မင်္ဂလာပါ။ ကျွန်တော်ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ (VISA) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို ကျွမ်းကျင်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ 行政書士 တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။
"ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ လက်ထပ်ပြီး အမျိုးသား (သို့မဟုတ်) အမျိုးသမီးရဲ့ 戸籍 ထဲမှာ နာမည်ပါနေပြီပဲ၊ ဘာလို့ ပတ်စပို့က နိုင်ငံခြားသား ဖြစ်နေသေးတာလဲ" ဒါမှမဟုတ် "ဂျပန်နိုင်ငံသား ဖြစ်ခွင့် (ဂျပန်လူမျိုးတွေလို အခွင့်အရေး) ကို အမြန်ဆုံး ဘယ်လို ရနိုင်မလဲ" ဆိုပြီး သိချင်နေကြတဲ့သူတွေ ရှိပါလိမ့်မယ်။
နိုင်ငံတကာအိမ်ထောင်ရေး ပြုလုပ်လိုက်တာနဲ့ အလိုအလျောက် ဂျပန်နိုင်ငံသား ဖြစ်သွားမယ်လို့ ထင်နေကြတဲ့သူတွေ များပါတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီလို မဟုတ်ပါဘူး။ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေအရ လက်ထပ်ရုံနဲ့ နိုင်ငံသား မပြောင်းလဲသွားပါဘူး။ 「帰化」 လို့ခေါ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကို ပြုလုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ လက်ထပ်ထားသူတွေအနေနဲ့ အမြန်ဆုံး ဂျပန်နိုင်ငံသား ဖြစ်နိုင်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ အချက်အလက်တွေနဲ့ သတိထားရမယ့် အချက်တွေကို ခက်ခဲတဲ့ စကားလုံးတွေ မသုံးဘဲ လူတိုင်း နားလည်အောင် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ 「戸籍」 ထဲမှာ ပါနေပေမယ့် ဘာလို့ ဂျပန်နိုင်ငံသား မဖြစ်သေးတာလဲ။
အရင်ဆုံး လူအတော်များများ အံ့သြတတ်ကြတဲ့ 「戸籍」 စနစ်အကြောင်း ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ လက်ထပ်တဲ့အခါ ဂျပန်နိုင်ငံသားဖြစ်တဲ့ အိမ်ထောင်ဖက်ရဲ့ 戸籍謄本 ထဲမှာ သင့်ရဲ့ နာမည်ကို မှတ်တမ်းတင်ပါတယ်။ ဒါကို "အိမ်ထောင်ဖက်ရဲ့ 戸籍 ထဲ ဝင်သွားပြီ" လို့ ပြောကြပေမယ့် ဒါဟာ "လက်ထပ်ထားတဲ့ အချက်အလက်" ကို မှတ်တမ်းတင်ထားရုံပဲ ရှိပါသေးတယ်။ သင် ဂျပန်နိုင်ငံသား ဖြစ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ 「戸籍」 ဆိုတာ ဂျပန်နိုင်ငံသားတွေရဲ့ အဆင့်အတန်းကို သက်သေပြတဲ့ စာရင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံသား မဟုတ်သူတွေဟာ အိမ်ထောင်ဖက် ဖြစ်နေပေမယ့်လည်း ကိုယ်ပိုင် 戸籍 ကို တည်ဆောက်လို့ မရပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံသားရဲ့ 戸籍 ထဲမှာ သင့်နာမည်ကို 外国人配偶者 ဆိုပြီး မှတ်ချက်ကဏ္ဍလို နေရာမျိုးမှာပဲ ဖော်ပြပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အကယ်၍ ဂျပန်လူမျိုးတွေလိုပဲ ကိုယ်ပိုင် 戸籍 ရှိချင်တယ်၊ ဂျပန်ပတ်စပို့ ကိုင်ချင်တယ်ဆိုရင်တော့ 法務大臣 ဆီကို 「帰化申請」 တင်ပြီး ခွင့်ပြုချက် ရယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ ဂျပန်လူမျိုးရဲ့ အိမ်ထောင်ဖက်ဆိုရင် 「帰化」 လုပ်ရတာ ပိုလွယ်သလား။ (簡易帰化)
ပုံမှန်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက် ဂျပန်နိုင်ငံသား ဖြစ်ဖို့ဆိုရင် ဂျပန်မှာ ၅ နှစ်ထက်မနည်း ဆက်တိုက် နေထိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ လက်ထပ်ထားသူတွေအတွက်ကတော့ အဲဒီကာလကို အများကြီး လျှော့ပေါ့ပေးထားပါတယ်။ ဒါကို 簡易帰化 လို့ ခေါ်ပါတယ်။
အသေးစိတ်အနေနဲ့ အောက်ပါအချက်တွေထဲက တစ်ခုခုနဲ့ ကိုက်ညီရင် နေထိုင်ရမယ့် ကာလကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ပါတယ်။
① ဂျပန်မှာ ၃ နှစ်ထက်မနည်း နေထိုင်နေသူ ဖြစ်ခြင်း လက်ထပ်ထားတဲ့ ကာလ ဘယ်လောက်ပဲဖြစ်ဖြစ် ဂျပန်မှာ ၃ နှစ်ထက်မနည်း ဆက်တိုက် နေထိုင်နေတယ်ဆိုရင် လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ - ဂျပန်မှာ ၃ နှစ်နေပြီးမှ လက်ထပ်လိုက်တယ်ဆိုရင် လက်ထပ်ပြီးပြီးချင်းမှာပဲ လျှောက်ထားဖို့ အခွင့်အရေး ရှိပါတယ်။
② လက်ထပ်ပြီး ၃ နှစ်ပြည့်ပြီး ဂျပန်မှာ ၁ နှစ်ထက်မနည်း ဆက်တိုက် နေထိုင်နေသူ ဖြစ်ခြင်း နိုင်ငံခြားမှာ အတူနေထိုင်ခဲ့ပြီးမှ ဂျပန်ကို ရောက်လာတဲ့သူတွေနဲ့ သက်ဆိုင်ပါတယ်။ 婚姻届 တင်ထားတာ ၃ နှစ်ပြည့်ပြီ၊ လက်ရှိမှာလည်း ဂျပန်မှာ ၁ နှစ်ထက်မနည်း ဆက်တိုက် နေထိုင်နေတယ်ဆိုရင် လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။
【အကြံပြုချက်】 ဥပဒေအရ အထက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပေမယ့် လက်တွေ့မှာတော့ "အိမ်ထောင်ရေး ခိုင်မြဲမှု" ကို သေချာ စစ်ဆေးပါတယ်။ လက်ထပ်ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း လျှောက်ထားမယ်ဆိုရင် "နိုင်ငံသား ရဖို့အတွက် ဟန်ပြ လက်ထပ်တာလား" ဆိုပြီး သံသယ ဖြစ်ခံရနိုင်တာကြောင့် အတူတူ နေထိုင်တဲ့ ကာလတစ်ခု ရှိပြီးမှ လျှောက်ထားဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
၃။ နေထိုင်တဲ့ ကာလအပြင် ပြည့်မီရမယ့် "အရေးကြီး အချက် ၅ ချက်"
နေထိုင်တဲ့ ကာလကို လျှော့ပေါ့ပေးထားပေမယ့် တခြား စစ်ဆေးတဲ့ စံနှုန်းတွေကတော့ တခြား နိုင်ငံခြားသားတွေလိုပဲ တိကျပါတယ်။
① 素行が善良 ဖြစ်ခြင်း (ရာဇဝတ်မှုနဲ့ ယာဉ်စည်းကမ်း လိုက်နာမှု) ရာဇဝတ်မှု မရှိရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ အမှတ်မထင် ဖြစ်တတ်တဲ့ "ယာဉ်စည်းကမ်း ချိုးဖောက်မှု" တွေကလည်း ပြဿနာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ကားပါကင် မှားရပ်တာတို့၊ အရှိန်ကျော်မောင်းတာတို့ ခဏခဏ ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် "ဂျပန်ဥပဒေကို လိုက်နာချင်စိတ် နည်းပါးတယ်" လို့ ယူဆခံရပြီး 不許可 ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
行政書士 တိုက်ရိုက်ရှင်းပြချက် - 永住者 လျှောက်ထားရာမှာ အရေးကြီးတဲ့ "素行善良要件" ဆိုတာ ဘာလဲ?
② လူမှုရေး တာဝန်တွေကို ကျေပွန်ခြင်း (税金・年金・保険) ဒါက အရေးကြီးဆုံး အချက်ပါ။ 住民税 နဲ့ 所得税 တို့လို အခွန်တွေအပြင် 国民年金 ဒါမှမဟုတ် 厚生年金 တွေကို မပေးဘဲ ထားတာမျိုး မရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီဝန်ထမ်းဆိုရင် လစာထဲက နှုတ်ပြီးသားဖြစ်လို့ ပြဿနာ မရှိပေမယ့် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း လုပ်သူတွေ ဒါမှမဟုတ် 配偶者の扶養 ထဲမှာ ရှိသူတွေကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ ပေးသွင်းမှု အခြေအနေကို သေချာ ပြန်စစ်ဆေးဖို့ လိုပါတယ်။
③ စီးပွားရေးအရ ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်း (生計要件) "ကျွန်မ (ကျွန်တော်) အလုပ်မရှိဘူး၊ အိမ်ထောင်ဖက်ရဲ့ ဝင်ငွေနဲ့ပဲ နေတာဆိုရင် ရမလား" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို မကြာခဏ မေးကြပါတယ်။ အဖြေကတော့ တစ်အိမ်ထောင်လုံးအနေနဲ့ တည်ငြိမ်တဲ့ ဝင်ငွေရှိရင် ရပါတယ်။ အိမ်ထောင်ဖက်က အလုပ်အကိုင် အတည်တကျရှိပြီး မိသားစုကို ကျွေးမွေးနိုင်တဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု ဒါမှမဟုတ် ကျွမ်းကျင်မှု ရှိမယ်ဆိုရင် သင့်မှာ ဝင်ငွေမရှိလည်း ခွင့်ပြုချက်ရဖို့ အလားအလာ များပါတယ်။
④ ဂျပန်ဘာသာစကား ကျွမ်းကျင်မှု ဂျပန်မှာ နေထိုင်ဖို့အတွက် အခြေခံ ဂျပန်ဘာသာစကား တတ်မြောက်ဖို့ လိုပါတယ်။ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် မူလတန်းအဆင့် ရေးနိုင် ဖတ်နိုင်တဲ့အဆင့် (日本語能力試験 N3 ကနေ N4 အဆင့်လောက်) ရှိရမှာ ဖြစ်ပြီး လူတွေ့စစ်ဆေးတဲ့အခါ စကားပြောဆိုနိုင်မှုကိုလည်း အလေးထား ကြည့်ရှုပါတယ်။
⑤ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ အခြေခံဥပဒေ (憲法) ကို လိုက်နာခြင်း ဂျပန်အစိုးရကို အကြမ်းဖက် နည်းလမ်းနဲ့ ဖျက်ဆီးမယ့် အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ ပါဝင်တာမျိုး မရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၄။ 帰化申請 နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းများ
Q1: 帰化申請 တင်ထားတဲ့ အချိန်မှာ နိုင်ငံခြားကို ခရီးသွားလို့ ရမလား။
A: ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကာလရှည် (၁ လထက်ပိုပြီး) ဂျပန်ကနေ ထွက်သွားမယ်ဆိုရင်တော့ သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။ 帰化 ဆိုတာ "ဂျပန်မှာ အမြဲတမ်း နေထိုင်မယ့် ဆန္ဒ" ရှိမရှိကို ကြည့်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက် အကြာကြီး ထွက်သွားရင် စစ်ဆေးမှုကို ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။ ခရီးမသွားခင်မှာ 法務局 က တာဝန်ရှိသူကို အသိပေးတာက အကောင်းဆုံးပါပဲ။
Q2: အိမ်ထောင်ဖက်နဲ့ စကားများပြီး သီးသန့် ခွဲနေမယ်ဆိုရင် နိုင်ငံသား မရနိုင်တော့ဘူးလား။
A: ဂျပန်လူမျိုးရဲ့ အိမ်ထောင်ဖက်ဆိုတဲ့ အခွင့်အရေး (簡易帰化) ကို သုံးပြီး လျှောက်ထားတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် အိမ်ထောင်ရေး ပျက်ပြားနေတာမျိုး (ခွဲနေတာမျိုး) ရှိရင် အဲဒီ အခွင့်အရေးကို သုံးလို့ မရတော့ပါဘူး။ ဒါ့အပြင် အိမ်ထောင်ရေး ဖောက်ပြန်တာမျိုး ရှိရင်လည်း 素行が善良でない လို့ ယူဆခံရပြီး အခက်အခဲ ရှိနိုင်ပါတယ်။ အိမ်ထောင်ရေး သာယာနေတာက ခွင့်ပြုချက်ရဖို့ အနီးဆုံး လမ်းပါပဲ။
Q3: ဂျပန်နိုင်ငံသား ဖြစ်သွားရင် ကိုယ့်နိုင်ငံက နိုင်ငံသား ဘာဖြစ်သွားမလဲ။
A: ဂျပန်နိုင်ငံဟာ နိုင်ငံသား နှစ်မျိုး (Double Nationality) လက်ခံတဲ့ နိုင်ငံ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံသား ရပြီးရင်တော့ သင့်ရဲ့ မူလနိုင်ငံသားကို စွန့်လွှတ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက နိုင်ငံအလိုက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ ကွာခြားနိုင်တဲ့အတွက် မလျှောက်ခင်မှာ သက်ဆိုင်ရာ သံရုံးတွေမှာ အရင် စုံစမ်းကြည့်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၅။ နိဂုံးချုပ်
帰化申請 လုပ်ဖို့အတွက် စာရွက်စာတမ်းပေါင်း ရာနဲ့ချီ စုဆောင်းရလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါကို တစ်ယောက်တည်း လုပ်ဖို့ဆိုတာ တကယ်ကို အားစိုက်ထုတ်ရတဲ့ အလုပ်ပါ။ ဒါ့အပြင် တစ်ခါ 不許可 ဖြစ်သွားရင် အဲဒီ မှတ်တမ်းက ကျန်နေခဲ့မှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်လျှောက်ဖို့ ပိုခက်ခဲသွားနိုင်ပါတယ်။
"ငါ့မှာ အချက်အလက်တွေ ပြည့်စုံရဲ့လား" "အခု အခြေအနေနဲ့ လျှောက်ရင် ရပါ့မလား" ဆိုပြီး စိုးရိမ်နေတယ်ဆိုရင် ဗီဇာနဲ့ 帰化 လုပ်ငန်းတွေကို ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 ဆီမှာ အကြံဉာဏ် ရယူဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။
