नमस्ते! म जापानमा 在留資格 (Visa) सम्बन्धी काम गर्ने एउटा 行政書士 हुँ।
"जापानमा काम पक्का भयो!" वा "अब नयाँ कम्पनीमा काम सुरु गर्दैछु!" यस्तो खुसीको बेलामा के तपाईंले आफ्नो 雇用契約書 (कामको सम्झौता पत्र) राम्ररी चेक गर्नुभएको छ त?
साँच्चै भन्नुपर्दा, जापानमा ढुक्कसँग काम गर्न र आफ्नो भिसा (在留資格) सुरक्षित रूपमा लिन वा थप्नको लागि यो कागज सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हुन्छ। पछि "ए, यस्तो पो रहेछ" भनेर पछुताउनु नपरोस् भन्नका लागि ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू म सजिलो गरी बुझाउँछु।
१. आखिर 雇用契約書 भनेको के हो? यो किन जरुरी छ?
雇用契約書 भनेको तपाईं र कम्पनीबीच भएको "सर्तहरूको सम्झौता" हो। यसमा तपाईंले "के काम गर्ने?", "तलब कति पाउने?", "बिदा कति दिन हुने?" जस्ता काम गर्दा पालना गर्नुपर्ने सबै नियमहरू लेखिएका हुन्छन्।
विशेष गरी विदेशीहरूको लागि यो २ वटा कारणले महत्त्वपूर्ण छ:
-
भिसा आवेदनका लागि अनिवार्य: 出入国在留管理局 (入管) मा भिसाको लागि निवेदन दिँदा यो सम्झौता पत्रको फोटोकपी बुझाउनुपर्छ। यदि यसमा कुराहरू पुगेको छैन भने भिसा नपाउने डर हुन्छ।
-
तपाईंको सुरक्षाको लागि: भोलि कम्पनीसँग केही समस्या पर्यो भने (जस्तै: तलब नदिने, धेरै काम लगाउने), तपाईंलाई बचाउने मुख्य प्रमाण नै यही कागज हो।
२. सम्झौता पत्रमा हुनैपर्ने "६ वटा मुख्य कुराहरू"
जापानको नियम (労働基準法) अनुसार, कम्पनीले काम गर्ने मान्छेलाई तलका कुराहरू लिखित रूपमा दिनैपर्छ:
१. काम गर्ने अवधि (Contract Period): कहिलेदेखि कहिलेसम्म काम गर्ने? सधैंको लागि हो कि १ वर्षको लागि मात्र हो, त्यो चेक गर्नुहोस्। २. नवीकरण (Renew) गर्ने नियम: यदि समय तोकिएको छ भने, अवधि सकिएपछि फेरि थपिन्छ कि थपिँदैन? के आधारमा थपिन्छ? ३. काम गर्ने ठाउँ र गर्ने काम: कहाँ बसेर काम गर्ने र तपाईंको काम के हो (जस्तै: इन्जिनियर, कुक, वा सेल्स)? तपाईंको 在留資格 को प्रकार र काम मिल्नुपर्छ है! ४. समय र बिदा: काम कति बजे सुरु हुन्छ र कहिले सकिन्छ? ब्रेक कति समय पाइन्छ? ओभरटाइम कति हुन्छ? अनि हप्ताको बिदा र 有給休暇 (तलब पाइने बिदा) कति छ? ५. तलब सम्बन्धी: बेसिक तलब कति हो? ओभरटाइमको पैसा कसरी हिसाब गरिन्छ? यातायात खर्च पाइन्छ कि पाइँदैन? तलब कुन तारिखमा हात पर्छ? ६. काम छोड्ने नियम: काम छोड्न मन लागेमा कति समय अगाडि भन्नुपर्छ? वा कुन अवस्थामा कम्पनीले निकाल्न सक्छ?
३. सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण: "यदि भिसा आएन भने के हुन्छ?"
जापानमा नयाँ काम सुरु गर्दा धेरैजसोसँग "भिसा नभएको" वा "भिसा चेन्ज हुँदै गरेको" अवस्था हुन्छ।
यस्तो बेला सम्झौतामा "भिसा स्वीकृत भएपछि मात्र यो सम्झौता लागू हुनेछ" भन्ने सर्त हुन्छ। यदि भिसा आएन भने काम गर्नु "अवैध (不法就労)" हुने भएकोले यस्तो नियम राखिएको हो। यसमा डराउनु पर्दैन, यो कानुनी प्रक्रिया मात्र हो।
४. 在宅勤務 (घरबाटै काम गर्ने) नियम पनि बुझ्नुहोस्
अहिले धेरै कम्पनीहरूले 在宅勤務 वा रिमोट वर्क सुरु गरेका छन्। "बिरामी फैलिएको बेला वा विशेष अवस्थामा घरबाट काम गर्न अर्डर दिन सकिनेछ" भन्ने कुरा पनि सम्झौतामा हुन सक्छ। तपाईंको काम गर्ने शैली कस्तो हुन्छ, त्यो पनि बुझिराख्नु राम्रो हुन्छ।
५. धेरैले जान्न चाहेका कुराहरू (Q&A)
जापानमा काम गर्ने साथीहरूले सोध्ने मुख्य ३ वटा प्रश्न यहाँ छन्:
प्रश्न १: सम्झौता पत्र जापानी भाषामा मात्र छ, मैले त बुझिनँ। के गर्ने?
उत्तर: जापानको नियम अनुसार, कम्पनीले तपाईंलाई "बुझ्ने भाषामा" सर्तहरू बुझाउन कोसिस गर्नुपर्छ। यदि जापानी भाषा गाह्रो छ भने आफ्नो भाषा वा अंग्रेजीमा बुझाइदिनुहोस् भन्नुहोस्। नबुझिकन सही (Sign) गर्नु सबैभन्दा खतरनाक हुन्छ।
प्रश्न २: मैले 雇用契約書 को सट्टा 労働条件通知書 भन्ने कागज पाएँ। के यो चल्छ?
उत्तर: हजुर, चल्छ! 雇用契約書 मा दुवै पक्षले साइन गर्छन् भने 労働条件通知書 कम्पनीले तपाईंलाई सर्तहरू जानकारी दिन दिने कागज हो। 入管 मा भिसा एप्लाई गर्दा यी दुईमध्ये एउटा भए पुग्छ। तर यसमा माथिका ६ वटा कुराहरू स्पष्ट लेखिएको हुनुपर्छ।
प्रश्न ३: तलबबाट 社会保険料 काट्दा हातमा आउने पैसा कम हुन्छ, नतिर्दा हुँदैन?
उत्तर: हुँदैन, यो अनिवार्य छ। जापानमा फुल-टाइम काम गर्दा 社会保険 (जस्तै: स्वास्थ्य बिमा र पेन्सन) मा जोडिनु कानुन अनुसार जरुरी छ। यो तपाईं बिरामी हुँदा वा भविष्यको लागि बनाइएको राम्रो व्यवस्था हो। साथै, भिसा थप्ने बेलामा पनि तपाईंले यो पैसा तिर्नुभएको छ कि छैन भनेर चेक गरिन्छ।
६. निष्कर्ष: हस्ताक्षर गर्नुअघि एकपटक सोचेर मात्र गर्नुहोस्!
雇用契約書 तपाईंको जापानको जीवनलाई सहज बनाउने सबैभन्दा ठूलो आधार हो। यदि केही कुरा शंका लाग्यो वा बुझ्नुभएन भने लाज नमानी कम्पनीलाई सोध्नुहोस्।
तपाईंहरूले सही तरिकाले सम्झौता गरेर जापानमा ढुक्कसँग हाँस्दै काम गर्न पाउनुहोस् भन्ने हाम्रो चाहना हो। हामी 行政書士 हरू भिसाको तर्फबाट तपाईंलाई सहयोग गर्न सधैं तयार छौं। यदि आफ्नो काम र भिसाको बारेमा केही अलमल छ भने विशेषज्ञसँग सल्लाह लिनुहोस्।
