「ဂျပန်လူမျိုးနှင့် နိုင်ငံခြားသားများမှ ပေါက်ဖွားလာသော ကလေးငယ်များ၏ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုက အဘယ်သို့ဖြစ်လာမည်နည်း။」 「戸籍 တွင် မည်သို့မှတ်တမ်းတင်ရမည်နည်း။」
နိုင်ငံတကာလက်ထပ်ထားကြပြီး မိမိတို့၏ရင်သွေးငယ်ကို ရင်ခုန်စွာစောင့်မျှော်နေကြသော မိဘများ၊ သို့မဟုတ် ကလေးငယ်ကို မွေးဖွားပြီးသား မိသားစုများထံမှ ဤကဲ့သို့သော မေးခွန်းမျိုးကို ကျွန်ုပ်တို့ထံတွင် မကြာခဏဆိုသလို လာရောက်မေးမြန်းလေ့ရှိကြသည်။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတစ်ခုခု မှားယွင်းသွားပါက ကလေးငယ်၏ 在留資格 (ဗီဇာ) နှင့် နောင်လာမည့် လူနေမှုဘဝအခြေခံအုတ်မြစ်ကို ထိခိုက်နိုင်သဖြင့် အလွန်သတိထား၍ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
ဤတစ်ကြိမ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ 国籍法 (နိုင်ငံသားဥပဒေ) နှင့်ပတ်သက်သည့် အခြေခံသဘောတရားများ၊ ဖခင် သို့မဟုတ် မိခင် မည်သူက ဂျပန်လူမျိုးဖြစ်သည်အပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားသွားသည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ သိထားသင့်သည့် အချက်များကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးပါမည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ 国籍法 (နိုင်ငံသားဥပဒေ) နှင့်ပတ်သက်သည့် သဘောတရား
အရင်ဆုံး အခြေခံအနေဖြင့် သိထားရမည်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြေခံအားဖြင့် နည်းလမ်းနှစ်ခုရှိသည်။ တစ်ခုမှာ မွေးဖွားသည့်နေရာအပေါ်မူတည်၍ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ရသော 「出生地主義」(ဥပမာ - ကနေဒါ၊ အမေရိက) ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်ခုမှာ မိဘ၏နိုင်ငံသားဖြစ်မှုအပေါ်မူတည်၍ ကလေး၏နိုင်ငံသားဖြစ်မှု ဆုံးဖြတ်သော 「血統主義」(သွေးရင်းအမွေဆက်ခံမှုစနစ်) ဖြစ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံသည် 「血統主義」 ကို ကျင့်သုံးသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကလေးသည် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း၌ မွေးသည်ဖြစ်စေ၊ ပြည်ပ၌ မွေးသည်ဖြစ်စေ မွေးဖွားသည့်အချိန်တွင် 「မိဘနှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးဦးသည် ဂျပန်လူမျိုးဖြစ်သည်」 ဟူသော အချက်သည် အလွန်အရေးကြီးသည်။
ယခင်က ဖခင်ဖြစ်သူက ဂျပန်လူမျိုးဖြစ်မှသာ ကလေးကို နိုင်ငံသားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသော ရှေးဟောင်းစည်းမျဉ်းများ ရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ဥပဒေပြင်ဆင်ပြီးဖြစ်၍ ဖခင် သို့မဟုတ် မိခင် မည်သူက ဂျပန်လူမျိုးဖြစ်စေ ကလေးသည် ဂျပန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ရရှိသည့် စနစ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ကွဲပြားသွားမည့် အခြေအနေများ
ထို့ဆိုပါက မည်သို့လုပ်ဆောင်ရမည်နည်း။ အမှန်တကယ်တွင် ကလေးမွေးဖွားသည့်အချိန်၏ အခြေအနေနှင့် မိဘနှစ်ဦး၏ အိမ်ထောင်ရေးအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ လုပ်ဆောင်ရမည့် လမ်းကြောင်း အနည်းငယ် ကွဲပြားသွားနိုင်သည်။
၁။ မိခင်က ဂျပန်လူမျိုးဖြစ်သည့်အခါ မိခင်က ဂျပန်လူမျိုးဖြစ်ပါက ကလေးသည် မွေးဖွားခြင်းအချက်အလက်အရ ဂျပန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရရှိသည်။ မွေးဖွားခြင်းဟူသည်မှာ အထင်အရှားရှိသော အချက်အလက်ဖြစ်သည့်အတွက် မြို့နယ်/ရပ်ကွက်ရုံး (市区町村役場) သို့ 出生届 (မွေးစာရင်း) တင်သွင်းခြင်းဖြင့် မိခင်၏ 戸籍 တွင် ကလေးအမည် ပါဝင်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ အရှင်းဆုံးဖြစ်သည့် ကိစ္စဖြစ်သည်။
၂။ ဖခင်က ဂျပန်လူမျိုးဖြစ်သည့်အခါ ဖခင်က ဂျပန်လူမျိုးဖြစ်ပါက လက်ထပ်ထိမ်းမြားထားခြင်း ရှိ/မရှိပေါ်မူတည်၍ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ကွဲပြားသည်။ တရားဝင်လက်ထပ်ထားသော ဇနီးမောင်နှံကြားမှ မွေးဖွားလာသည့် ကလေးဖြစ်ပါက 出生届 ကို တင်သွင်းခြင်းဖြင့် ဖခင်၏ 戸籍 ထဲသို့ ဝင်မည်ဖြစ်သည်။
ပြဿနာဖြစ်လေ့ရှိသည်မှာ လက်မထပ်မီ မွေးဖွားလာသည့်အခါဖြစ်သည်။ ဤကိစ္စတွင် ဖခင်ဖြစ်သူက 「မိမိ၏ကလေးဖြစ်ကြောင်း」 အသိအမှတ်ပြုသည့် 認知 (အသိအမှတ်ပြုခြင်း) ဆိုသည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း လိုအပ်သည်။ ဤ 認知 လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့်သာ ကလေးသည် ဂျပန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
戸籍 ကို ပြုလုပ်ခြင်း၏ အဓိပ္ပာယ်
ဂျပန်တွင် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ အခြေအနေကို သက်သေပြသော 戸籍 သည် အလွန်အရေးကြီးသည်။ ကလေးငယ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ရရှိပါက ဂျပန်၏ 戸籍 တွင် မှတ်တမ်းတင်ခံရမည်ဖြစ်သည်။ ဤ 戸籍 သည် အနာဂတ်တွင် ပတ်စ်ပို့ (Passport) ပြုလုပ်ခြင်း၊ ကျောင်းဝင်ခွင့်ပြုခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဂျပန်တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ပြီး 在留資格 (နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ) ပြောင်းလဲခြင်းစသည့် အရာအားလုံး၏ အခြေခံစာရွက်စာတမ်း ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။
အကယ်၍ နိုင်ငံခြားသားဖြစ်သည့် မိဘ၏ နိုင်ငံတွင်လည်း နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ရရှိပြီး 「နှစ်နိုင်ငံနိုင်ငံသား (Dual Nationality)」 ဖြစ်လာမည်ဆိုလျှင်ပင် ဂျပန်၏ 戸籍 တွင် မှန်ကန်စွာ မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်းတွင် ပြဿနာမရှိဘဲ နေထိုင်နိုင်ရန်အတွက် အခြေခံအကျဆုံး အချက်ဖြစ်သည်။
ထပ်မံသိရှိထားသင့်သော 「နိုင်ငံသားဖြစ်မှု」 နှင့် 「在留資格」 ၏ ဆက်စပ်မှု
ယခုအချိန်မှစ၍ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးအနေဖြင့် အနည်းငယ် နက်နဲသော အချက်ကို ပြောပြပါမည်။ မထင်မှတ်ဘဲ မေ့လျော့သွားတတ်သည်မှာ 「နိုင်ငံသားဖြစ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း」 နှင့် 「在留資格 (ဗီဇာ)」 ၏ ဆက်စပ်မှုဖြစ်သည်။
国籍法第3条 に基づき、認知 (အသိအမှတ်ပြုခြင်း) ပြုလုပ်ပြီးနောက် နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ရရှိသည့် ကိစ္စများတွင် 法務局 သို့ လာရောက်လျှောက်ထားရန် လိုအပ်သည်။ ဤလျှောက်ထားမှုကို မေ့လျော့သွားပါက ကလေးသည် ဂျပန်နိုင်ငံသားအဖြစ် အလိုအလျောက် ရရှိမည်မဟုတ်ပေ။
အကယ်၍ ကလေးက ဂျပန်နိုင်ငံသားမဖြစ်ဘဲ နိုင်ငံခြားသားအဖြစ်သာ ဂျပန်တွင် ဆက်လက်နေထိုင်မည်ဆိုပါက သီးခြားစီ 「在留資格 (永住者 သို့မဟုတ် 定住者 စသည်ဖြင့်)」 ကို လျှောက်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ မွေးဖွားပြီးနောက် သတ်မှတ်ကာလ (၆၀ ရက် စသည်ဖြင့်) ကျော်လွန်သွားပါက 在留資格 ကို လျှောက်ထားရန် လိုအပ်သည့်အတွက် အချိန်ကာလသတ်မှတ်ချက်ကို အထူးဂရုပြုရန် လိုအပ်သည်။
အမေးအဖြေ (Q&A)
Q1：ကလေးက နှစ်နိုင်ငံနိုင်ငံသား (Dual Nationality) ဖြစ်သွားရင် အဆင်ပြေပါ့မလား။
A： ဂျပန်ဥပဒေအရ မရည်ရွယ်ဘဲ နှစ်နိုင်ငံနိုင်ငံသားဖြစ်သွားပါက အသက် ၂၂ နှစ်မတိုင်ခင် အချိန်အတွင်း နိုင်ငံသားတစ်ခုခုကို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သည်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိအချိန်တွင် နှစ်နိုင်ငံနိုင်ငံသားဖြစ်နေခြင်းသည် ချက်ချင်းတရားမဝင်ဟု မဆိုလိုပါ။ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံအသီးသီး၏ ဥပဒေများကို လိုက်နာရန် လိုအပ်ပါသည်။
Q2：လက်မထပ်ရသေးဘူးဆိုရင် 認知 (အသိအမှတ်ပြုခြင်း) ကို ဘယ်အချိန်မှာ လုပ်သင့်ပါသလဲ။
A： 胎児認知 ဟုခေါ်သည့် မမွေးဖွားခင်မှာပင် ကြိုတင်လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း မွေးဖွားပြီးမှ 認知 လုပ်မည်ဆိုပါက အမြန်ဆုံးလုပ်ဆောင်ရန် အကြံပြုလိုသည်။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း နောက်ကျသွားပါက ကလေး၏ 在留資格 ရရှိရေး သို့မဟုတ် ဂျပန်နိုင်ငံသားဖြစ်မှု အတည်ပြုချက်ရရှိရန် အချိန်ကြာမြင့်နိုင်ပြီး ကလေး၏ လူမှုဖူလုံရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ထိခိုက်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Q3：出生届 (မွေးစာရင်း) ကို ဘယ်မှာသွားတင်ရမလဲ။
A： အခြေခံအားဖြင့် မိခင်၏နေရပ် သို့မဟုတ် မွေးဖွားသည့်နေရာရှိ မြို့နယ်/ရပ်ကွက်ရုံးသို့ တင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ပြည်ပတွင် မွေးဖွားပါက ထိုနိုင်ငံရှိ ဂျပန်သံရုံး သို့မဟုတ် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးသို့ တင်ရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း လက်ထပ်ထားသည့် အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ 法務局 တွင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်နိုင်သည့်အတွက် ကျွမ်းကျင်သူနှင့် ဦးစွာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် အကြံပြုလိုပါသည်။
နိဂုံးချုပ်：တစ်ယောက်တည်း စိတ်မပူပါနှင့်၊ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ပါ
နိုင်ငံသားဖြစ်မှု သို့မဟုတ် 戸籍 ဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများသည် တစ်ကြိမ်မှားယွင်းသွားပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် အလွန်ပင်ပန်းပြီး အချိန်ကုန်သည်။ အထူးသဖြင့် 国籍法 သည် ပြင်ဆင်ချက်များပြားပြီး မိဘဖြစ်သူ၏ နိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်မှုအခြေအနေအပေါ်မူတည်၍ အဖြေကွဲပြားလေ့ရှိသည်။
行政書士 သည် ဤကဲ့သို့ ရှုပ်ထွေးသော စာရွက်စာတမ်းများ ပြုလုပ်ရာတွင် ကူညီပေးရုံသာမက ကလေး၏ အနာဂတ်ဘဝကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ ပြည့်စုံသော အကြံဉာဏ်များ ပေးနိုင်ပါသည်။
「ဒီအကြောင်းကို မေးသင့်ပါ့မလား」 ဟု တွန့်ဆုတ်နေမည့်အစား ကျွမ်းကျင်သူထံသို့ တစ်ကြိမ်လောက် လာရောက်တိုင်ပင်ကြည့်ပါ။
