ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေဆိုရင် 在留カードနဲ့အတူ "指定書" ဆိုတဲ့ စာရွက်လေးကို စတေလာ (stapler) နဲ့ တွဲထားတာကို မြင်ဖူးကြမှာပါ။
"ဒါက ဘာအတွက်လဲ"၊ "ဒီအတိုင်း ပူးတွဲထားတဲ့ စာရွက်သက်သက်ဆိုတော့ သိပ်အရေးမကြီးလောက်ပါဘူး" လို့ တွေးမိသူတွေ ရှိကောင်းရှိပါလိမ့်မယ်။ တကယ်တော့ ဒီ 指定書 ဆိုတာက သင့်ရဲ့ 在留資格 (ဗီဇာ) ကို တရားဝင်ဖြစ်စေဖို့ အထောက်အကူပြုတဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ စာရွက်တစ်ရွက်ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတစ်ခါမှာတော့ လူသိနည်းသေးတဲ့ "指定書" ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍနဲ့ 転職 (အလုပ်ပြောင်းခြင်း) သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းတာဝန်တွေ ပြောင်းလဲတဲ့အခါမှာ မဖြစ်မနေ သတိထားရမယ့် အချက်တွေကို ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
"指定書" ဆိုတာ ဘာလဲ?
ရှုပ်ထွေးတဲ့ ဥပဒေစကားလုံးတွေကို ဖယ်ပြီး ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပဲ ပြောရမယ်ဆိုရင်...
အများစုသော 在留資格 တွေမှာဆိုရင် "ဘာအလုပ်လုပ်မလဲ"၊ "ဘယ်မှာလုပ်မလဲ" ဆိုတာကို အတော်အတန် လွတ်လပ်ခွင့် ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ 特定의 在留資格 တွေနဲ့ ပတ်သက်ရင်တော့ 法務大臣 က "မင်းက ဒီကုမ္ပဏီမှာ၊ ဒီအလုပ်ကို လုပ်မှသာ ဂျပန်မှာနေခွင့်ပြုမယ်" လို့ သီးခြား သတ်မှတ်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
အဲဒီလို "ခွင့်ပြုထားတဲ့ စည်းကမ်းချက်တွေ" ကို ရေးသားထားတဲ့ စာရွက်ကတော့ "指定書" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆိုလိုတာက 指定書 ဟာ ရိုးရိုးပူးတွဲစာရွက်တင် မဟုတ်ပါဘူး။ "မင်းရဲ့ 在留許可 ရဲ့ စည်းကမ်းချက်တွေက ဒီမှာရေးထားတယ်" လို့ ဖော်ပြထားတာဖြစ်ပြီး 在留カード နဲ့ ပူးတွဲမှသာ အသက်ဝင်တဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ထောက်ခံစာတစ်စောင် ဖြစ်ပါတယ်။
指定書 လိုအပ်တဲ့ 在留資格 တွေက ဘာတွေလဲ?
နိုင်ငံခြားသားတိုင်းကို 指定書 ထုတ်ပေးတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ 指定書 လိုအပ်တဲ့ အခြေအနေတွေကတော့ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။
-
高度専門職（1号イ・ロ・ハ）: မြင့်မားတဲ့ အရည်အချင်းရှိသူတွေအတွက်ပါ။ စာချုပ်ချုပ်ထားတဲ့ ကုမ္ပဏီနဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန်တွေကို အသေးစိတ် သတ်မှတ်ပေးထားပါတယ်။
-
特定技能（1号・2号）: 特定産業分野 မှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အရည်အချင်းပါ။ "ဘယ်နယ်ပယ်မှာ"၊ "ဘယ်ကုမ္ပဏီနဲ့ စာချုပ်ချုပ်ပြီး လုပ်မလဲ" ဆိုတာကို တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
-
特定活動: インターンシップ (Internship)၊ ワーキングホリデー (Working Holiday)၊ 外交官の家事使用人 (သံတမန်၏ အိမ်အကူ) စတာတွေလိုမျိုး 法務大臣 က လုပ်ငန်းတာဝန်ကို တစ်ဦးချင်းသတ်မှတ်ပေးတဲ့ အမျိုးအစားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီ 在留資格 တွေဟာ အလုပ်လုပ်မယ့် နေရာနဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန်တွေက "ဂျပန်မှာနေထိုင်ဖို့ ခွင့်ပြုထားတဲ့ သီးခြားစည်းကမ်းချက်" တွေဖြစ်တဲ့အတွက် 指定書 အားဖြင့် လုပ်ကိုင်နိုင်တဲ့ နယ်ပယ်ကို တိကျစွာ ကန့်သတ်ထားတာပါ။
"指定書" မှာပါတာနဲ့ "လက်တွေ့လုပ်နေတဲ့အလုပ်" ကွာခြားနေရင် ဘာဖြစ်မလဲ?
ဒီနေရာက အရေးအကြီးဆုံး အချက်ပါ။
指定書 မှာ ရေးထားတဲ့အချက်နဲ့ သင်လက်တွေ့လုပ်နေတဲ့အလုပ် သို့မဟုတ် အလုပ်လုပ်နေတဲ့နေရာက နည်းနည်းလေးပဲ ကွာနေရင်တောင်မှ တရားမဝင်အလုပ်လုပ်ခြင်း (不法就労) ဖြစ်သွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ရှိပါတယ်။
ဥပမာအားဖြင့် "ကုမ္ပဏီ A မှာ အင်ဂျင်နီယာအဖြစ်လုပ်မယ်" ဆိုတဲ့ 指定書 ကိုင်ထားတဲ့သူက ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် "ကုမ္ပဏီ B" မှာ သွားလုပ်တာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် အင်ဂျင်နီယာနဲ့ ဘာမှမဆိုင်တဲ့ "စားသောက်ဆိုင်မှာ ဝန်ထမ်း" အဖြစ် လုပ်တာမျိုး လုံးဝမလုပ်ရပါဘူး။
အထူးသတိထားစေချင်တာက "ကုမ္ပဏီတစ်ခုတည်းထဲမှာ ဌာနပြောင်းတာ" ပါ။
ကုမ္ပဏီတစ်ခုတည်း ဖြစ်နေရင်တောင်မှ 指定書 မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန်နဲ့ လက်တွေ့လုပ်နေတာက ကွာခြားနေမယ်ဆိုရင် ဒါဟာ 在留資格 ရဲ့ စည်းကမ်းကို ချိုးဖောက်တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 指定書 မှာ ရေးထားတဲ့ အလုပ်ဆိုတာက "အဲဒီအလုပ်အတွက်ပဲ ခွင့်ပြုထားတယ်" ဆိုတဲ့ စည်းကမ်းဖြစ်လို့ပါ။
အကယ်၍ လုပ်ငန်းတာဝန် ဒါမှမဟုတ် အလုပ်လုပ်တဲ့နေရာ ပြောင်းလဲမယ်ဆိုရင် မဖြစ်မနေ 在留資格の変更許可申請 လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အလုပ်ရှုပ်လို့ဆိုပြီး မလုပ်ဘဲ ထားလိုက်မယ်ဆိုရင် နောက်တစ်ခါ ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတဲ့အခါမှာ ခွင့်မပြုတာမျိုး၊ အဆိုးဆုံးအနေနဲ့ ဂျပန်ကနေ ပြန်ပို့ခံရတာမျိုး (退去強制) ဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ပေါ့ပေါ့ဆဆ မသဘောထားပါနဲ့။
転職 သို့မဟုတ် အလုပ်အကိုင် တိုးတက်လိုသူများအတွက်
"ပိုကောင်းတဲ့ အခြေအနေရှိတဲ့ ကုမ္ပဏီကို ပြောင်းချင်တယ်"၊ "လုပ်ချင်တဲ့အလုပ် ပြောင်းသွားတယ်" ဆိုရင်လည်း 指定書 နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ချွင်းချက်တွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် 特定技能 နိုင်ငံခြားသားက တူညီတဲ့ "特定産業分野" ထဲမှာ 転職 လုပ်တဲ့အခါမျိုးမှာဆိုရင် အမြဲတမ်း ဗီဇာကို အသစ်ကနေ ပြန်လျှောက်စရာ မလိုတဲ့ အခြေအနေမျိုး (အကြောင်းကြားစာတင်ရုံနဲ့ ရတဲ့အခြေအနေ) တွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နယ်ပယ် လုံးဝပြောင်းသွားတာမျိုး သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းတာဝန် အရမ်းကွာခြားသွားတာမျိုးဆိုရင်တော့ ကြိုတင်စစ်ဆေးဖို့က မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါတယ်။
出入国在留管理庁 က ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေအရ 在留資格 နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေမှာ ကိုယ့်ရဲ့အခြေအနေက ဘယ်အမျိုးအစားထဲမှာ ပါဝင်လဲဆိုတာ တိတိကျကျ နားလည်ထားတာက လွယ်ကူချောမွေ့စွာ လျှောက်ထားနိုင်ဖို့အတွက် သော့ချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
"ငါက အကြောင်းကြားစာပဲ တင်ရမှာလား၊ ဒါမှမဟုတ် ခွင့်ပြုချက်အသစ် လိုအပ်တာလား?" လို့ တွေဝေတဲ့အခါမျိုးမှာ ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ဆုံးဖြတ်မလုပ်ပါနဲ့။ 入管法 (လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ) ကို ကျွမ်းကျင်တဲ့ ပညာရှင် 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
မေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1. 指定書 ကို ပျောက်သွားရင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ?
A. 指定書 ဟာ 在留カード နဲ့ တွဲဖက်ပြီး အသက်ဝင်တဲ့အရာပါ။ ပျောက်ဆုံးသွားရင်တော့ ပြန်လည်ထုတ်ယူဖို့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေ လိုအပ်ပါတယ်။ ကိုယ့်နေရပ်ကို တာဝန်ယူတဲ့ 出入国在留管理局 ကို ချက်ချင်း သွားရောက်တိုင်ပင်ပါ။ မလုပ်ဘဲ ထားလိုက်ရင်တော့ အလုပ်ခွင်မှာ စစ်ဆေးခံရတဲ့အခါမျိုးမှာ အခက်အခဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
Q2. ကျွန်တော်က "特定技能" ဖြစ်ပြီး ကုမ္ပဏီတစ်ခုတည်းမှာပဲ တခြားဌာနကို ပြောင်းသွားပါတယ်။ ဒီအတွက်လည်း အပြောင်းအလဲ လျှောက်ရမှာလား?
A. ဌာနပြောင်းလိုက်တဲ့အတွက် 指定書 မှာ ရေးထားတဲ့ "特定産業分野" သို့မဟုတ် "契約機関" ရဲ့ လက်တွေ့အခြေအနေတွေ ပြောင်းသွားတယ်ဆိုရင် သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုတည်း ဖြစ်နေရင်တောင်မှ အလုပ်ရဲ့ အကြောင်းအရာတွေ အများကြီး ပြောင်းသွားမယ်ဆိုရင်တော့ 在留資格の変更申請 သို့မဟုတ် 入管 ကို အကြောင်းကြားရမယ့် ကိစ္စရပ်တွေပဲ များပါတယ်။ ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် မဆုံးဖြတ်ပါနဲ့၊ အရင်ဆုံး ကုမ္ပဏီရဲ့ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဌာန (HR) သို့မဟုတ် ပညာရှင်ကို အရင်မေးမြန်းပါ။
Q3. 指定書 မှာ ရေးထားတဲ့ အလုပ်အပြင် ဘေးထွက်အလုပ် (副業) အဖြစ် အချိန်ပိုင်းအလုပ် (アルバイト) လုပ်လို့ရမလား?
A. အခြေခံအားဖြင့် မရပါဘူး။ 指定書 မှာ ခွင့်ပြုထားတဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန်တွေကို အသေးစိတ် ရေးသားထားပါတယ်။ အဲဒီနယ်ပယ်ပြင်ပက လုပ်ငန်းတွေ (アルバイト စတာတွေ) လုပ်မယ်ဆိုရင် 資格外活動許可 လိုအပ်ပါတယ်။ ခွင့်ပြုချက်မယူဘဲ ဘေးထွက်အလုပ် လုပ်မယ်ဆိုရင် 在留資格 ပယ်ဖျက်ခံရနိုင်တဲ့အတွက် လုံးဝမလုပ်ပါနဲ့။
နိဂုံး
指定書 ဟာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ သင့်ရဲ့ အလုပ်အကိုင်လမ်းကြောင်းကို ကာကွယ်ပေးထားတဲ့ "ခွင့်ပြုမိန့်" ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင်က 転職 သို့မဟုတ် အလုပ်အကိုင် တိုးတက်ဖို့ စဉ်းစားနေတယ်ဆိုရင် အရင်ဆုံး ကိုယ့်လက်ထဲက 指定書 ကို တစ်ခေါက် ပြန်ဖတ်ကြည့်ပါ။ အဲဒီမှာ ရေးထားတာတွေကပဲ ဂျပန်မှာ သင့်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေအတွက် "စည်းကမ်း" ဖြစ်ပါတယ်။
လုပ်ငန်းစဉ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်တာမျိုး ရှိရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ရဲ့ကိစ္စက အပြောင်းအလဲ လျှောက်ထားဖို့ လိုအပ်မလားဆိုတာ မသေချာဘူးဆိုရင်တော့ ကိုယ်နဲ့နီးစပ်ရာ 入管 ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပေးဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။
