ဂျပန်လူမျိုးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည့်အခါ "မည်သည့်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေအတိုင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေကို ဆောင်ရွက်ရမလဲ"၊ "လက်ထပ်ပြီးရင် ဂျပန်မှာ အတူတူနေဖို့ ဘယ်လိုဗီဇာမျိုး လိုအပ်မလဲ" စသဖြင့် စိတ်ပူပန်ပြီး ဝေခွဲမရဖြစ်နေကြသူများစွာ ရှိကြပါသည်။
နိုင်ငံတကာထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းသည် ဂျပန်လူမျိုးအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်းနှင့်မတူဘဲ နှစ်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေများနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ရှုပ်ထွေးစွာ ပါဝင်ပတ်သက်နေပါသည်။ ထို့အပြင် ဥပဒေအရ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ပြီးစီးရုံမျှဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အတူတူနေထိုင်ရန်လိုအပ်သည့် "日本人の配偶者等" (အများအားဖြင့် 配偶者 ဗီဇာဟု ခေါ်ဆိုကြသည်) ကို အလိုအလျောက် ရရှိမည်မဟုတ်ပါ။
ဤဆောင်းပါးတွင် နိုင်ငံတကာထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်း၌ ကျင့်သုံးသည့် ဥပဒေစနစ်များ၊ နိုင်ငံသားနှစ်မျိုး ရရှိခြင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စိတ်အေးချမ်းသာစွာ စတင်နေထိုင်နိုင်ရန် 配偶者 ဗီဇာ လျှောက်ထားရာတွင် သိထားရမည့် အဓိကအချက်များကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားပါမည်။
1. နိုင်ငံတကာထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းတွင် "မည်သည့်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေ" ကို ကျင့်သုံးသနည်း။ (အခြေခံစနစ်)
နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ရာတွင် နှစ်နိုင်ငံလုံး၏ ဥပဒေများ ပါဝင်ပတ်သက်နေပါသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် "ဇနီးမောင်နှံ၏ ထိမ်းမြားခြင်း သို့မဟုတ် ကွာရှင်းခြင်းတွင် မည်သည့်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေကို ကျင့်သုံးမည်နည်း" ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်သည့် စည်းမျဉ်းကို ဥပဒေဝေါဟာရအားဖြင့် 準拠法 ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် 通則法 ဟုခေါ်သော ဥပဒေအပေါ် အခြေခံ၍ မည်သည့်နိုင်ငံ၏ စည်းမျဉ်းကို ကျင့်သုံးရမည်ဆိုသည်ကို အောက်ပါအဆင့်များအတိုင်း ဆုံးဖြတ်ပါသည်။
(1) နိုင်ငံသားဖြစ်မှုနှင့် နေထိုင်သည့်နေရာအပေါ် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်သည့် ဦးစားပေးအစဉ်အလာ
-
ဇနီးမောင်နှံနှစ်ဦးလုံး နိုင်ငံသားတူညီပါက - မိမိတို့၏ မူရင်းနိုင်ငံ၏ ဥပဒေကို ကျင့်သုံးပါသည်။
-
နိုင်ငံသား မတူညီသော်လည်း တစ်နိုင်ငံတည်းတွင် စူပါနေထိုင်ပါက - နှစ်ဦးလုံး ပုံမှန် အတူတူနေထိုင်သည့် နိုင်ငံ၏ ဥပဒေကို ကျင့်သုံးပါသည်။
-
နေထိုင်သည့်နိုင်ငံပါ မတူညီပါက - နှစ်ဦးလုံးနှင့် အနီးကပ်ဆုံး ဆက်စပ်မှုရှိသော နိုင်ငံ၏ ဥပဒေကို ကျင့်သုံးပါသည်။
-
တစ်ဦးဦးသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်သော ဂျပန်လူမျိုးဖြစ်ပါက - ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေကို ကျင့်သုံးပါသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်သော ဂျပန်လူမျိုးနှင့် နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦးတို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လက်ထပ်၍ နေထိုင်မည်ဆိုပါက ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေစည်းမျဉ်းများကို အဓိကထား၍ ကျင့်သုံးမည်ဖြစ်ပါသည်။
(2) ထိမ်းမြားခြင်း အထမြောက်ရန်လိုအပ်သော "စည်းကမ်းချက်များ" နှင့် "ပုံစံများ" လက်ထပ်ခြင်းတွင် "အသက်အရွယ်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ" နှင့် "လက်ထပ်စာချုပ် တင်သွင်းခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ" ဟု၍ နှစ်မျိုးရှိပါသည်။
-
လက်ထပ်နိုင်သည့် စည်းကမ်းချက်များ (အနှစ်သာရဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များ) - မိမိတို့၏ မူရင်းနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပါ စည်းကမ်းချက်များကို လိုက်နာရပါမည်။ ဥပမာအားဖြင့် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံအလိုက် သတ်မှတ်ထားသော လက်ထပ်နိုင်သည့် အသက်အရွယ်သို့ ရောက်ရှိပြီးသူ ဖြစ်ရပါမည်။
-
လက်ထပ်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ (ပုံစံဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များ) - မင်္ဂလာပွဲကျင်းပသည့် သို့မဟုတ် စာချုပ်တင်သွင်းသည့် နိုင်ငံ၏ ဥပဒေအတိုင်း လိုက်နာရပါမည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လက်ထပ်စာချုပ် တင်သွင်းမည်ဆိုပါက ဂျပန်မြို့နယ်ရုံး (Yakusho) ၏ စည်းမျဉ်းများအတိုင်း တင်သွင်းရပါမည်။
2. ကွာရှင်းခြင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် "နိုင်ငံသားနှစ်မျိုး ရရှိခြင်း" အကြောင်း သိထားရမည့်အချက်များ
(1) ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကွာရှင်းပါက ကျင့်သုံးသည့် စည်းမျဉ်း ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်နေသော နိုင်ငံတကာဇနီးမောင်နှံများ ကွာရှင်းရန် ဆုံးဖြတ်ပါက အခြေခံအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေကို ကျင့်သုံးပါသည်။ ဇနီးမောင်နှံအနက် အမှန်တကယ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်သော ဂျပန်နိုင်ငံသား ဖြစ်နေချိန်တွင်မကဘဲ အခြားတစ်ဦးက ပြည်ပတွင်နေထိုင်ပြီး ဂျပန်လူမျိုးက ဂျပန်တွင်ရှိနေသည့် ကိစ္စမျိုးတွင်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေအတိုင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။
(2) နိုင်ငံတကာထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် "နိုင်ငံသားနှစ်မျိုး ရရှိခြင်း" နှင့် သတိပြုရန်အချက်များ ဂျပန်နိုင်ငံသည် အခြေခံအားဖြင့် နိုင်ငံသားနှစ်မျိုး ရယူထားခြင်း (Double Citizenship) ကို ခွင့်မပြုပါ (国籍法 ပုဒ်မ ၁၄)။
သို့သော် လက်ထပ်လိုက်ခြင်းဖြင့် အခြားတစ်ဖက်၏ နိုင်ငံဥပဒေအရ အလိုအလျောက် ထိုနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ရရှိသွားသည့် ကိစ္စများရှိပါသည် (ဥပမာ - အမေရိက၊ ဘရာဇီး၊ ဂျာမနီ စသည့် အချို့နိုင်ငံများ)။ ဤကဲ့သို့ မရည်ရွယ်ဘဲ နိုင်ငံသားနှစ်မျိုး ဖြစ်သွားခဲ့လျှင်ပင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ 国籍法 အရ သတ်မှတ်ထားသော ကာလအတွင်း နိုင်ငံသားတစ်ခုခုကို ရွေးချယ်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ဆောင်ရွက်ရပါမည်။
အတိအကျအားဖြင့် နိုင်ငံသားနှစ်မျိုး စတင်ဖြစ်ပေါ်သည့် အချိန်ပေါ်မူတည်၍ သတ်မှတ်ကာလအတွင်း 国籍選択の届出 ကို ဂျပန်မြို့နယ်ရုံး သို့မဟုတ် သံရုံးသို့ တင်သွင်းရန် တာဝန်ရှိပါသည်။
3. လက်ထပ်ပြီးပါက မဖြစ်မနေ လိုအပ်သည်များ။ "日本人の配偶者等" ဗီဇာ ရရှိရန် အဓိက လိုအပ်ချက် ၃ ခု
ဥပဒေအရ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ အောင်မြင်စွာ ပြီးဆုံးသွားခဲ့လျှင်ပင် နိုင်ငံခြားသား ဇနီး/ခင်ပွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်နိုင်ရန်အတွက် 出入国在留管理庁(入管) ထံမှ "日本人の配偶者等" ဟုခေါ်သော 在留資格 (配偶者 ဗီဇာ) ခွင့်ပြုချက်ကို ရယူရပါမည်။
စိစစ်စစ်ဆေးရာတွင် စာရွက်ပေါ်တွင် လက်ထပ်ထားရုံမျှမကဘဲ အောက်ပါ အချက် ၃ ချက်ကို အသေးစိတ် စစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပါသည်။
① ဥပဒေအရ တရားဝင်သော ထိမ်းမြားခြင်းနှင့် "အမှန်တကယ် အတူတကွ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခြင်း" 戸籍謄本 သို့မဟုတ် ပြည်ပနိုင်ငံ၏ 婚姻証明書 ဖြင့် ဥပဒေအရ တရားဝင် ဇနီးမောင်နှံဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရုံမျှမကဘဲ အတူတကွနေထိုင်ပြီး ရိုင်းပင်းကူညီနေကြသည်ဆိုသည့် "အိမ်ထောင်ရေး အမှန်တရား" ရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။ တွဲဆက်ခဲ့သည့် ကာလ လွန်စွာတိုတောင်းခြင်း သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက်တွင်မှ စတင်သိရှိခဲ့ပြီး လူချင်းတစ်ခါမျှ မတွေ့ဖူးဘဲ လက်ထပ်ခဲ့သည့် ကိစ္စမျိုးတွင် 入管 မှ စနစ်တကျ အသေးစိတ် စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သောကြောင့် တွဲဆက်ခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်း (ဓာတ်ပုံများနှင့် စာပို့ဆက်သွယ်ထားသည့် မှတ်တမ်းများ) ကို သေချာစွာ ရှင်းပြရန် လိုအပ်ပါသည်။
② ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တည်ငြိမ်စွာ နေထိုင်နိုင်သည့် "စီးပွားရေး အခြေခံ" ဇနီးမောင်နှံနှစ်ဦး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်သွားရန်အတွက် ဝင်ငွေနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှု လုံလောက်စွာ ရှိမရှိ ဆန်းစစ်မည်ဖြစ်ပါသည်။ အတိအကျ သတ်မှတ်ထားသော နှစ်စဉ်ဝင်ငွေ စံနှုန်းမရှိသော်လည်း မိသားစုတစ်ခုလုံး၏ ဝင်ငွေဖြင့် အဆင်ပြေစွာ ရပ်တည်နိုင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ အိမ်ထောင်ဦးစီး၏ 課税・納税証明書 သို့မဟုတ် ဘဏ်စာအုပ် မိတ္တူ စသည်တို့ကို တင်ပြ၍ လူနေမှုဘဝ ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်းကို ပြသရပါမည်။
③ ကောင်းမွန်သော အမူအကျင့်နှင့် ဥပဒေကို လိုက်နာမှု ယခင်က ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းရှိပါက ရက်လွန်နေထိုင်မှု (Overstay)၊ အချိန်ပိုင်းအလုပ် လုပ်ကိုင်ခွင့် နာရီကန့်သတ်ချက်ထက် ပိုမိုလုပ်ကိုင်မှု (資格外活動違反)၊ အခွန်မဆောင်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ကြွေးကျန်ရှိခြင်း စသည့် သမိုင်းကြောင်းများကို စစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပါသည်။
4. စာဖတ်သူများ သိရှိလိုကြသည့် နိုင်ငံတကာထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းနှင့် ဗီဇာဆိုင်ရာ Q&A (၃ ချက်)
Q1. ဂျပန်မှာ အရင်ဆုံး လက်ထပ်ပွဲ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ လုပ်တာနဲ့ မိခင်နိုင်ငံမှာ အရင်လုပ်တာ ဘယ်ဟာက ပိုကောင်းမလဲ။
A. သင်တို့နှစ်ဦး၏ နေထိုင်ရာနေရာနှင့် စာရွက်စာတမ်း စုဆောင်းရလွယ်ကူမှုအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားပါသည်။ နိုင်ငံခြားသား အဖော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်နေပြီးသားဖြစ်ပါက ဂျပန်တွင် အရင်ဆုံး လျှောက်ထားသည့် "ဂျပန်နည်းလမ်း" က ပိုမိုအဆင်ပြေသည့် ကိစ္စများပြားပါသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် အဖော်သည် မိခင်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်နေပါက ထိုနိုင်ငံတွင် အရင်ဆုံး ဆောင်ရွက်သည့် "နိုင်ငံခြားနည်းလမ်း" က ပိုမိုချောမွေ့နိုင်ပါသည်။ မည်သည့်အစီအစဉ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်သည်ဖြစ်စေ အဆုံးသတ်တွင် နှစ်နိုင်ငံလုံး၌ လက်ထပ်ခြင်း အထမြောက်ပါက ပြဿနာမရှိပါ။ သို့သော် နိုင်ငံအလိုက် လိုအပ်သော စာရွက်စာတမ်းများနှင့် ထုတ်ယူပုံ အဆင့်ဆင့် ကွဲပြားသောကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ သံရုံးများသို့ ကြိုတင်စုံစမ်းထားရန် အကြံပြုလိုပါသည်။
Q2. ဝင်ငွေနည်းနေပါသေးတယ် (အလုပ်ပြောင်းထားခါစ/အချိန်ပိုင်းအလုပ် စသည်)၊ 配偶者 ဗီဇာ ရနိုင်ပါသလား။
A. ဝင်ငွေနည်းနေသော်လည်း လူနေမှုဘဝ ရပ်တည်နိုင်မည့် ခိုင်လုံသော အကြောင်းပြချက်နှင့် အစီအစဉ်များကို ပြသနိုင်ပါက ခွင့်ပြုမိန့် ရရှိနိုင်ခြေ ရှိပါသည်။ စစ်ဆေးရာတွင် အရေးကြီးသည်မှာ "နောင်အနာဂတ်တွင် ဂျပန်၌ အခက်အခဲမရှိဘဲ နေထိုင်သွားနိုင်ပါမည်လား" ဆိုသည့် အချက်ဖြစ်ပါသည်။ အလုပ်ပြောင်းထားခါစဖြစ်၍ လတ်တလော နှစ်စဉ်ဝင်ငွေ နည်းနေသော်လည်း အလုပ်ခန့်ထားမှု စာချုပ်ဖြင့် နောင်ရရှိမည့် ဝင်ငွေကို သက်သေပြခြင်း၊ ဆွေမျိုးများထံမှ ဘဏ္ဍာရေး အကူအညီ (援助承諾書 ပါဝင်သည်) ရရှိနိုင်ကြောင်း ပြသခြင်း သို့မဟုတ် လုံလောက်သော ဘဏ်စုငွေရှိကြောင်း ပြသခြင်းဖြင့် အချက်အလက်များကို ဖြည့်စွက် အားဖြည့်နိုင်ပါသည်။
Q3. 配偶者 ဗီဇာ ရရှိပြီးပါက "永住権" ကို ချက်ချင်း လျှောက်ထားနိုင်ပါသလား။
A. ချက်ချင်း လျှောက်ထားနိုင်မည် မဟုတ်သော်လည်း အခြားဗီဇာများထက် များစွာ အခွင့်အရေး ပိုမိုရရှိပါမည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားသားများ 永住許可 လျှောက်ထားရန်အတွက် အနည်းဆုံး ၁၀ နှစ်နှင့်အထက် ဂျပန်တွင် နေထိုင်ခဲ့ရန် လိုအပ်သော်လည်း ဂျပန်လူမျိုးနှင့် လက်ထပ်ထားသူများအတွက် စည်းကမ်းချက်များကို လျှော့ပေါ့ပေးထားပါသည်။ "အမှန်တကယ် အိမ်ထောင်ရေးဘဝဖြင့် ၃ နှစ်ထက်မနည်း တောက်လျှောက် ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၁ နှစ်ထက်မနည်း ဆက်တိုက် နေထိုင်ခဲ့သူဖြစ်ခြင်း"၊ ထို့အပြင် လက်ရှိ ရရှိထားသော ဗီဇာ၏ နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်းသည် "၃ နှစ်" သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုမိုသူ ဖြစ်ခြင်း စသည့် လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီပါက 永住権 ကို စောစီးစွာ လျှောက်ထားနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
5. နိဂုံး။ နိုင်ငံတကာထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းနှင့် ဗီဇာလျှောက်ထားခြင်းများကို စနစ်တကျ အစီအစဉ်ဆွဲ၍ ဆောင်ရွက်ပါ။
နိုင်ငံတကာထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းတွင် စိန်ခေါ်မှုကြီး ၂ ခု ရှိပါသည်။ ထိုအရာများမှာ နှစ်နိုင်ငံအကြား ဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံ 入管 သို့ ဗီဇာလျှောက်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်ကြပါသည်။
"လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ မှားယွင်းစွာ ဆောင်ရွက်မိ၍ စာရွက်စာတမ်းများကို အစမှ ပြန်လည် ထုတ်ယူရခြင်း"၊ "ဥပဒေအရ လက်ထပ်ပြီးသွားသော်လည်း ဗီဇာငြင်းပယ်ခံရ၍ အတူတူ မနေထိုင်နိုင်ခြင်း" စသည့် အခက်အခဲများကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အတွက် သင်တို့နှစ်ဦး၏ အခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီသော မှန်ကန်သည့် အစီအစဉ်နှင့် ပြင်ဆင်မှုများကို သိရှိထားရန် လွန်စွာ အရေးကြီးပါသည်။
မရေရာသည့် အချက်များ သို့မဟုတ် မသိရှိသေးသည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ရှိပါက နိုင်ငံတကာထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းနှင့် 在留資格 (VISA) ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ 行政書士 စသည့် ပညာရှင်များနှင့် စောစီးစွာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြပါရန် အကြံပြုအပ်ပါသည်။