Chào các bạn nước ngoài đang làm việc và sinh sống tại Nhật Bản. Khi nhìn vào bảng lương hàng tháng, đã bao giờ các bạn cảm thấy ngạc nhiên vì "số tiền thực nhận ít hơn mình nghĩ" hoặc "số tiền bị trừ khỏi lương bỗng dưng tăng lên" chưa? Có thể, điều đó có liên quan đến một cơ chế đặc thù ở Nhật Bản gọi là 住民税.
Nhiều người có thể nghĩ rằng: "Mình là người nước ngoài, chắc không liên quan đến thuế của Nhật đâu nhỉ?". Tuy nhiên, đây là một suy nghĩ sai lầm. Chỉ cần đang sinh sống tại Nhật Bản, người nước ngoài cũng có nghĩa vụ phải đóng 住民税. Nếu lơ là việc này, trong trường hợp xấu nhất, bạn có thể đối mặt với nguy cơ không thể gia hạn 在留資格 (VISA).
Trong bài viết này, từ góc độ của một chuyên gia, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu từ những kiến thức cơ bản về 住民税 cho đến các thủ tục cần làm khi nghỉ việc hoặc về nước.
住民税 là gì? Người nước ngoài có bắt buộc phải đóng không?
Câu trả lời ngắn gọn là: Người nước ngoài có địa chỉ cư trú tại Nhật Bản bắt buộc phải đóng 住民税.
住民税 là một loại 地方税, được thu để duy trì các dịch vụ công ích tại nơi bạn sinh sống (như thu gom rác, cứu hỏa, phúc lợi, giáo dục, v.v.). Cụ thể, đối tượng nộp thuế là những người có địa chỉ cư trú tại Nhật vào ngày 1 tháng 1 hàng năm và có thu nhập năm trước đó vượt quá một mức nhất định.
Một điểm gây khó khăn cho nhiều người nước ngoài là "住民税 được tính dựa trên thu nhập của năm trước". Nghĩa là, ngay cả khi năm nay thu nhập của bạn giảm, nếu năm ngoái bạn làm việc tốt và thu nhập cao, thì số thuế phải đóng năm nay vẫn sẽ cao. Nhiều người cảm thấy bất mãn vì "Tại sao thu nhập hiện tại ít mà vẫn phải đóng thuế cao như vậy?", nhưng đây chính là quy định thuế của Nhật Bản.
Có 2 cách đóng 住民税: 特別徴収 và 普通徴収
Có hai phương thức chính để đóng 住民税:
-
特別徴収 (Khấu trừ trực tiếp từ lương) Nếu bạn đang làm việc cho các công ty tại Nhật với tư cách là nhân viên chính thức hoặc nhân viên hợp đồng, công ty sẽ tự động trừ 住民税 từ tiền lương hàng tháng của bạn và nộp cho cơ quan hành chính địa phương thay cho bạn. Đây gọi là 特別徴収. Cách này rất tiện lợi vì bạn không cần phải tự mình mang 納付書 đến ngân hàng.
-
普通徴収 (Tự đóng) Nếu bạn là freelancer, người kinh doanh tự do, hoặc làm việc cho công ty nhưng không được khấu trừ thuế qua lương, bạn phải tự mình nộp thuế. Khoảng tháng 6 hàng năm, bạn sẽ nhận được 納付書 gửi từ địa phương về nhà. Bạn hãy mang số tiền ghi trên đó đến ngân hàng hoặc コンビニ để thanh toán trước hạn. Đây gọi là 普通徴収.
Một rắc rối thường gặp là nhiều bạn thắc mắc: "Tôi mới vào công ty mà sao lương thực nhận lại ít hơn dự kiến?". Lý do là công ty đã bắt đầu áp dụng 特別徴収. Nếu cảm thấy lo lắng, hãy đừng ngần ngại hỏi trực tiếp bộ phận nhân sự tại nơi làm việc của bạn.
Cần làm gì khi nghỉ việc hoặc về nước?
Dù là khi nghỉ việc hay chuẩn bị về nước, bạn tuyệt đối không được bỏ qua các thủ tục liên quan đến 住民税.
-
Khi nghỉ việc: Nếu bạn đang đóng thuế theo diện 特別徴収, khi nghỉ việc, bạn cần thảo luận với công ty về cách thanh toán số 住民税 còn lại. Thông thường, số tiền này sẽ được trừ một lần vào lương hoặc tiền trợ cấp thôi việc.
-
Khi về nước: Nếu bạn không thể đóng hết số thuế còn lại trước ngày xuất cảnh, bạn cần phải làm thủ tục chỉ định 納税管理人. Đây là người sẽ thay mặt bạn thực hiện các thủ tục đóng thuế tại Nhật. Nếu bạn về nước mà không làm thủ tục này, bạn có thể bị gửi 督促状 (thông báo đòi nợ) về sau, hoặc gặp bất lợi trong quá trình kiểm tra VISA nếu muốn quay lại Nhật trong tương lai.
Q&A về 住民税 mà bạn cần biết
Q1: Nếu không đóng 住民税, tôi có bị từ chối gia hạn VISA không?
A: Có, khả năng này rất cao. Khi làm thủ tục gia hạn, bạn có thể được yêu cầu nộp giấy tờ chứng minh tình trạng đóng thuế (như 納税証明書). Nếu không đóng, cơ quan chức năng sẽ đánh giá là bạn "không hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế", và đây là lý do lớn dẫn đến việc bị từ chối gia hạn.
Q2: Cách tính 住民税 như thế nào?
A: 住民税 bao gồm "Số thuế tính theo thu nhập" và "Số thuế bình quân" (khoản cố định). Thuế suất rơi vào khoảng 10% thu nhập chịu thuế. Vì có nhiều khoản khấu trừ tùy vào hoàn cảnh cá nhân, nếu muốn biết chính xác số tiền, bạn hãy liên hệ với 税務課 tại văn phòng hành chính nơi bạn cư trú.
Q3: Tôi có tài sản tại Nhật nhưng sẽ về nước lâu dài, tôi có cần làm thủ tục gì không?
A: Ngay cả khi rời Nhật một thời gian dài, nếu bạn vẫn sở hữu bất động sản tại đây, bạn vẫn phải có nghĩa vụ đóng 固定資産税. Trong trường hợp này, bạn cũng cần chỉ định 納税管理人 để khai báo. Đừng bỏ mặc nó mà hãy tham khảo ý kiến chuyên gia hoặc cơ quan chức năng.
Lời kết: Hãy đóng thuế đúng hạn để an tâm sinh sống tại Nhật
住民税 là trách nhiệm của bạn như một thành viên trong xã hội Nhật Bản. Dù có nhiều thuật ngữ khó và cảm thấy rắc rối, nhưng việc lờ đi mới chính là rủi ro lớn nhất.
Nếu hiện tại bạn cảm thấy bất an về việc đóng thuế, hoặc đang chuẩn bị nghỉ việc, về nước, hãy liên hệ sớm với cơ quan hành chính địa phương hoặc các chuyên gia. Hoàn thành tốt các thủ tục chính là cách tốt nhất để bạn có thể an tâm phát triển sự nghiệp và cuộc sống tại Nhật Bản.
