ဂျပန်နိုင်ငံလိုမျိုး ကိုယ့်နိုင်ငံနဲ့မတူတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအလယ်မှာ အလုပ်လုပ်ရင်း နေထိုင်ရတာဟာ စိတ်လှုပ်ရှားစရာကောင်းသလို အလွန်တန်ဖိုးရှိတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတလေ ညဘက်တွေမှာ ဒီလိုမျိုး တွေးမိတာမျိုး ရှိပါသလား? "အကယ်၍ နေမကောင်းဖြစ်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ မတော်တဆမှုတစ်ခုခုကြောင့်ပဲဖြစ်ဖြစ် ဂျပန်မှာ ကိုယ့်ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်မယ့်သူမရှိဘဲ ဘဝဆုံးသွားခဲ့ရင်၊ ငါ့အခန်းထဲက ပစ္စည်းတွေကို ဘယ်သူက သိမ်းပေးမလဲ? ငါ့ရဲ့ ရုပ်အလောင်းကိုကော နေရပ်ရင်းကို ဘယ်သူက ပြန်ပို့ပေးမလဲ?" ဆိုတဲ့အကြောင်းပါ။
အထူးသဖြင့် ဂျပန်မှာ တစ်ယောက်တည်း နေထိုင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားများအတွက် ဒီပြဿနာဟာ "မကောင်းတဲ့အရာ" မဟုတ်ဘဲ၊ "ဂျပန်မှာ ကိုယ့်ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့အညီ နေထိုင်နိုင်ဖို့အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရမယ့် အရေးကြီးတဲ့အရာ" ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတစ်ခါတော့ ဂျပန်မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာနဲ့ ရေရှည်ဆက်လက် နေထိုင်နိုင်ဖို့အတွက် မဖြစ်မနေ သိထားသင့်တဲ့ "死後事務委任契約" အကြောင်းကို ရှင်းပြပေးချင်ပါတယ်။
"死後事務委任契約" ဆိုတာ ဘာလဲ? —— ကိုယ့်ကိုယ်စား နောက်ဆုံးလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို လုပ်ဆောင်ပေးမယ့် ကတိကဝတ်
ရှုပ်ထွေးတဲ့ ဥပဒေစကားလုံးတွေကို ဖယ်ပြီး ရိုးရှင်းစွာ ပြောရရင်၊ ဒီစာချုပ်ဟာ ကိုယ်ကွယ်လွန်သွားတဲ့အခါ လုပ်ဆောင်ရမယ့် ကိစ္စတွေကို တခြားသူတစ်ယောက်ကို တာဝန်ပေးထားတဲ့ စာချုပ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်မှာ လူတစ်ယောက် ကွယ်လွန်သွားရင် လုပ်ဆောင်ရမယ့် လုပ်ငန်းစဉ်တွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဈာပနစီစဉ်ခြင်း၊ ရုံးဌာနတွေမှာ သတင်းပို့ခြင်း၊ အခန်းခရှင်းလင်းခြင်း၊ ဘေလ်တွေပေးဆောင်ခြင်း၊ ပြီးတော့ ဖြစ်နိုင်ရင် နေရပ်ရင်းကို အရိုးပြာပြန်ပို့ခြင်း စတာတွေပါ။ မိသားစုဝင်တွေရှိရင် သူတို့က ဦးစီးလုပ်ဆောင်ပေးနိုင်ပေမဲ့၊ ဂျပန်မှာ ကိုယ့်ကို ကူညီမယ့်သူမရှိတဲ့အခါ ဒီအလုပ်တွေကို ဘယ်သူက လုပ်ပေးမလဲ?
ဒီနေရာမှာ "死後事務委任契約" က အရေးပါလာတာပါ။ ကိုယ်ကျန်းမာနေတဲ့အချိန်မှာပဲ "ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ကျွမ်းကျင်သူ (行政書士 စသဖြင့်)" သို့မဟုတ် "တတိယပုဂ္ဂိုလ်" ကို ကိုယ်ကွယ်လွန်ပြီးနောက်ပိုင်း လုပ်ဆောင်ရမယ့် အလုပ်တွေကို ကြိုတင်ပြီး တာဝန်ပေးအပ်ထားတဲ့ စာချုပ်ဖြစ်ပါတယ်။
"遺言書" (သေတမ်းစာ) ဆိုတာကို ကြားဖူးကြမှာပါ။ "遺言書" က "ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ဘယ်သူ့ကို ပေးမလဲ" ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ဖို့ဖြစ်ပြီး၊ "死後事務委任契約" ကတော့ "ပိုင်ဆိုင်မှုကလွဲလို့ ကွယ်လွန်ပြီးပြီးချင်း လုပ်ရမယ့် လက်တွေ့လုပ်ငန်းစဉ်တွေ" ကို လုပ်ဆောင်ပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်ခုကို တွဲဖက်ထားခြင်းအားဖြင့် ဂျပန်မှာ ဘဝရဲ့နောက်ဆုံးအချိန်တွေကို သူတစ်ပါးကို အနှောင့်အယှက်မပေးဘဲ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ဖြတ်သန်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူအနေနဲ့ ပြောပြချင်တဲ့ စိတ်ချရတဲ့ "အချက် ၁၀ ချက်"
ဒီစာချုပ်ထဲမှာ အောက်ပါအချက်တွေကို အကျုံးဝင်အောင် ထည့်သွင်းထားနိုင်ပါတယ်။
၁။ ဆေးကုသစရိတ်ပေးချေခြင်း: ဆေးရုံစရိတ် မပေးရသေးတာရှိရင် ကြိုတင်ထားရှိတဲ့ ငွေကြေးထဲကနေ ရှင်းလင်းပေးပါတယ်။ ၂။ နေအိမ်စာချုပ် ဖျက်သိမ်းခြင်း: အခန်းရှင်းလင်းခြင်း၊ အိမ်လခနဲ့ အာမခံငွေ (deposit) တွေကို ရှင်းလင်းပေးပါတယ်။ အိမ်ရှင်အတွက်လည်း နောက်ပိုင်း ပြဿနာမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ၃။ စောင့်ရှောက်ရေးစင်တာ (Care home) စရိတ်: အသက်ကြီးသူများစောင့်ရှောက်ရေးစင်တာမှာ နေထိုင်သူများအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်များ။ ၄။ ဈာပနနှင့် အရိုးပြာ: ကိုယ့်ဆန္ဒအတိုင်း ဈာပနအခမ်းအနားနှင့် အရိုးပြာထားရှိမှုများ။ ၅။ ဘုရားကျောင်းရွေးချယ်ခြင်းနှင့် အုတ်ဂူပြုလုပ်ခြင်း: ဂျပန်ဓလေ့အတိုင်း နောက်ဆုံးခရီးအတွက် ပြင်ဆင်ခြင်း။ ၆။ 永代供養 (ရေရှည်ထိန်းသိမ်းမှု): အနာဂတ်မှာ ကိုယ့်ကို ကြည့်ရှုမယ့်သူမရှိရင်တောင် အုတ်ဂူကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းပေးမယ့် စီစဉ်မှု။ ၇။ 相続財産管理人 (အမွေဆက်ခံပိုင်ဆိုင်မှုစီမံခန့်ခွဲသူ) ရွေးချယ်ခြင်း: ပိုင်ဆိုင်မှုကျန်ခဲ့ရင် စီမံခန့်ခွဲဖို့အတွက် ပြင်ဆင်ခြင်း။ ၈။ အခန်းအပ်နှံခြင်း: အခန်းကို မူလအတိုင်း ပြန်လည်အပ်နှံခြင်း။ ၉။ အစိုးရဌာနသို့ အကြောင်းကြားခြင်း: ကွယ်လွန်ကြောင်း သတင်းပို့ခြင်းနှင့် 出入国在留管理庁 (လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် နေထိုင်ခွင့်စိစစ်ရေးအေဂျင်စီ) သို့ လုပ်ဆောင်ရမယ့် လုပ်ငန်းစဉ်များ။ ၁၀။ ကုန်ကျစရိတ်များပေးချေခြင်း: အထက်ပါ ကိစ္စရပ်တွေအတွက် ကြိုတင်အပ်နှံထားတဲ့ ငွေကြေးထဲကနေ သေချာစွာ ပေးချေပေးခြင်း။
အထူးသဖြင့် ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့သူတွေအတွက် "အချက် ၉" ဖြစ်တဲ့ အစိုးရဌာနကို အကြောင်းကြားဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။ 入管法 (လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအက်ဥပဒေ) အရ နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက် ကွယ်လွန်ရင် ကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် မိသားစုဝင်တွေက တာဝန်ယူ အကြောင်းကြားရမှာဖြစ်လို့၊ ဒီစာချုပ်ကတစ်ဆင့် အလုပ်တွေကို ချောမွေ့အောင် ပြင်ဆင်ထားတာဟာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဖြစ်စေဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်း ဖြစ်ပါတယ်။
"နေရပ်ရင်းကို ပြန်ပို့ခြင်း" ဆိုတဲ့ ရွေးချယ်စရာ
"ဖြစ်လာရင်တော့ ကိုယ့်နိုင်ငံကို ပြန်ချင်တယ်" လို့ တွေးတဲ့သူတွေ များပါတယ်။ ဒီစာချုပ်ကနေတစ်ဆင့် ရုပ်အလောင်းကို နိုင်ငံရပ်ခြားကို ပို့ဆောင်ပေးဖို့ စီစဉ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီအခါမှာ အရေးကြီးတာက "Embalming" (အလောင်းကို မပုပ်သိုးအောင် ဆေးဝါးဖြင့် စီမံခြင်း) ဖြစ်ပါတယ်။ လေကြောင်းဖြင့် ပို့ဆောင်ရမယ်ဆိုရင် နိုင်ငံတကာ စည်းမျဉ်းအရ ဒါက မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါတယ်။ စရိတ်ကြီးမားပေမဲ့ "နောက်ဆုံးခရီးမှာတော့ ကိုယ့်အရပ်ကို ပြန်သွားမယ်" ဆိုတဲ့ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မယ့် အရေးကြီးတဲ့ နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။
ကုမ္ပဏီ (အလုပ်ရှင်များ) အတွက်
ဒီစာချုပ်ရဲ့ အရေးပါမှုက ကိုယ်တိုင်အတွက်တင်မကဘဲ နိုင်ငံခြားသားတွေကို အလုပ်ခန့်ထားတဲ့ ဂျပန်ကုမ္ပဏီတွေအတွက်လည်း အတူတူပါပဲ။ မတော်တဆမှုကြောင့် ဝန်ထမ်းတစ်ဦး ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရင် HR ဝန်ထမ်းတွေအနေနဲ့ အလွန်ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေကို ရင်ဆိုင်ရပါတယ်။ မိသားစုနဲ့ ဆက်သွယ်ရတာ၊ ဘာသာစကား အခက်အခဲ၊ ပစ္စည်းတွေ ရှင်းလင်းရတာ စတာတွေဟာ HR အတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ကြီးမားလှပါတယ်။ ကုမ္ပဏီအနေနဲ့ 福利厚生 (ဝန်ထမ်းသက်သာချောင်ချိရေး) တစ်ခုအနေနဲ့ ဒီစာချုပ်အကြောင်း အသိပေးတာဟာ ဝန်ထမ်းကို ဂရုစိုက်ရာရောက်သလို၊ ကုမ္ပဏီအတွက်လည်း Risk Management အရ အရမ်းကို အဆင့်မြင့်ပြီး တန်ဖိုးရှိတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။
[Q&A] မေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းများ
Q1: "遺言書" ရှိရင် ဒီစာချုပ် လုပ်စရာလိုသေးသလား?
A: နှစ်ခုစလုံး ရှိထားတာ ပိုကောင်းပါတယ်။ "遺言書" က ပိုင်ဆိုင်မှုအတွက်ပဲ ဖြစ်ပြီး ဈာပန စီစဉ်ခြင်း၊ အခန်းအပ်ခြင်း စတဲ့ "လက်တွေ့အလုပ်တွေ" အတွက် မပါဝင်ပါဘူး။ ဒီစာချုပ်ကတော့ အစိုးရဌာနတွေနဲ့ အိမ်ရှင်တွေဆီမှာ ကိုယ့်ကိုယ်စား တာဝန်ယူပေးမယ့်သူကို ထားရှိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
Q2: ပိုက်ဆံ ብዙမရှိရင်ကော လုပ်လို့ရမလား?
A: ရပါတယ်။ ဘတ်ဂျက်ပေါ်မူတည်ပြီး ဈာပနအဆင့်ကို လျှော့ချတာ၊ ရိုးရှင်းတဲ့ ပလန်ကို ရွေးချယ်တာမျိုး လုပ်လို့ရပါတယ်။ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး မိမိတတ်နိုင်တဲ့ ပမာဏနဲ့ အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် စီစဉ်နိုင်ပါတယ်။
Q3: ဘယ်မှာ သွားလုပ်ရမလဲ?
A: တရားဝင် အာဏာရှိစေဖို့ "公正証書" (တရားဝင်စာရွက်စာတမ်း) အဖြစ် ပြုလုပ်ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် 行政書士 စတဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေကို အကူအညီတောင်းပြီး 公証役場 မှာ သွားရောက်ပြုလုပ်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နောက်ဆုံးအနေနဲ့
ဂျပန်မှာ နေထိုင်ပြီး အလုပ်လုပ်တာဟာ တကယ့်ကို အံ့သြစရာကောင်းတဲ့ အတွေ့အကြုံပါ။ ဒါပေမဲ့ လူ့ဘဝရဲ့ နောက်ဆုံးအချိန်ကို ဘယ်သူမှ ကြိုမသိနိုင်ပါဘူး။ ဒီစာချုပ် ချုပ်ဆိုတာဟာ သေဖို့အတွက် ကြိုပြင်ဆင်တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ "ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ဘဝသက်သေ" ကို သူတစ်ပါး အနှောင့်အယှက်မဖြစ်စေဘဲ ကိုယ်ဖြစ်ချင်တဲ့ ပုံစံနဲ့ အဆုံးသတ်ဖို့အတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပေးတဲ့ နောက်ဆုံးလက်ဆောင် ဖြစ်ပါတယ်။
အလုပ်တွေ များနေပေမဲ့လည်း ကိုယ့်အနာဂတ်အတွက် နည်းနည်းလောက် အချိန်ပေးပြီး စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ ဘာတွေ ပြင်ဆင်ရမလဲ မသိဘူး၊ အကြံဉာဏ်ပဲ အရင်တောင်းချင်တယ်ဆိုရင်လည်း စိတ်မပူပါနဲ့၊ ကျွန်တော်တို့ကို အချိန်မရွေး ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
