"မွေးရပ်မြေမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ ကလေးကို ဂျပန်ကို ခေါ်လာချင်တယ်" "လက်ထပ်လိုက်တဲ့ အိမ်ထောင်ဖက်ရဲ့ ကလေးကို ကိုယ့်ရဲ့ မွေးစားသားသမီးအဖြစ် တရားဝင် လက်ခံချင်တယ်"
ဂျပန်မှာ နေထိုင်လာတာ ကြာလာတဲ့အခါ မိသားစုအားလုံး စိတ်ချလက်ချ အတူတူနေထိုင်ချင်တာဟာ မိဘတစ်ယောက်အနေနဲ့ သဘာဝကျတဲ့ ဆန္ဒပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံခြားသား ကလေးငယ်တစ်ယောက်ကို ဂျပန်နိုင်ငံမှာ တရားဝင် ခေါ်ယူနေထိုင်ဖို့ လုပ်ဆောင်ရတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေဟာ သာမန် ဗီဇာလျှောက်ထားတာထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးပြီး သေချာဂရုစိုက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ 「特別養子縁組」 (အထူးမွေးစားခြင်း) စနစ်အကြောင်းကို အဓိကထားပြီး၊ နိုင်ငံခြားသား ကလေးငယ်တစ်ယောက်ကို မွေးစားဖို့အတွက် သိထားသင့်တဲ့ အချက်တွေကို ကျွမ်းကျင်သူတစ်ယောက်ရဲ့ ရှုထောင့်ကနေ ရှင်းလင်းတင်ပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ 「特別養子縁組」 ဆိုတာ ဘာလဲ။ သာမန်မွေးစားခြင်းနဲ့ ဘာကွာသလဲ။
အရင်ဆုံး မွေးစားခြင်းမှာ 「普通養子縁組」(သာမန်မွေးစားခြင်း) နဲ့ 「特別養子縁組」(အထူးမွေးစားခြင်း) ဆိုပြီး နှစ်မျိုးရှိပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့ အမြဲကြားဖူးနေတဲ့ 「普通養子縁組」 ဆိုတာကတော့ မူရင်းမိဘ (အရင်း) နဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရင်းနဲ့ မွေးစားမိဘနဲ့လည်း မိဘ-သားသမီး ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်တဲ့စနစ် ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာတော့ 「特別養子縁組」 ဆိုတာကတော့ မူရင်းမိဘနဲ့ ဥပဒေအရ မိဘ-သားသမီး ဆက်ဆံရေးကို လုံးဝဖြတ်တောက်ပြီး၊ မွေးစားမိဘနဲ့ အရင်းအတိုင်း မိဘ-သားသမီး ဆက်ဆံရေးကို အပြည့်အဝ တည်ဆောက်တဲ့စနစ် ဖြစ်ပါတယ်။
"ကလေးရဲ့ အကျိုးစီးပွား" ကို အဓိကထားပြီး ဥပဒေအရ ခိုင်မာတဲ့ မိဘ-သားသမီး ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်တဲ့အတွက် 家庭裁判所 (မိသားစုတရားရုံး) ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် လိုအပ်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းစဉ်တွေက လွယ်ကူတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကလေးရဲ့ အနာဂတ်အတွက် စိတ်ချရတဲ့ ဥပဒေအရ အကာအကွယ်ကို ရရှိစေနိုင်တဲ့ အရေးကြီးတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ 特別養子縁組 ရဲ့ စည်းကမ်းချက်များ
特別養子縁組 ကို အတည်ပြုဖို့အတွက် ကလေးရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ဖို့ တင်းကျပ်တဲ့ စည်းကမ်းချက်တွေ ရှိပါတယ်။ အဓိကအချက်တွေကတော့ -
-
မွေးစားမိဘရဲ့ အသက်အရွယ်နဲ့ အိမ်ထောင်ဖက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု: မွေးစားမိဘဖြစ်လာမယ့်သူဟာ အသက် ၂၅ နှစ်ကျော်ရပါမယ်။ နောက်ပြီး လူပျို/အပျို သီးသန့်မဟုတ်ဘဲ ခင်ပွန်း-ဇနီး နှစ်ယောက်စလုံးက ပူးပေါင်းပြီး စောင့်ရှောက်နိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ (ခင်ပွန်း သို့မဟုတ် ဇနီး တစ်ဦးဦးက ၂၅ နှစ်ကျော်ရင် နောက်တစ်ဦးက အသက် ၂၀ ကျော်ဆိုရင်လည်း အဆင်ပြေတဲ့ ကိစ္စရပ်မျိုး ရှိပါတယ်)။
-
မူရင်းမိဘရဲ့ သဘောတူညီချက်: အခြေခံအားဖြင့် မူရင်းမိဘရဲ့ သဘောတူညီချက် လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးကို နှိပ်စက်တာ၊ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ စွန့်ပစ်တာ စတဲ့ ကလေးရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေတဲ့ အခြေအနေမျိုးဆိုရင်တော့ မူရင်းမိဘရဲ့ သဘောတူညီချက် မလိုဘဲ ဆောင်ရွက်လို့ ရနိုင်ပါတယ်။
-
၆ လနှင့်အထက် စောင့်ရှောက်မှုကာလ: ဒါက အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ လျှောက်ထားလိုက်တာနဲ့ ချက်ချင်း အတည်ပြုပေးတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ မွေးစားမိဘဖြစ်လာမယ့်သူက ကလေးကို "၆ လနှင့်အထက်" တကယ်တမ်း ပြုစုစောင့်ရှောက်ရမှာဖြစ်ပြီး၊ အဲ့ဒီကာလအတွင်း ကလေးရဲ့ အခြေအနေကို 家庭裁判所 က စောင့်ကြည့်ပါတယ်။ ဒီကာလအတွင်းမှာ မိသားစုအသစ်အနေနဲ့ အဆင်ပြေနိုင်မလားဆိုတာကို သေချာဆန်းစစ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
-
အသက်အရွယ် ကန့်သတ်ချက်: မွေးစားခံရမယ့် ကလေးဟာ အသက် ၁၅ နှစ်အောက် ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၃။ နိုင်ငံခြားသား အိမ်ထောင်ဖက်ရဲ့ "連れ子" (အရင်အိမ်ထောင်နဲ့ပါလာတဲ့ ကလေး) ကို မွေးစားချင်တဲ့အခါ
အဖြစ်အများဆုံးကတော့ "ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ လက်ထပ်ထားတဲ့ နိုင်ငံခြားသားရဲ့ အရင်အိမ်ထောင်နဲ့ပါလာတဲ့ ကလေး" ကို ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။
ကလေးက အရွယ်မရောက်သေးဘဲ မူရင်းမိဘက စောင့်ရှောက်ဖို့ ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေဆိုရင် 特別養子縁組 ကို စဉ်းစားခြင်းဖြင့် ဂျပန်မှာ တည်ငြိမ်တဲ့ 在留資格 (နေထိုင်ခွင့်) ရနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ရှိပါတယ်။ ဥပမာ - ဂျပန်မှာ ၁ နှစ်ကျော် နေထိုင်ပြီးသားဆိုရင် မွေးစားခြင်းကို အတည်ပြုပြီးနောက် 「定住者」 (နေထိုင်သူ) စတဲ့ 在留資格 ကို လျှောက်ထားဖို့ လမ်းစပွင့်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်။ "မွေးစားလိုက်တာနဲ့ ဂျပန်မှာ အလိုလိုနေခွင့် ရသွားတာ မဟုတ်ပါဘူး" ဆိုတာပါပဲ။ ကလေးရဲ့ အသက်၊ ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ သက်တမ်း၊ မူရင်းမိဘနဲ့ ဆက်ဆံရေး စတဲ့ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး လျှောက်ထားရမယ့် 在留資格 နဲ့ ခွင့်ပြုချက်ရနိုင်ခြေက ကွာခြားသွားပါတယ်။
လျှောက်ထားမှု မပြုလုပ်ခင်မှာ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ အခုလက်ရှိ အခြေအနေကို သေချာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1: မွေးစားလိုက်ရင် ဂျပန်ရဲ့ 「永住権」(အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်) ကို ချက်ချင်း ရနိုင်ပါသလား?
A1: မွေးစားလိုက်ရုံနဲ့ 永住権 ကို ချက်ချင်းရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အရင်ဆုံး ကလေးနဲ့ သင့်တော်တဲ့ 在留資格 (ဥပမာ- 定住者) ကို ရယူပြီးမှ ဂျပန်မှာ နေထိုင်တဲ့ သက်တမ်းကို ဆက်လက်ဖြည့်ဆည်းပြီးနောက် 永住許可 လျှောက်ထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Q2: 特別養子縁組 ရဲ့ ၆ လတာ စောင့်ရှောက်မှုကာလကို နိုင်ငံခြားမှာရှိတဲ့ ကလေးကို ဂျပန်ခေါ်ပြီးမှ စတင်လို့ ရပါသလား?
A2: ရပါတယ်။ များသောအားဖြင့် စောင့်ရှောက်မှုကာလဆိုတာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အတူတူ နေထိုင်ခြင်းကို အခြေခံပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပထမဆုံးအနေနဲ့ ခဏတာ ဗီဇာမျိုးနဲ့ ဂျပန်ကို ခေါ်လာပြီး အတူတူနေထိုင်ရင်း စောင့်ရှောက်မှုကာလကို ဖြတ်သန်းဖို့ ပြင်ဆင်ရပါမယ်။ ဒီအချိန်မှာ ဘယ်လိုဗီဇာနဲ့ ခေါ်ရမလဲဆိုတာ အရမ်းအရေးကြီးတာကြောင့် 入国管理局 ရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။
Q3: 連れ子 (အရင်အိမ်ထောင်နဲ့ပါလာတဲ့ ကလေး) ကို မွေးစားလိုက်ရင် အနာဂတ်မှာ မိဘကို ပြုစုစောင့်ရှောက်တာနဲ့ အမွေဆက်ခံတာ ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ?
A3: 特別養子縁組 ကို အတည်ပြုလိုက်ပြီဆိုရင် ဥပဒေအရ "အရင်းအချာ သားသမီး" အတိုင်းပဲ သတ်မှတ်ခံရမှာပါ။ ဒါကြောင့် အမွေဆက်ခံခွင့်လည်း ရှိလာသလို၊ မိဘကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရမယ့် တာဝန်လည်း ရှိလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ဥပဒေအရရော၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရပါ တကယ့်မိသားစု ဖြစ်လာစေမယ့် တာဝန်ကြီးမားသလို ခိုင်မာတဲ့ ချည်နှောင်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံး- ကလေးရဲ့ အနာဂတ်အတွက်
ဂျပန်နိုင်ငံဟာ "ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်" မှာ ပါဝင်တဲ့ နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ 特別養子縁組 ကို ဆုံးဖြတ်တဲ့အခါမှာ "ကလေးအတွက် အပျော်ရွှင်ဆုံး ဖြစ်နိုင်မယ့် ရွေးချယ်မှုက ဘာလဲ" ဆိုတာကို အရေးအကြီးဆုံးအဖြစ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါတယ်။
လုပ်ငန်းစဉ်တွေက ရှုပ်ထွေးပြီး 家庭裁判所 နဲ့ 入国管理局 နဲ့ ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ဖို့ လိုအပ်ပေမဲ့၊ ဒါဟာ ကလေးရဲ့ ရှေ့ဆက်မယ့် ဘဝကို ဥပဒေအရ ကာကွယ်ပေးဖို့ အရေးကြီးတဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ယောက်တည်း စိတ်မပူပါနဲ့။ အရင်ဆုံး ကျွမ်းကျင်သူနဲ့အတူ သေချာတဲ့ လမ်းကြောင်းကို ရှာဖွေသွားကြရအောင်။
