nộp đơn có đáp ứng đủ các thông số tối thiểu mà luật pháp quy định hay không.
Luật Quản lý xuất nhập cảnh quy định rất nghiêm ngặt về "Học vấn", "Kinh nghiệm làm việc" và "Mức lương" cho từng loại tư cách lưu trú. Chỉ cần thiếu một trong các yếu tố này, dù bạn có nhiệt huyết đến đâu hay công ty có cần bạn thế nào, kết quả nhận được vẫn sẽ là "Không được phép" (不許可).
【Ví dụ cụ thể】Trường hợp ứng viên làm quản lý/marketing tại nhà hàng
Hãy tưởng tượng một chuỗi nhà hàng Nhật đang muốn tuyển một người Việt Nam làm thị trường hoặc quản lý để mở rộng kinh doanh sang Việt Nam với tư cách lưu trú 「技術・人文知識・国際業務」.
-
Về học vấn: Bạn có tốt nghiệp đại học chuyên ngành về "Quản trị kinh doanh" hoặc "Marketing" không?
-
Về kinh nghiệm: Nếu chưa tốt nghiệp đại học, bạn có chứng minh được mình đã có trên 10 năm kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực này không?
-
Tính liên kết: Ngành bạn học ở đại học và công việc Marketing sắp làm tại Nhật có mối liên hệ logic với nhau không?
Điểm quan trọng ở đây là: công việc chính của bạn không được là "phục vụ bàn" hay "nấu ăn". Bạn phải đảm bảo mình làm công việc văn phòng (chuyên môn) thì mới vượt qua được bước này.
2. 「相当性」— Việc thuê bạn có "hợp tình hợp lý" không?
Rào cản thứ hai là 「相当性」. Điều này không nhắm vào cá nhân bạn mà chủ yếu xem xét "Công ty tiếp nhận" và "Tính thỏa đáng của hợp đồng lao động".
Nếu 「基準適合性」 có thể đo lường bằng con số và bằng cấp, thì 「相当性」 lại đòi hỏi một sự "thuyết phục" về mặt câu chuyện: "Tại sao công ty phải thuê người này?" và "Công ty có đủ năng lực nuôi nhân viên lâu dài không?".
【Ví dụ cụ thể】Trường hợp thông dịch viên/biên dịch viên chuyên nghiệp
Giả sử một công ty thương mại muốn tuyển bạn làm thông dịch viên. Khi đó, Cục sẽ kiểm tra rất kỹ:
-
Tính ổn định và liên tục: Báo cáo tài chính gần nhất của công ty có lãi không? Nếu lỗ, thì 「事業計画書」 (kế hoạch kinh doanh) sắp tới có khả thi để trả lương cho bạn không?
-
Tính cần thiết: Dựa trên lịch sử giao dịch, công ty có thực sự có nhiều việc đến mức cần một người làm thông dịch 8 tiếng mỗi ngày không? (Nếu mỗi tuần chỉ có vài email khách hàng thì sẽ bị coi là không cần thiết).
-
Sự công bằng về thù lao: Mức lương của bạn có bằng hoặc cao hơn nhân viên người Nhật làm cùng vị trí không?
【Lưu ý】Cạm bẫy về mức lương
Ví dụ, nếu bạn ký hợp đồng làm chính thức toàn thời gian với mức lương chỉ 16 man/tháng (tùy khu vực), rủi ro bị đánh trượt visa do thiếu 「相当性」 là rất cao. Cục sẽ xem xét liệu mức lương đó có bị thấp bất thường so với người Nhật hay không, và có đủ để bạn duy trì cuộc sống tại Nhật hay không.
3. 【Q&A】3 câu hỏi thường gặp về "hậu trường" xét duyệt
Q1: Công ty nhỏ hoặc mới thành lập có xin được VISA không?
A1: Hoàn toàn có thể. Tuy nhiên, so với các công ty lớn (カテゴリー1 hay 2), số lượng giấy tờ bạn phải nộp sẽ nhiều hơn rất nhiều. Vì chưa có bề dày thành tích, bạn bắt buộc phải có một bản 「事業計画書」 giải thích chi tiết cách công ty sẽ tạo ra lợi nhuận và duy trì việc thuê người nước ngoài.
Q2: Từ làm thêm (baito) chuyển sang chính thức cần lưu ý gì?
A2: Đó là việc chuyển đổi từ 「資格外活動」 sang VISA lao động. Điều quan trọng nhất là bạn có tuân thủ quy định làm việc "dưới 28 tiếng/tuần" khi còn là du học sinh hay không. Nếu bạn bị phát hiện làm quá giờ (overwork), Cục sẽ đánh giá là "tư cách đạo đức không tốt" và có thể đánh trượt dù bạn có đủ mọi bằng cấp.
Q3: Tôi tốt nghiệp đại học hệ "đào tạo từ xa" (online) tại Việt Nam, bằng này có được chấp nhận không?
A3: Về nguyên tắc là CÓ. Tuy nhiên, bằng cấp đó phải được công nhận chính thức là bằng "Cử nhân" (学士) tại Việt Nam. Đôi khi Cục sẽ yêu cầu nộp thêm các giấy tờ chứng minh trường đại học đó là cơ sở đào tạo chính quy, vì vậy việc kiểm tra kỹ trước khi nộp là rất quan trọng.
4. Để chắc chắn đỗ: Hãy chuẩn bị "bằng chứng" (Evidence)
Cục Xuất nhập cảnh không phán đoán dựa trên gương mặt hay lời nói của bạn. Tất cả đều dựa trên "đống hồ sơ trên bàn". Để thành công, bạn cần chuẩn bị các bằng chứng khách quan sau:
-
Chứng minh năng lực cá nhân: Bằng tốt nghiệp, bảng điểm, bản dịch thuật công chứng, chứng chỉ năng lực ngoại ngữ.
-
Chứng minh sức khỏe tài chính công ty: Báo cáo tài chính (bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh), các tờ khai thuế.
-
Chứng minh tính cần thiết của công việc: Hợp đồng lao động, bản lý do tuyển dụng (採用理由書), catalogue công ty, hợp đồng giao dịch với đối tác.
Lời kết
Việc xin VISA lao động là một bước ngoặt lớn trong cuộc đời của bạn cũng như vận mệnh của doanh nghiệp.
Chỉ khi bạn vượt qua quy định của 「基準適合性」 và tạo được niềm tin về 「相当性」, cuộc sống mới tại Nhật mới thực sự bắt đầu. Nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về hồ sơ của mình, đừng ngần ngại liên hệ với các chuyên gia về VISA để được hỗ trợ tận tình nhất.
