ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် "在留資格（ビザ）" ဆိုတာ ဘဝတစ်ခုလုံးရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်ပါပဲ။ အထူးသဖြင့် ဂျပန်မှာ 永住者 အဖြစ်နေထိုင်သူနဲ့ လက်ထပ်လိုက်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် မိသားစုဝင်အသစ် တိုးလာတဲ့အခါမျိုးမှာ "永住者の配偶者等" ဆိုတဲ့ 在留資格 နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သိထားဖို့ လိုအပ်လာပါလိမ့်မယ်။
ဒါပေမဲ့ 入管法 နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဝေါဟာရတွေက ရှုပ်ထွေးတာကြောင့် အင်တာနက်မှာ ရှာဖွေကြည့်ရုံနဲ့ "ကိုယ့်အခြေအနေမှာ ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ?" ဆိုပြီး စိုးရိမ်စိတ်တွေ ဖြစ်မိမှာပါ။
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ 行政書士 တစ်ယောက်အနေနဲ့ 永住者 ရဲ့ အိမ်ထောင်ဖက် ဒါမှမဟုတ် ဂျပန်မှာမွေးဖွားလာတဲ့ ကလေးငယ်တွေရဲ့ 在留資格 အကြောင်းကို နားလည်ရလွယ်ကူအောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
"永住者の配偶者等" ဆိုတာ ဘယ်လို 在留資格 မျိုးလဲ?
"永住者の配偶者等" ဆိုတဲ့ 在留資格 ဟာ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါ အခြေအနေ (၂) ခုအတွက် အကျုံးဝင်ပါတယ်။
၁။ 永住者 သို့မဟုတ် 特別永住者 နဲ့ လက်ထပ်ထားတဲ့ 配偶者 ၂။ 永住者 စတဲ့သူတွေရဲ့ ကလေးအဖြစ် ဂျပန်မှာမွေးဖွားပြီး အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာလည်း ဂျပန်မှာ ဆက်လက်နေထိုင်နေသူ
ဒီနှစ်ခုလုံးကို "永住者の配偶者等" လို့ ခေါ်ပေမယ့် စည်းကမ်းချက်တွေနဲ့ သတိထားရမယ့်အချက်တွေကတော့ ကွဲပြားပါတယ်။ တစ်ချက်ချင်းစီ ကြည့်လိုက်ရအောင်။
၁။ 永住者・特別永住者 ရဲ့ 配偶者 ဖြစ်တဲ့အခါ
လက်တွဲဖော်က 永住者 သို့မဟုတ် 特別永住者 ဖြစ်နေပြီဆိုရင် ဂျပန်မှာ လက်ထပ်ပြီး အတူတူနေထိုင်ဖို့ ဒီဗီဇာက လိုအပ်ပါတယ်။
【အချက် - ဥပဒေအရ လက်ထပ်ထားရမယ်】 ဒီနေရာမှာ "配偶者" ဆိုတာ ဥပဒေအရ တရားဝင်လက်ထပ်ထားတဲ့ အခြေအနေကို ဆိုလိုတာပါ။ ဆိုလိုတာက "内縁関係" (တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းမပါဘဲ အတူနေခြင်း) ဟာ အကျုံးမဝင်ပါဘူး။ ရုံးမှာ 婚姻届 တင်သွင်းပြီး ဥပဒေအရ လင်မယားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံထားရဖို့က အရေးကြီးဆုံးအချက် ဖြစ်ပါတယ်။
【အချက် - လင်မယားအဖြစ် တကယ်နေထိုင်နေတဲ့ အထောက်အထား】 လက်ထပ်စာချုပ်ရှိရုံနဲ့တင် မလုံလောက်ပါဘူး။ ဂျပန်မှာ "配偶者" အနေနဲ့ တကယ်တမ်း စားဝတ်နေရေးကို မျှဝေနေထိုင်နေတယ်ဆိုတာ လိုအပ်ပါတယ်။ တရားဝင် အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ (၆) လကျော်ကြာအောင် လင်မယားအဖြစ် အတူနေခြင်း၊ အပြန်အလှန် ကူညီနေထိုင်ခြင်း မရှိဘူးဆိုရင် 在留資格 ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခံရနိုင်ပါတယ်။
နောက်ပြီး "အလုပ်" နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတိထားရမယ့်အချက် ရှိပါတယ်။ "家族滞在" ဗီザဆိုရင် အချိန်ပိုင်းအလုပ် လုပ်ဖို့အတွက် "資格外活動許可" လိုအပ်ပေမယ့် "永住者の配偶者等" ဗီザမှာတော့ အလုပ်လုပ်ဖို့ ကန့်သတ်ချက် မရှိပါဘူး။ အချိန်ပြည့်အလုပ်ပဲလုပ်လုပ်၊ အချိန်ပိုင်းပဲလုပ်လုပ်၊ ဒါမှမဟုတ် မှီခိုသူ (扶養) အဖြစ်ပဲနေနေ ဘာပြဿနာမှ မရှိပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ 永住者 နဲ့ အတူနေထိုင်တဲ့ဘဝနဲ့ လုံးဝမသက်ဆိုင်ဘဲ လုံးဝသီးခြားလွတ်လပ်တဲ့ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်မယ်ဆိုရင် (ဥပမာ - ကိုယ်ပိုင်ကုမ္ပဏီ သီးသန့်ဖွင့်လှစ်တာမျိုး) ဒီဗီဇာမဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းနဲ့ကိုက်ညီတဲ့ တခြား 在留資格 (ဥပမာ - "経営・管理") ကို ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။
၂။ ဂျပန်မှာမွေးဖွားတဲ့ "永住者" ရဲ့ ကလေး ဖြစ်တဲ့အခါ
永住者 ရဲ့ ကလေးတွေအတွက်တော့ အနည်းငယ် ထူးခြားတဲ့ စည်းကမ်းချက်တွေ ရှိပါတယ်။
【အချက် - ဂျပန်မှာမွေးဖွားရမယ်】 ဒီဗီဇာရဲ့ အကြီးဆုံးထူးခြားချက်က "ဂျပန်မှာမွေးဖွားခြင်း" ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်တာပါ။ နိုင်ငံခြားမှာ မွေးဖွားလာတဲ့ ကလေးတွေဆိုရင်တော့ ဒီ 在留資格 နဲ့ အကျုံးမဝင်ပါဘူး။
【အချက် - မွေးဖွားချိန်က မိဘရဲ့ 在留資格】 ကလေးမွေးဖွားတဲ့အချိန်မှာ ဖခင် သို့မဟုတ် မိခင် အနည်းဆုံးတစ်ဦးဦးက "永住者" စတဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိနေဖို့ လိုပါတယ်။ ဥပမာ - မွေးဖွားချိန်မှာ မိဘက 永住者 မဟုတ်သေးဘဲ နောက်မှ 永住者 ဖြစ်လာတာမျိုးဆိုရင် ဒီ "永住者の配偶者等" 在留資格 နဲ့ အကျုံးမဝင်ပါဘူး။
နောက်ပြီး နည်းနည်းရှုပ်ထွေးနိုင်တဲ့ "再入国許可" အကြောင်းကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။ ကလေးမွေးဖွားချိန်မှာ မိဘက ဂျပန်မှာမရှိပေမယ့် "再入国許可" (သို့မဟုတ် "みなし再入国許可") ကိုင်ဆောင်ထားပြီး သက်တမ်းအတွင်းမှာရှိနေတယ်ဆိုရင်တော့ အကျုံးဝင်တယ်လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးနေပြီဆိုရင်တော့ အကျုံးမဝင်တော့တာကြောင့် သတိပြုဖို့ လိုပါတယ်။
ဒီဗီဇာရထားတဲ့ ကလေးတွေအတွက်တော့ မိဘရဲ့ မှီခိုသူ (扶養) ဖြစ်ဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။ 配偶者 လိုမျိုး "(၆) လအတွင်း ဘာမှမလုပ်ရင် ပြန်ရုပ်သိမ်းမယ်" ဆိုတဲ့ စည်းကမ်းလည်း မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကလေးကြီးပြင်းလာပြီး မိဘရဲ့ မှီခိုမှုကနေ လွတ်မြောက်ပြီး သီးခြားလွတ်လပ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်လာတဲ့အခါမျိုးမှာတော့ သင့်လျော်တဲ့ တခြား 在留資格 ကို ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်လာနိုင်ပါတယ်။
မကြာခဏမေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1. လက်ထပ်ပြီးတဲ့အခါ "永住者の配偶者等" ကို ချက်ချင်း ပြောင်းလဲလျှောက်ထားလို့ ရပါသလား?
A. ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စာရွက်စာတမ်း တင်ရုံနဲ့ ချက်ချင်းရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "လင်မယားအဖြစ် တကယ်တမ်း နေထိုင်နေတာ ဟုတ်မဟုတ်" (အတုအယောင် လက်ထပ်တာမျိုး မဟုတ်ကြောင်း) ကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် စစ်ဆေးပါလိမ့်မယ်။ ဘယ်လိုတွေ့ဆုံပြီး ဘယ်လိုဆက်သွယ်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေ ပြင်ဆင်ဖို့က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
Q2. ကွာရှင်းလိုက်ရရင် ဗီဇာက ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ?
A. "永住者の配偶者等" ဗီဇာရဲ့ အခြေခံအချက်က "永住者 နဲ့ လက်ထပ်ထားခြင်း" ဖြစ်ပါတယ်။ ကွာရှင်းလိုက်ပြီဆိုရင်တော့ ဒီဗီဇာနဲ့ ဂျပန်မှာ ဆက်နေလို့ မရတော့ပါဘူး။ (၆) လအတွင်း "定住者" စတဲ့ တခြားဗီဇာကို ပြောင်းလဲတာ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံပြန်တာမျိုး လုပ်ရပါမယ်။ ကွာရှင်းပြီးနောက်မှာလည်း ဂျပန်မှာ ဆက်နေချင်တယ်ဆိုရင်တော့ စောစောစီးစီး 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ပြီး နောက်တစ်ဆင့်အတွက် ပြင်ဆင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
Q3. ကလေး ဂျပန်မှာ မွေးဖွားလာရင် ဘယ်တော့မတိုင်ခင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ လုပ်ရမလဲ?
A. ကလေးမွေးဖွားပြီးရင် ချက်ချင်း လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုပါတယ်။ တိတိကျကျ ပြောရရင် မွေးဖွားတဲ့နေ့ကစပြီး ရက် (၃၀) အတွင်း 出入国在留管理局 မှာ "在留資格取得許可" ကို လျှောက်ထားရပါမယ်။ ရက် (၃၀) ကျော်သွားရင်တော့ တရားမဝင်နေထိုင်သူ ဖြစ်သွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိတာကြောင့် ကလေးမွေးဖွားပြီး မအားလပ်တဲ့အချိန် ဖြစ်ပေမယ့် အမြန်ဆုံး အရေးတကြီး လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
နိဂုံး - ဗီဇာကိစ္စအတွက် စိတ်ပူနေရင် ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပါ
"永住者の配偶者等" ဗီဇာကို တစ်ခါရထားရင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် ကန့်သတ်ချက်မရှိဘဲ ဂျပန်မှာ တည်ငြိမ်စွာ နေထိုင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လိုအပ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်း မပြည့်စုံတာ၊ စည်းကမ်းချက်တွေကို နားလည်မှု လွဲမှားတာကြောင့် "不許可" (ဗီဇာမကျ) ဖြစ်သွားရင် မိသားစုရဲ့ ဘဝအစီအစဉ်တွေ အကုန်လုံး ထိခိုက်သွားနိုင်ပါတယ်။
ကျနော်တို့ 行政書士 တွေကတော့ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ နိုင်ငံခြားသားတွေရဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ အခြေအနေတွေကို စီစဉ်ပေးပြီး 入管法 နဲ့အညီ အသေချာဆုံး ဖြစ်မယ့် နည်းလမ်းတွေကို အကြံဉာဏ် ပေးနေပါတယ်။
-
"စာရွက်စာတမ်း ဘယ်လိုရေးရမှန်း မသိဘူး"
-
"အခြေအနေက နည်းနည်း ရှုပ်ထွေးတော့ ဗီဇာကျမကျ စိတ်ပူတယ်"
-
"အလုပ်ရှုပ်နေလို့ 出入国在留管理局 သွားဖို့ အချိန်မရှိဘူး"
ဒီလိုမျိုး အခြေအနေတွေမှာ တစ်ယောက်တည်း စိတ်မပူပါနဲ့။ တစ်ကြိမ်လောက် ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ကြည့်ပါ။ ခင်ဗျားတို့ မိသားစု ဂျပန်မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ နေထိုင်နိုင်ဖို့ အစွမ်းကုန် ကူညီပေးသွားမှာပါ။
