မင်္ဂလာပါ။ ကျွန်တော်ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ (VISA) ဆိုင်ရာများကို အထူးပြုဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ 行政書士 ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်မှာရှိနေကြတဲ့ 留学生 တွေနဲ့ 家族滞在 ဗီဇာနဲ့ နေထိုင်သူအများစုဟာ ကျောင်းလခနဲ့ စားဝတ်နေရေးအတွက် အချိန်ပိုင်းအလုပ် (Arubaito) လုပ်ကိုင်နေကြတာ များပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သင်လုပ်နေတဲ့အလုပ်ဟာ "တကယ်တော့ ဥပဒေချိုးဖောက်နေတာ (不法就労)" ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် ဘာတွေဖြစ်လာနိုင်မလဲဆိုတာ စဉ်းစားဖူးပါသလား။
"အချိန်နည်းနည်းလေး ပိုလုပ်မိတာပဲ ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး"၊ "လူတိုင်းလည်း လုပ်နေကြတာပဲ၊ လူမိမှာမဟုတ်ပါဘူး" ဆိုတဲ့ ပေါ့ဆတဲ့အတွေးတွေဟာ သင်မျှော်လင့်ထားတဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံက အနာဂတ်ကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီတစ်ခါမှာတော့ လူအများစု သတိမထားမိဘဲ ကျူးလွန်မိတတ်တဲ့ 資格外活動 စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှုတွေနဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ကြုံတွေ့ရမယ့် ပြင်းထန်တဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေအကြောင်းကို ဥပဒေပညာရှင်တစ်ယောက်ရဲ့ အမြင်နဲ့ အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ 資格外活動 ဆိုတာ အမှန်တကယ်တော့ ဘာလဲ။
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဗီဇာ (在留資格) တွေကို လုပ်ဆောင်မယ့် လုပ်ငန်းအမျိုးအစားအလိုက် အသေးစိတ် ခွဲခြားထားပါတယ်။ 留学生 ဆိုရင် ပညာသင်ကြားဖို့၊ 家族滞在 ဆိုရင် မိသားစုနဲ့အတူ နေထိုင်ဖို့က အဓိက ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဗီဇာတွေဟာ မူလကတည်းက ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်ဖို့အတွက် ထုတ်ပေးထားတဲ့ ဗီဇာအမျိုးအစားတွေ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် ဒီဗီဇာရှိသူတွေအနေနဲ့ အချိန်ပိုင်းအလုပ် လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် ကြိုတင်ပြီး 入管 ထံကနေ 資格外活動許可 လျှောက်ထားရယူထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီခွင့်ပြုချက်ရမှသာ အခြေခံအားဖြင့် "တစ်ပတ်ကို ၂၈ နာရီအတွင်း" ဆိုတဲ့ စည်းကမ်းဘောင်ထဲမှာ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်လို့ ဒီခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အလုပ်လုပ်တာ ဒါမှမဟုတ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းကမ်းတွေကို မလိုက်နာဘူးဆိုရင် "တရားမဝင်အလုပ်လုပ်ခြင်း" (不法就労) လို့ သတ်မှတ်ခံရပြီး ပြင်းထန်တဲ့ အရေးယူမှုတွေ ကြုံတွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ ခွင့်ပြုချက်မရှိခြင်း သို့မဟုတ် စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်ခြင်းကြောင့် ကြုံတွေ့ရမယ့် "ကြီးမားတဲ့ ဆုံးရှုံးမှု ၄ ခု"
စည်းကမ်းမလိုက်နာရင် ကြုံတွေ့ရမယ့် ဆိုးကျိုးတွေဟာ သင်ထင်ထားတာထက် ပိုပြီး ပြင်းထန်ပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါ အချက် ၄ ချက် ရှိနိုင်ပါတယ် -
(၁) ဗီဇာသက်တမ်းတိုးလို့မရခြင်း သို့မဟုတ် ဗီဇာအမျိုးအစား ပြောင်းလဲလို့မရခြင်း (ငြင်းပယ်ခံရခြင်း) အနီးစပ်ဆုံးနဲ့ အကြောက်စရာအကောင်းဆုံးကတော့ နောက်တစ်ကြိမ် ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် ကုမ္ပဏီမှာ အလုပ်ရလို့ အလုပ်ဗီဇာ ပြောင်းလဲတဲ့အခါမှာ ငြင်းပယ်ခံရတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ 入管 ဥပဒေအရ 資格外活動 စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်ထားရင် "ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာ မကောင်းသူ" လို့ သတ်မှတ်ခံရတတ်ပါတယ်။ ဒီလို သတ်မှတ်ခံရရင် ကျောင်းပြီးလို့ ကုမ္ပဏီကနေ အလုပ်ခန့်စာ (Naitei) ရထားရင်တောင် ဗီဇာမကျလို့ မိမိနိုင်ငံကို ပြန်ရမယ့် အခြေအနေမျိုး ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။
(၂) လက်ရှိဗီဇာ အသိမ်းခံရခြင်း "နောက်တစ်ခါ ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတဲ့အထိ လူမမိရင် ရပြီ" လို့ ထင်နေရင် မှားပါလိမ့်မယ်။ 入管 ဥပဒေအရ မိမိဗီဇာရဲ့ မူလလုပ်ငန်းဆောင်တာ (ဥပမာ-ပညာသင်ကြားခြင်း) ကို မလုပ်ဘဲ အချိန်ပိုင်းအလုပ်ကိုပဲ အဓိကထား လုပ်နေတယ်လို့ ယူဆရရင် လက်ရှိဗီဇာကိုပါ အသိမ်းခံရနိုင်ပါတယ်။ ဗီဇာအသိမ်းခံရရင် ဂျပန်မှာ ဆက်နေထိုင်ခွင့် ချက်ချင်း ဆုံးရှုံးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
(၃) ပြစ်မှုဆိုင်ရာ အရေးယူခံရခြင်း (ထောင်ဒဏ် သို့မဟုတ် ငွေဒဏ်) 資格外活動 စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်တာဟာ သာမန်စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှု မဟုတ်ဘဲ "ရာဇဝတ်မှု" ဖြစ်ပါတယ်။
-
အလုပ်ကိုပဲ အဓိကထား လုပ်နေသူများအတွက်- ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်အောက် (သို့မဟုတ်) ဒဏ်ငွေ ယန်း ၃ သန်းအောက်။
-
စည်းကမ်းအနည်းငယ် ဖောက်ဖျက်သူများအတွက်- ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်အောက် (သို့မဟုတ်) ဒဏ်ငွေ ယန်း ၂ သန်းအောက်။ ဒါ့အပြင် ဒဏ်ငွေဆောင်ရုံနဲ့ မပြီးဘဲ ပြစ်မှုမှတ်တမ်း (前科) အဖြစ် ကျန်ရှိနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
(၄) ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရခြင်း (強制送還) အခြေအနေ အလွန်ဆိုးရွားရင် ဒါမှမဟုတ် ထောင်ဒဏ်အပြစ်ပေးခံရရင် ဂျပန်နိုင်ငံကနေ အတင်းအဓမ္မ ပြန်ပို့ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ခါ ပြည်နှင်ဒဏ် အပေးခံရရင် အနည်းဆုံး ၅ နှစ် (ဒါမှမဟုတ် ၁၀ နှစ်၊ ဒါမှမဟုတ် တစ်သက်လုံး) ဂျပန်ကို ပြန်လာလို့ မရတော့ပါဘူး။
၃။ 【အရေးကြီးချက်】 "တစ်ပတ် ၂၈ နာရီ" ဆိုတာတင် မကပါဘူး။ သတိထားရမယ့် အချက်များ
"၂၈ နာရီအတွင်းဆိုရင် ဘာအလုပ်ပဲဖြစ်ဖြစ် လုပ်လို့ရတယ်" လို့ ထင်နေပါသလား။ တကယ်တော့ 入管 နဲ့ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနတို့က တင်းကြပ်စွာ တားမြစ်ထားတဲ့ စည်းကမ်းတွေ ရှိပါသေးတယ်။
-
ဖျော်ဖြေရေးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အလုပ် (风俗营业) တွေမှာ အလုပ်လုပ်ရင် "၁ မိနစ်" တောင် ခွင့်မပြုပါဘူး Bar တွေ၊ Snack bar တွေ (ဧည့်သည်နဲ့အတူ ထိုင်ရတဲ့ဆိုင်)၊ Pachinko ဆိုင်တွေ၊ လောင်းကစားဆိုင်တွေနဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုပေးတဲ့နေရာတွေမှာ အလုပ်လုပ်တာကို (သန့်ရှင်းရေး ဒါမှမဟုတ် ပန်းကန်ဆေးတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်) လုံးဝ တားမြစ်ထားပါတယ်။ ဒီလိုနေရာမျိုးမှာ အလုပ်လုပ်မိရင် ချက်ချင်း ပြင်းထန်တဲ့ အရေးယူမှု ခံရပါလိမ့်မယ်။
-
အလုပ် ၂ ခု တွဲလုပ်ရင် စုစုပေါင်းအချိန်ကို သတိပြုပါ အလုပ် ၂ ခု ဒါမှမဟုတ် ဒီထက်ပိုပြီး တွဲလုပ်နေရင် ဆိုင်တစ်ဆိုင်စီမှာ ၂၈ နာရီစီ မဟုတ်ဘဲ "အလုပ်အားလုံးရဲ့ စုစုပေါင်းအချိန်" ဟာ တစ်ပတ်ကို ၂၈ နာရီအတွင်း ဖြစ်ရပါမယ်။ ဆိုင် A မှာ ၂၀ နာရီ၊ ဆိုင် B မှာ ၁၀ နာရီ လုပ်ရင် စုစုပေါင်း ၃၀ နာရီ ဖြစ်သွားလို့ ၂ နာရီ ကျော်လွန်တဲ့အတွက် စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှု ဖြစ်ပါတယ်။
-
ကျောင်းထွက်ပြီးနောက် သို့မဟုတ် ကျောင်းနားထားစဉ် အလုပ်လုပ်ခြင်း 「留学」ဗီဇာ ရှိနေပေမယ့် ကျောင်းကနေ ထွက်လိုက်ရင် ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းထုတ်ခံရရင် 資格外活動許可 ဟာ အလိုအလျောက် ပျက်ပြယ်သွားပါတယ်။ ကျောင်းမတက်ဘဲ အလုပ်ပဲ ဆက်လုပ်နေတာဟာ လုံးဝ တရားမဝင်ပါဘူး။
၄။ ပညာရှင်မှ ဖြေကြားပေးတဲ့ Q&A (သိထားသင့်တဲ့ အချက်များ)
Q1: "ဆောင်းရာသီ ဒါမှမဟုတ် နွေရာသီ ကျောင်းပိတ်ရက်ရှည်တွေမှာ အများကြီး အလုပ်လုပ်လို့ ရတယ် မဟုတ်လား။"
A1: ဟုတ်ကဲ့၊ လုပ်လို့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကန့်သတ်ချက် ရှိပါတယ်။ ကျောင်းရဲ့ စည်းမျဉ်းအရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ကျောင်းပိတ်ရက်ရှည်" ကာလမှာဆိုရင် တစ်နေ့ကို ၈ နာရီအတွင်း၊ တစ်ပတ်ကို နာရီ ၄၀ အတွင်း အလုပ်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိမိဘာသာ ကျောင်းခွင့်တိုင်ပြီး နားထားတဲ့အချိန်တွေကတော့ အကျုံးမဝင်ပါဘူး။ ကျောင်းရဲ့ ပြက္ခဒိန်ကို သေချာစစ်ဆေးဖို့ လိုပါတယ်။
Q2: "လစာကို လက်ငင်း (Cash) နဲ့ယူရင် 入管 က သိမှာမဟုတ်ဘူး မဟုတ်လား။"
A2: ဒီဘက်ခေတ်မှာ ဖုံးကွယ်ထားဖို့ဆိုတာ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပါပဲ။ 入管 ဟာ အခွန်ရုံးတွေ၊ မြို့နယ်ရုံးတွေနဲ့ အချက်အလက်တွေကို အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်ထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဆိုင်ရဲ့ စာရင်းဇယားတွေနဲ့ My Number စနစ်တွေကနေတစ်ဆင့် ဘယ်သူက ဘယ်မှာ ဘယ်လောက် ဝင်ငွေရှိနေလဲဆိုတာကို အလွယ်တကူ သိရှိနိုင်ပါတယ်။ "လက်ငင်းယူရင် စိတ်ချရတယ်" ဆိုတဲ့ အတွေးဟာ အလွန် အန္တရာယ်များပါတယ်။
Q3: "転職活動中 (အလုပ်အသစ်ရှာနေတဲ့ကာလ) ဗီဇာသက်တမ်း ကျန်သေးရင် အချိန်ပိုင်းအလုပ် လုပ်လို့ရမလား။"
A3: သီးခြား 資格外活動許可 ကို လျှောက်ထားရယူဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဥပမာ- အလုပ်ဗီဇာနဲ့ လုပ်နေသူက အလုပ်ထွက်ပြီး အလုပ်အသစ် ရှာနေတဲ့အချိန်မှာ အချိန်ပိုင်းအလုပ် (Arubaito) ကို တန်းလုပ်လို့ မရပါဘူး။ သီးသန့် "資格外活動許可 (個別許可)" ကို လျှောက်ထားပြီး ခွင့်ပြုချက်ရမှသာ လုပ်လို့ရမှာပါ။ ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် လုပ်မိရင် အလုပ်သစ်ရသွားရင်တောင် ဗီဇာပြောင်းတဲ့အခါမှာ ငြင်းပယ်ခံရနိုင်ပါတယ်။
၅။ နိဂုံး- ဂျပန်က သင့်အိပ်မက်တွေကို ကာကွယ်ဖို့
ဂျပန်မှာ ပညာသင်ကြားမယ်၊ အလုပ်လုပ်မယ်၊ အခြေချမယ် ဆိုတဲ့ သင့်ရဲ့ အိပ်မက်တွေဟာ "စည်းကမ်းကို တစ်ကြိမ်လေး ပေါ့ဆမိရုံ" နဲ့ ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။
-
資格外活動許可 ကို မဖြစ်မနေ လျှောက်ထားပါ။
-
"တစ်ပတ် ၂၈ နာရီ" စည်းကမ်းကို တိတိကျကျ လိုက်နာပါ။
-
ဖျော်ဖြေရေးဆိုင်ရာ တားမြစ်ထားတဲ့ အလုပ်တွေကို လုံးဝ မလုပ်ပါနဲ့။
ဒါတွေဟာ သင့်ရဲ့ အနာဂတ်ကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် အခြေခံ အကျဆုံး စည်းကမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ "ငါ အလုပ်လုပ်နေတာ စည်းကမ်းနဲ့ ညီရဲ့လား"၊ "အခု အခြေအနေနဲ့ အလုပ်လုပ်လို့ ရရဲ့လား" ဆိုတာကို စိတ်ပူနေရင် တစ်ယောက်တည်း မစဉ်းစားပါနဲ့။ 入管 ရဲ့ အကြံပေးဌာန ဒါမှမဟုတ် ကျွန်တော်တို့လို ဗီဇာအထူးပြု 行政書士 တွေဆီမှာ အကြံဉာဏ် တောင်းခံပါ။
မှန်ကန်တဲ့ ဗဟုသုတတွေနဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ နေထိုင်ဖြတ်သန်းကြပါစို့။
