မင်္ဂလာပါရှင်။ ကျွန်မကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ (在留資格) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို လုပ်ကိုင်ပေးနေတဲ့ 行政書士 တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။
"ဂျပန်မှာ အလုပ်ရပြီ" "ကုမ္ပဏီအသစ်မှာ အလုပ်စဝင်တော့မယ်" ဆိုတဲ့ အချိန်မျိုးမှာ အားလုံးပဲ စိတ်လှုပ်ရှားပြီး ပျော်နေကြမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလိုအချိန်မှာ 雇用契約書 (အလုပ်ခန့်ထားမှု သဘောတူစာချုပ်) ဆိုတဲ့ စာရွက်ကို သေချာ စစ်ဆေးကြည့်ဖူးကြရဲ့လား။
တကယ်တော့ ဂျပန်မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့နဲ့ ဗီဇာ (在留資格) ကို အောင်အောင်မြင်မြင် လျှောက်ထားနိုင်ဖို့၊ သက်တမ်းတိုးနိုင်ဖို့အတွက် ဒီစာရွက်ဟာ အရေးကြီးဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ နောက်မှ "ငါထင်သလို မဟုတ်ပါလား" ဆိုပြီး နောင်တမရစေဖို့အတွက် သတိထားကြည့်ရှုရမယ့် အချက်တွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ 雇用契約書 ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ။
雇用契約書 ဆိုတာကတော့ သင်နဲ့ ကုမ္ပဏီကြားမှာ ထားရှိတဲ့ "ကတိကဝတ်" တွေကို ရေးသားထားတဲ့ စာရွက်ဖြစ်ပါတယ်။ "ဘယ်လိုအလုပ်မျိုး လုပ်ရမလဲ" "လစာ ဘယ်လောက်ရမလဲ" "နားရက်က ဘယ်တော့လဲ" စတဲ့ အလုပ်လုပ်ရာမှာ လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်းချက်အားလုံးကို ရေးသားထားတာပါ။
အထူးသဖြင့် ဂျပန်ရောက် နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အကြောင်းရင်း (၂) ချက် ရှိပါတယ်။
-
ဗီဇာလျှောက်ထားရာမှာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ခြင်း: 出入国在留管理局 (သို့မဟုတ်) 入管 မှာ ဗီဇာလျှောက်တဲ့အခါ ဒီစာချုပ်ရဲ့ မိတ္တူကို တင်ပြရပါတယ်။ စာချုပ်ထဲက အချက်အလက်တွေ လုံလောက်မှု မရှိရင် ဗီဇာမရတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
-
မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ပေးမယ့် ဒိုင်းလွှားဖြစ်ခြင်း: ကုမ္ပဏီနဲ့ ပြဿနာ တစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်လာခဲ့ရင် (ဥပမာ - လစာမပေးတာ၊ အချိန်ပိုတွေ အလွန်အမင်း ခိုင်းတာမျိုး) ဒီစာရွက်က သင့်ကို အကာအကွယ်ပေးမယ့် အထောက်အထား ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
၂။ စာချုပ်ထဲမှာ မပါမဖြစ် ပါဝင်ရမယ့် "အချက် (၆) ချက်"
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေ (労働基準法) အရ ကုမ္ပဏီဟာ အလုပ်သမားကို အောက်ပါအချက်တွေကို စာဖြင့် သေချာ အသိပေးရမယ်လို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
၁။ အလုပ်လုပ်မယ့် ကာလ (Contract Period): ဘယ်နေ့ကနေ ဘယ်နေ့အထိ အလုပ်လုပ်ရမလဲ။ အမြဲတမ်းလား၊ ဒါမှမဟုတ် ၁ နှစ်ချင်း သက်တမ်းတိုးရမယ့် အချိန်ကန့်သတ်ချက် ရှိလားဆိုတာ စစ်ဆေးပါ။ ၂။ သက်တမ်းတိုးခြင်း ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်: အချိန်ကန့်သတ်ချက် ရှိရင် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်တိုးပေးမှာလား။ ဘယ်လိုအချက်တွေအပေါ် မူတည်ပြီး ဆုံးဖြတ်မှာလဲ ဆိုတာ အရေးကြီးပါတယ်။ ၃။ အလုပ်လုပ်ရမယ့် နေရာနဲ့ အလုပ်တာဝန်: ဘယ်နေရာမှာ အလုပ်လုပ်ရမလဲ (ရုံးခန်းလား၊ စက်ရုံလား)။ သင်လုပ်ရမယ့် တာဝန်က ဘာလဲ (စကားပြန်လား၊ အင်ဂျင်နီယာလား)။ သတိပြုရန် - မိမိရဲ့ 在留資格 (ဗီဇာအမျိုးအစား) နဲ့ လုပ်ရမယ့် အလုပ်တာဝန် ကိုက်ညီဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ၄။ အလုပ်ချိန်နဲ့ နားရက်: ဘယ်အချိန် အလုပ်စပြီး ဘယ်အချိန် ဆင်းရမလဲ။ နားချိန် ဘယ်လောက်ပေးလဲ။ အချိန်ပို (Overtime) ရှိလား။ အပတ်စဉ် နားရက်နဲ့ 有給休暇 (လစာပေး အားလပ်ရက်) တွေအကြောင်းလည်း ပါရပါမယ်။ ၅။ လစာနဲ့ ပတ်သက်၍: အခြေခံလစာ ဘယ်လောက်လဲ။ အချိန်ပိုကြေးကို ဘယ်လို တွက်ချက်သလဲ။ လမ်းစရိတ်ပေးလား။ လစာထုတ်ရက်က ဘယ်နေ့လဲ။ ၆။ အလုပ်ထွက်ခြင်း ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်: မိမိဘာသာ အလုပ်ထွက်ချင်ရင် ဘယ်လောက် ကြိုပြောရမလဲ။ ကုမ္ပဏီက အလုပ်ဖြုတ် (解雇) ချင်ရင် ဘယ်လို အခြေအနေမျိုးမှာ ဖြုတ်လို့ရလဲ ဆိုတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ အရေးကြီးတဲ့အချက် - "ဗီဇာ မရခဲ့ရင် ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ"
ဂျပန်မှာ အလုပ်အသစ် စဝင်မယ့်သူ အများစုဟာ ဗီဇာ မရသေးခင် (ဒါမှမဟုတ်) ဗီဇာ အမျိုးအစား ပြောင်းနေဆဲ ကာလမှာ စာချုပ်ချုပ်ဆိုကြတာ များပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ သတိထားရမှာက "ဗီဇာ မရခဲ့ရင် ဒီစာချုပ်ဟာ အတည်မဖြစ်ပါဘူး" ဆိုတဲ့ ကတိကဝတ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဗီဇာမရှိဘဲ အလုပ်လုပ်မိရင် "တရားမဝင် အလုပ်လုပ်မှု (不法就労)" ဖြစ်သွားနိုင်တဲ့အတွက် ဒီလို စည်းကမ်းချက်မျိုး ထည့်ထားတာဟာ ပုံမှန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စိုးရိမ်စရာ မလိုဘဲ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း တစ်ခုလို့ပဲ မှတ်ယူပေးပါ။
၄။ 在宅勤務 (အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်ခြင်း) စည်းကမ်းချက်များကိုလည်း စစ်ဆေးပါ
ခုနောက်ပိုင်းမှာ အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်တဲ့ 在宅勤務 စနစ်ကို ကုမ္ပဏီအတော်များများ အသုံးပြုလာကြပါတယ်။ "ရောဂါဘယ ကူးစက်ပြန့်ပွားချိန်မှာ အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်ဖို့ ညွှန်ကြားနိုင်တယ်" စတဲ့ စည်းကမ်းချက်တွေ စာချုပ်ထဲမှာ ပါဝင်နေတတ်ပါတယ်။ မိမိက ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ အလုပ်လုပ်ရမလဲ ဆိုတာကိုလည်း သေချာ သိထားဖို့ လိုပါတယ်။
၅။ လူတိုင်း သိချင်နေကြတဲ့ မေးခွန်းနဲ့ အဖြေများ (Q&A)
အလုပ်လုပ်နေတဲ့ သူငယ်ချင်းတွေ အမေးများဆုံး အချက် (၃) ချက်ကို ရွေးချယ်ပေးထားပါတယ်။
မေးခွန်း (၁)။ စာချုပ်က ဂျပန်လိုပဲ ရေးထားတော့ အကြောင်းအရာတွေကို သေချာ နားမလည်ဘူး။ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ။ အဖြေ။ ဂျပန်ဥပဒေအရ ကုမ္ပဏီဟာ အလုပ်သမား နားလည်နိုင်တဲ့ ဘာသာစကားနဲ့ ရှင်းပြပေးဖို့ ကြိုးစားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်စာ ခက်ခဲနေရင် မိခင်ဘာသာစကား (သို့မဟုတ်) အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန် ပေးဖို့ တောင်းဆိုကြည့်ပါ။ အကြောင်းအရာကို သေချာ နားမလည်ဘဲ လက်မှတ်ထိုးတာက အန္တရာယ် အရှိဆုံးမို့ သတိထားပါနော်။
မေးခွန်း (၂)။ 雇用契約書 မဟုတ်ဘဲ 労働条件通知書 ဆိုတဲ့ စာရွက်ပဲ ရပါတယ်။ အဆင်ပြေပါသလား။ အဖြေ။ ဟုတ်ကဲ့၊ အဆင်ပြေပါတယ်ရှင်။ 雇用契約書 က နှစ်ဦးနှစ်ဖက် လက်မှတ်ထိုးတာဖြစ်ပြီး 労働条件通知書 ကတော့ ကုမ္ပဏီက သင့်ကို အလုပ်စည်းကမ်းချက်တွေ အသိပေးတဲ့ စာရွက်ဖြစ်ပါတယ်။ ဗီဇာလျှောက်တဲ့အခါ နှစ်မျိုးထဲက တစ်မျိုးရှိရင် ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အထက်မှာ ပြောခဲ့တဲ့ အချက် (၆) ချက် စုံလင်စွာ ပါဝင်ဖို့တော့ လိုအပ်ပါတယ်။
မေးခွန်း (၃)။ လစာထဲက 社会保険料 (အာမခံကြေး) တွေ နှုတ်ခံရတော့ လက်ထဲရတဲ့ ပိုက်ဆံ နည်းသွားလို့ မဝင်ချင်ဘူး။ မဝင်လို့ မရဘူးလား။ အဖြေ။ စိတ်မကောင်းပေမယ့် မရပါဘူးရှင်။ ဂျပန်မှာ အမြဲတမ်းဝန်ထမ်း (ဒါမှမဟုတ်) သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်အတိုင်း အလုပ်လုပ်ရင် 社会保険 (ကျန်းမာရေးအာမခံနဲ့ ပင်စင်) ဝင်ဖို့ ဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ဒါဟာ နောင်တစ်ချိန် နေမကောင်းဖြစ်တာ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရတာတွေအတွက် သင့်ကို အကာအကွယ်ပေးမယ့် စနစ်ဖြစ်သလို ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတဲ့အခါမှာလည်း အာမခံကြေးတွေ သေချာဆောင်ထားလားဆိုတာကို 入管 က စစ်ဆေးပါတယ်။
၆။ အနှစ်ချုပ် - လက်မှတ်မထိုးခင် သေချာ ဖတ်ရှုစစ်ဆေးပါ
雇用契約書 ဆိုတာ သင့်ရဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံက လူနေမှုဘဝကို ထောက်ပံ့ပေးမယ့် အရေးကြီးဆုံး စာချုပ်ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ခုခု ထူးဆန်းနေတယ်လို့ ခံစားရရင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နားမလည်ရင်ဖြစ်ဖြစ် အားမနာဘဲ ကုမ္ပဏီကို မေးမြန်းပါ။
ကျွန်မတို့ 行政書士 တွေကတော့ အားလုံးပဲ မှန်ကန်တဲ့ စာချုပ်တွေနဲ့ ဂျပန်မှာ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် အလုပ်လုပ်နိုင်အောင် ဗီဇာပိုင်းကနေ ကူညီပေးနေပါတယ်။ မိမိလုပ်ရမယ့် အလုပ်က ဗီဇာနဲ့ ကိုက်ညီမှု ရှိမရှိ စိုးရိမ်နေရင် ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ အချိန်မရွေး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်ရှင်။
