"ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုယ့်လုပ်ငန်းကိုယ် တည်ထောင်ချင်တယ်" သို့မဟုတ် "ဂျပန်ရဲ့ ထူးချွန်တဲ့ နည်းပညာတွေ ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ ကုမ္ပဏီကို M&A (ဝယ်ယူခြင်း) လုပ်ချင်တယ်" ဆိုတဲ့ အိပ်မက်မျိုးကို ဂျပန်မှာရှိတဲ့ နိုင်ငံခြားသား လုပ်ငန်းရှင်များစွာက မက်မောကြပါတယ်။ ဂျပန်ဈေးကွက်ဟာ အရည်အသွေး စံချိန်စံညွှန်း မြင့်မားပြီး နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာမှာလည်း ထိပ်တန်းမှာ ရှိတာကြောင့် လုပ်ငန်းတိုးချဲ့ဖို့အတွက် အလွန်ဆွဲဆောင်မှုရှိတဲ့ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
သို့သော်လည်း လုပ်ငန်းစတင်ဖို့ ကြိုးစားတဲ့အခါ "ဥပဒေတွေက ခက်ခဲလွန်းသလား"၊ "ဗီဇာအတွက် လိုအပ်ချက်တွေကို သေချာမသိဘူး"၊ "နိုင်ငံခြားသားဖြစ်တဲ့ ကိုယ်တိုင်က ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်နိုင်ပါ့မလား" ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်တွေကတော့ ရှိနေတတ်ပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကုမ္ပဏီတည်ထောင်ဖို့၊ ဒါမှမဟုတ် လုပ်ငန်းဝယ်ယူဖို့အတွက် လက်တွေ့ကျတဲ့ အချက်အလက်များနှင့် ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ သတိပြုရမည့်အချက်များကို 行政書士 တစ်ယောက်အနေဖြင့် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လုပ်ငန်းစတင်ဖို့ ခြေလှမ်းလှမ်းတော့မယ့် လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် ဒီဆောင်းပါးက အထောက်အကူ ဖြစ်စေမှာပါ။
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကုမ္ပဏီတည်ထောင်ခြင်း - ဂျပန်လူမျိုးများနှင့် တူညီသော စည်းမျဉ်း
အရင်ဆုံး အဓိကအချက်ကို ပြောရရင် နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဂျပန်မှာ ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ခြင်းဟာ ဂျပန်လူမျိုးတွေနဲ့ တူညီစွာပဲ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ "ဂျပန်မှာ နေထိုင်သူ မဟုတ်ရင် ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်လို့ မရဘူးလား" ဆိုပြီး စိုးရိမ်သူတွေ ရှိတတ်ပေမယ့် လက်ရှိ ဂျပန်ဥပဒေအရ ကုမ္ပဏီရဲ့ ဒါရိုက်တာ အားလုံးက ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေသူ ဖြစ်ဖို့ မလိုပါဘူး။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်ကြောင့် ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ရတာဟာ အရင်ကထက် အများကြီး ပိုမိုလွယ်ကူလာပါပြီ။
ဒါပေမယ့် လုပ်ငန်းသဘာဝအပေါ် မူတည်ပြီး သတိပြုရမည့် အချက်များ ရှိပါတယ်။ စားသောက်ဆိုင် ဖွင့်လှစ်မယ်ဆိုရင် 営業許可 လိုအပ်သလို၊ တခြား ကုန်ပစ္စည်း တစ်စုံတစ်ရာ ရောင်းချမယ်ဆိုရင်လည်း 販売許可 လိုအပ်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းအမျိုးအစားအပေါ် မူတည်ပြီး 監督官庁 (ကြီးကြပ်ရေးဌာန) မှာ တင်ပြခြင်း၊ သို့မဟုတ် လိုင်စင်ရယူခြင်းများ ပြုလုပ်ရပါမယ်။ ဒါဟာ ဂျပန်လူမျိုးတွေအတွက်ရော နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက်ပါ အတူတူပဲ ဖြစ်လို့ မိမိလုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်တဲ့ ခွင့်ပြုချက်များ ရှိ/မရှိ ကြိုတင် စစ်ဆေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
ကျော်ဖြတ်ရမည့် "経営管理ビザ" အတားအဆီး
ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ရတာ လွယ်ကူသွားပေမယ့် တကယ် အရေးကြီးတာကတော့ "ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ ဆက်လက် လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့ ဗီဇာ" ရရှိရေး ဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဂျပန်မှာ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ဖို့အတွက် "経営・管理" (在留資格) ဗီဇာ လိုအပ်ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်လိုက်ရုံနဲ့ ဗီဇာကို အလိုလို ရတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ 出入国在留管理庁 (入管) အနေနဲ့ လုပ်ငန်းရဲ့ ဆက်လက် လည်ပတ်နိုင်စွမ်းနဲ့ တည်ငြိမ်မှုကို အလွန် တင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးပါတယ်။
အဓိက စစ်ဆေးမည့် အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ပထမဆုံးအနေနဲ့ လုပ်ငန်းရဲ့ အတိုင်းအတာ (Capital) အဖြစ် ယန်းသန်း ၃၀ ကျော်ရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ တစ်ဦးချင်း လုပ်ငန်းဆိုရင်တော့ စက်ပစ္စည်း ကိရိယာ တန်ဖိုးတွေနဲ့ အစားထိုးနိုင်ပေမယ့် ကုမ္ပဏီလိုမျိုးပဲ "လုပ်ငန်းရဲ့ လက်တွေ့ လည်ပတ်မှု" ကို စစ်ဆေးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဂျပန်လူမျိုး သို့မဟုတ် 永住者 (အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်ရသူ) စတဲ့ သီးခြား ဗီဇာအမျိုးအစား ရှိသူများကို အချိန်ပြည့် ဝန်ထမ်းအဖြစ် အနည်းဆုံး ၁ ဦး ခန့်အပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ လျှောက်ထားသူရဲ့ အရည်အချင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လျှောက်ထားသူ (သို့မဟုတ်) အချိန်ပြည့်ဝန်ထမ်းမှာ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်နိုင်လောက်တဲ့ "လုံလောက်တဲ့ ဂျပန်ဘာသာစကား ကျွမ်းကျင်မှု (B2 အဆင့်နှင့်အထက်)" ရှိရပါမယ်။ ဒါ့အပြင် ပညာအရည်အချင်း သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှု အတွေ့အကြုံ ၃ နှစ်နှင့်အထက် ရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
တတိယအချက်မှာ 事業計画書 ရဲ့ တိကျသေချာမှု ဖြစ်ပါတယ်။ 中小企業診断士 သို့မဟုတ် 税理士 စတဲ့ လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ "အစီအစဉ်ကို အတည်ပြုချက်" လိုအပ်ပါတယ်။ လုပ်ငန်း အမှန်တကယ် လည်ပတ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို အထောက်အထား ခိုင်လုံစွာ ပြသနိုင်ခြင်းက ဗီဇာရရှိဖို့ အဓိကသော့ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်တွေက အလွန် ရှုပ်ထွေးပြီး စာရွက်စာတမ်းမှာ အချက်အလက် တစ်ခုခု လွဲချော်ရင် ဗီဇာ ကျဖို့ အန္တရာယ် များပါတယ်။ လျှောက်ထားခြင်း မပြုမီ 入管 ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး သေချာ ပြင်ဆင်ဖို့ အထူး တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။
"ကုမ္ပဏီတော့ တည်ထောင်ထားတယ်၊ ဒါပေမယ့် လုပ်ငန်း လည်ပတ်မှု မရှိဘူး" လို့ သတ်မှတ်ခံရရင် ဗီဇာ မကျတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 設立登記 နဲ့ ဗီဇာ လျှောက်ထားခြင်းကို တစ်ဆက်တည်း စဉ်းစားပြီး ပြင်ဆင်သင့်ပါတယ်။
ဂျပန်ကုမ္ပဏီကို ဝယ်ယူခြင်း (M&A) လုပ်လို့ ရသလား?
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရှိပြီးသား ကုမ္ပဏီတစ်ခုကို ဝယ်ယူချင်တဲ့ ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ရင် ဂျပန်ကုမ္ပဏီရဲ့ ရှယ်ယာ ဝယ်ယူရာမှာ "နိုင်ငံခြားသားမို့လို့" ဆိုတဲ့ သီးခြား ကန့်သတ်ချက်မျိုး မရှိပါဘူး။ ဂျပန်လူမျိုးတွေလိုပဲ ရှယ်ယာ ဝယ်ယူပြီး လုပ်ငန်းပိုင်ဆိုင်ခွင့် ရယူနိုင်ပါတယ်။
သို့သော်လည်း သတိပြုရမည့် အချက် အချို့ ရှိပါတယ်။
လုပ်ငန်းအမျိုးအစားအပေါ် ကန့်သတ်ချက်များ - 放送法 (ထုတ်လွှင့်ခြင်းဆိုင်ရာဥပဒေ) သို့မဟုတ် 航空法 (လေကြောင်းဆိုင်ရာဥပဒေ) စတဲ့ အများပြည်သူနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ လုပ်ငန်းအချို့မှာတော့ နိုင်ငံခြားသား သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီက လုပ်ငန်းကို ချုပ်ကိုင်ခြင်းအပေါ် ကန့်သတ်ချက်များ ရှိပါတယ်။ ဒီလို အထူး လုပ်ငန်းအမျိုးအစားများမှ လွဲရင်တော့ ယေဘူယျ လုပ်ငန်းများ ဝယ်ယူရာမှာ ကန့်သတ်ချက် မရှိပါဘူး။
独占禁止法 ကို လိုက်နာခြင်း - ဒါကတော့ လူမျိုးမခွဲခြားဘဲ ကုမ္ပဏီ ဝယ်ယူရာမှာ မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည့် ဥပဒေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဈေးကွက် ယှဉ်ပြိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ ကြီးမားတဲ့ ပူးပေါင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဝယ်ယူခြင်းမျိုး ဆိုရင် 公正取引委員会 ကို အစီရင်ခံဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
နည်းပညာ စီးဆင်းမှုအပေါ် စိုးရိမ်ချက် - လတ်တလောမှာတော့ ဂျပန်ရဲ့ ထူးချွန်တဲ့ နည်းပညာ ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ အသေးစား/အလတ်စား လုပ်ငန်းတွေကို နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ ဝယ်ယူတဲ့ ကိစ္စများ တိုးပွားလာနေပါတယ်။ နည်းပညာ စီးဆင်းမှု မဖြစ်စေဖို့အတွက် ဥပဒေအရ စည်းကမ်းချက်တွေ တင်းကျပ်ဖို့ ဆွေးနွေးမှုတွေလည်း ရှိလာနေပါတယ်။ နောင်အခါမှာ အရေးကြီး နည်းပညာကို ကိုင်တွယ်တဲ့ ကုမ္ပဏီများအတွက် ဝယ်ယူခြင်း စည်းကမ်းများ တင်းကျပ်လာနိုင်တာကိုလည်း ကြိုတင် သတိပြုသင့်ပါတယ်။
လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ မရှုံးနိမ့်စေဖို့
ဂျပန်မှာ လုပ်ငန်းစတင်တဲ့အခါ အောက်ပါ အဆင့်များကို သတိပြုပါ။
၁။ 許認可 စစ်ဆေးခြင်း - မိမိလုပ်ငန်းအတွက် ခွင့်ပြုချက် သို့မဟုတ် လိုင်စင် လိုအပ်မလို စစ်ဆေးပါ။ ၂။ 事業計画書 ရေးဆွဲခြင်း - ဗီဇာ လျှောက်ထားနိုင်မည့်၊ အောင်မြင်နိုင်ခြေ မြင့်မားတဲ့ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ကို ရေးဆွဲပါ။ ၃။ 設立登記 နှင့် ရုံးခန်း ပြင်ဆင်ခြင်း - မတည်ငွေ ပြင်ဆင်ပြီး ရုံးခန်း အငှားစာချုပ် ချုပ်ဆိုပါ။ ၄။ ဗီဇာ လျှောက်ထားခြင်း - ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ပြီးနောက် "経営・管理" ဗီဇာ လျှောက်ထားပါ။
နိုင်ငံခြားသား လုပ်ငန်းရှင်များစွာ ကြုံတွေ့ရတာကတော့ "ဘဏ်စာရင်း ဖွင့်လှစ်ခြင်း" နဲ့ "ရုံးခန်း ငှားရမ်းခြင်း" စတဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ အတားအဆီးများ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေက ကုမ္ပဏီ ပိုင်ဆိုင်ထားပေမယ့် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခဲ့တဲ့ မှတ်တမ်း (Track record) မရှိသေးရင် အခက်အခဲ ရှိတတ်ပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 ဟာ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ချောမွေ့အောင် အကြံဉာဏ်ပေးခြင်း၊ 入管 အတွက် လိုအပ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းများ ပြင်ဆင်ပေးခြင်းတို့ကို ကူညီပေးပါတယ်။ တစ်ယောက်တည်း ရုန်းကန်မယ့်အစား ကျွမ်းကျင်သူရဲ့ အကူအညီကို ရယူခြင်းက ဂျပန်မှာ လုပ်ငန်း အောင်မြင်ဖို့အတွက် ဉာဏ်ကောင်းတဲ့ ရွေးချယ်မှု ဖြစ်ပါတယ်။
မေးလေ့မေးထရှိသော မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1: ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ဖို့အတွက် ဂျပန်လူမျိုး လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါသလား?
A: မလိုအပ်ပါ။ တည်ထောင်သူ သို့မဟုတ် ဒါရိုက်တာ အားလုံး နိုင်ငံခြားသား ဖြစ်နေရင်တောင် ဂျပန်မှာ ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်နိုင်ပါတယ်။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ရှာဖွေရမည့် တာဝန်လည်း မရှိပါ။ သို့သော်လည်း စာရွက်စာတမ်း ပြင်ဆင်ခြင်း၊ 定款 (ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံစည်းမျဉ်း) ရေးဆွဲခြင်း စတဲ့ ဂျပန်ဥပဒေနဲ့အညီ ပြင်ဆင်မှုများ လိုအပ်တာကြောင့် ကျွမ်းကျင်သူရဲ့ အကူအညီ ရယူဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
Q2: 会社設立登記 ပြီးသွားရင် ဂျပန်မှာ အလိုလို နေထိုင်ခွင့် ရပါသလား?
A: ဝမ်းနည်းစရာပဲ၊ မရပါဘူး။ မှတ်ပုံတင်ပြီးရုံနဲ့ ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခွင့် (在留資格) မရပါဘူး။ 会社設立登記 ပြီးတဲ့နောက်မှာ "経営・管理" ဗီဇာ လျှောက်ထားပြီး ခွင့်ပြုချက် ရမှသာ နေထိုင်ခွင့် ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနဲ့ ဗီဇာ လျှောက်ထားခြင်းဟာ လုံးဝ မတူညီတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို နားလည်ထားပါ။
Q3: ဝယ်ယူထားတဲ့ ကုမ္ပဏီကို စီမံခန့်ခွဲတဲ့အခါ ဘာတွေ သတိပြုဖို့ လိုသလဲ?
A: လုပ်ငန်း လည်ပတ်နေပြီးသား ကုမ္ပဏီကို ဝယ်ယူတဲ့အခါ ကုမ္ပဏီသစ် တည်ထောင်တာထက် ပိုမို ချောမွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မိမိကိုယ်တိုင် လုပ်ငန်းကို စီမံခန့်ခွဲမယ်ဆိုရင်တော့ "経営・管理" ဗီဇာ လိုအပ်ပါတယ်။ လုပ်ငန်း ဝယ်ယူခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်နဲ့ တစ်ဆက်တည်းမှာ မိမိရဲ့ 在留資格 ကို ပြောင်းလဲဖို့ သို့မဟုတ် သက်တမ်းတိုးဖို့ လိုအပ်မလို ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ မဖြစ်မနေ တိုင်ပင်ပါ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဂျပန်မှာ လုပ်ငန်းစတင်ခြင်း/ဝယ်ယူခြင်းဟာ သင့်ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင် အောင်မြင်မှုအတွက် ကြီးမားတဲ့ အခွင့်အရေး တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ စည်းကမ်းတွေကို မှန်ကန်စွာ နားလည်ပြီး အဆင့်ဆင့် မှန်မှန်ကန်ကန် လုပ်ဆောင်မယ်ဆိုရင် ဂျပန်ဈေးကွက်မှာ အောင်မြင်ဖို့ ဆိုတာ မခက်ခဲပါဘူး။
行政書士 ဖြစ်တဲ့ ကျွန်တော်တို့ဟာ နိုင်ငံခြားသားများရဲ့ လုပ်ငန်း စတင်မှုနဲ့ ဗီဇာ ရရှိရေးအတွက် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်ပြီး လုပ်ငန်းရှင်များစွာကို ကူညီ ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိပါတယ်။ "ဘယ်ကနေ စရမှန်း မသိဘူး"၊ "ကိုယ့်လုပ်ငန်းနဲ့ ဗီဇာ ရနိုင်မလား စိုးရိမ်တယ်" ဆိုတဲ့သူများ အနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်။
