မင်္ဂလာပါ။ ကျွန်တော်ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ (VISA) ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်တွေကို အထူးပြုဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ 行政書士 ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်မှာနေထိုင်ရင်းနဲ့ "တကယ်လို့များ ဖျားနာလို့ အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့ရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ?" ဒါမှမဟုတ် "ပိုက်ဆံတွေပြတ်လပ်သွားပြီး အသက်ဆက်ဖို့ ခက်ခဲလာရင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ?" ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်တွေ ရှိတတ်ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မိခင်နိုင်ငံကိုခွဲခွာပြီး ဂျပန်မှာ အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးစားနေကြတဲ့ လူငယ်တွေအတွက် ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ထောက်ပံ့ရေးစနစ် (Safety Net) က ကိုယ်နဲ့ရော သက်ဆိုင်ရဲ့လားဆိုတာဟာ အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေ့မှာတော့ နိုင်ငံခြားသားတွေအနေနဲ့ ဂျပန်မှာ 「生活保護」 (လူမှုဖူလုံရေးထောက်ပံ့ကြေး) ရနိုင်သလားဆိုတာနဲ့ အရေးကြုံလာရင် အားကိုးလို့ရမယ့် တခြားအကူအညီပေးရေးစနစ်တွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ 「生活保護」 ဆိုတာ ဘယ်လိုစနစ်မျိုးလဲ?
အလွယ်ဆုံးပြောရရင် 生活保護 ဆိုတာက "မိမိကိုယ်ပိုင်အင်အားနဲ့ ဘယ်လိုမှ အသက်မမွေးနိုင်တော့တဲ့သူတွေအတွက် အစိုးရက အခြေခံလူနေမှုဘဝကို တာဝန်ယူပေးပြီး၊ နောက်တစ်ကြိမ် ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ် ပြန်ရပ်တည်နိုင်အောင် ကူညီပေးတဲ့စနစ်" ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ 憲法 (ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ) အရ ဒီစနစ်ဟာ "ဂျပန်နိုင်ငံသားအားလုံး" အတွက်လို့ သတ်မှတ်ထားပေမဲ့၊ တကယ်တမ်းမှာတော့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေဟာလည်း ဂျပန်နိုင်ငံသားတွေနည်းတူ အကူအညီကို ရရှိနိုင်ပါတယ်။
၂။ 「生活保護」 ရနိုင်ခြေရှိတဲ့ 在留資格 (ဗီဇာ) အမျိုးအစားများ
"နိုင်ငံခြားသားဆိုရင် 生活保護 မရဘူး" လို့ ကြားဖူးကောင်း ကြားဖူးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ လုံးဝကြီးတော့ မမှန်ပါဘူး။ 最高裁判所 (တရားလွှတ်တော်ချုပ်) ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဒါဟာ ဥပဒေအရရပိုင်ခွင့် (حق) မဟုတ်ပေမဲ့၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအရ အောက်ပါ ဗီဇာအမျိုးအစားရှိသူတွေကို ဂျပန်နိုင်ငံသားတွေနဲ့အမျှ အကူအညီပေးဖို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
အကူအညီလျှောက်ထားနိုင်တဲ့ အဓိက 在留資格 များ -
-
永住者
-
日本人の配偶者等
-
永住者の配偶者等
-
定住者
-
特別永住者
-
認定難民の方
ဒီဗီဇာအမျိုးအစားရှိသူတွေအနေနဲ့ အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့တာမျိုး ဒါမှမဟုတ် စုဆောင်းထားတဲ့ ငွေကြေးတွေကုန်သွားပြီး အခက်တွေ့နေတယ်ဆိုရင် မိမိနေထိုင်ရာ မြို့နယ်ရုံးရဲ့ 福祉事務所 မှာ သွားရောက်တိုင်ပင်နိုင်ပါတယ်။
၃။ "Overstay" သို့မဟုတ် 「短期滞在」 သမားတွေအတွက်ရော?
စိတ်မကောင်းစရာတစ်ခုကတော့ အထက်မှာဖော်ပြခဲ့တဲ့ ဗီဇာအမျိုးအစား မရှိသူတွေ (ဥပဒေမဲ့ နေထိုင်သူများ သို့မဟုတ် ခရီးသွားဗီဇာ 短期滞在 ဖြင့် ရောက်ရှိနေသူများ) ဟာ 生活保護 ကို လျှောက်ထားလို့ မရပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ "ပိုက်ဆံမရှိလို့ ဆေးရုံမပြနိုင်ဘဲ အသက်အန္တရာယ်ဖြစ်ရတာမျိုး" မရှိအောင် ဂျပန်မှာ တခြားကူညီပေးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ရှိပါသေးတယ်။
① 無料低額診療事業 社会福祉法人 စတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေက ဖွင့်ထားတဲ့ ဆေးရုံတွေမှာ ငွေကြေးခက်ခဲနေသူတွေအတွက် အခမဲ့ (သို့မဟုတ်) အလွန်သက်သာတဲ့ ဈေးနှုန်းနဲ့ ကုသပေးတဲ့စနစ် ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ဗီဇာအမျိုးအစား ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ အသုံးပြုနိုင်တာ များပါတယ်။
② 行旅病人 (လမ်းခရီး၌ ဖျားနာသူ) များအတွက် အကာအကွယ် ခရီးသွားရင်း ရုတ်တရက် ဖျားနာလဲကျသွားပေမဲ့ အားကိုးရာမရှိ၊ ပိုက်ဆံမရှိတဲ့အခါမှာ မြို့နယ်ရုံးက ယာယီစောင့်ရှောက်ပေးတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ "ခရီးသွားဖြစ်နေခြင်း (နေရပ်လိပ်စာ သို့မဟုတ် အလုပ်အကိုင် အတည်တကျမရှိခြင်း)" စတဲ့ အချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
③ ဒေသဆိုင်ရာအလိုက် ဆေးကုသစရိတ် အကူအညီများ အချို့သော မြို့နယ်ရုံးတွေမှာ ဆေးဖိုးမပေးနိုင်သူတွေအတွက် သီးသန့်အကူအညီပေးတဲ့ စနစ်တွေ ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ နေထိုင်ရာဒေသအပေါ် မူတည်ပြီး ကွာခြားနိုင်တာကြောင့် မိမိဒေသက 福祉窓口 ဒါမှမဟုတ် 国際交流協会 မှာ အရင်ဆုံး စုံစမ်းကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။
၄။ အစိုးရမှ ဖွင့်လှစ်ထားသော ဘာသာစကားမျိုးစုံ အကူအညီပေးရေးဌာနများ
ဂျပန်အစိုးရဟာ နိုင်ငံခြားသားတွေ အဆင်ပြေပြေ နေထိုင်နိုင်ဖို့ ဘာသာစကားမျိုးစုံနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်တဲ့ နေရာတွေကို တိုးချဲ့ထားပါတယ်။
-
外国人インフォメーションセンター (出入国在留管理庁 လက်အောက်ခံ): ဗီဇာကိစ္စတွေသာမက နေထိုင်မှုဘဝတလျှောက် အခက်အခဲတွေကိုပါ တိုင်ပင်နိုင်ပါတယ်။
-
FRESC (外国人在留支援センター): အစိုးရဌာနပေါင်းစုံ စုစည်းထားတဲ့နေရာဖြစ်ပြီး ဥပဒေရေးရာနဲ့ အလုပ်အကိုင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေကို ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
၅။ "ဒါလေး သိချင်နေတာ!" - အမေးအဖြေ (Q&A)
Q1: 生活保護 လျှောက်လိုက်ရင် နောက်တစ်ခါ ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတဲ့အခါ ထိခိုက်နိုင်မလား?
A1: ဒါဟာ အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းပါ။ မူအားဖြင့်တော့ 生活保護 လျှောက်ထားရုံသက်သက်နဲ့ ဗီဇာငြင်းပယ်ခံရတာမျိုး မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ 「技術・人文知識・国際業務」 (အင်ဂျင်နီယာ/ဘာသာပြန် ဗီဇာ) စတဲ့ အလုပ်လုပ်တဲ့ ဗီဇာအမျိုးအစားတွေမှာတော့ "ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ် ရပ်တည်နိုင်စွမ်း" ကို စစ်ဆေးပါတယ်။ ဒီလိုအချိန်မှာ အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးကို မှီခိုနေရတယ်ဆိုရင် ဗီဇာသက်တမ်းတိုးဖို့ ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။ အခြားတစ်ဖက်မှာတော့ ဂျပန်နိုင်ငံသားနဲ့ လက်ထပ်ထားသူတွေ ဒါမှမဟုတ် 永住者 တွေအတွက်ကတော့ လူသားချင်းစာနာမှုကို ဦးစားပေး စဉ်းစားပေးလေ့ရှိပါတယ်။
Q2: ကျွန်တော် 健康保険料 (ကျန်းမာရေးအာမခံကြေး) မသွင်းထားပါဘူး။ ဆေးရုံမှာ ဈေးသက်သက်သာသာနဲ့ ကုလို့ရနိုင်မလား?
A2: အာမခံမရှိရင် ဆေးကုသစရိတ်က ၁၀၀% ကိုယ့်ဘာသာပေးရမှာဖြစ်လို့ အင်မတန် ဈေးကြီးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အထက်မှာပြောခဲ့တဲ့ 無料低額診療事業 ရှိတဲ့ ဆေးရုံတွေမှာဆိုရင် အာမခံရှိရှိ မရှိရှိ သင့်ရဲ့ အခြေအနေကိုကြည့်ပြီး ဆေးဖိုးလျှော့ပေးတာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။ နီးစပ်ရာ 全日本民主医療機関連合会 အဖွဲ့ဝင် ဆေးရုံတွေကို အရင်ရှာကြည့်ပါ။
Q3: ကျွန်တော် ဂျပန်စကား သိပ်မပြောတတ်ဘူး။ 福祉事務所 ကို တစ်ယောက်တည်းသွားရင် အဆင်ပြေပါ့မလား?
A3: တစ်ယောက်တည်းသွားရင်တော့ အခက်အခဲ ရှိနိုင်ပါတယ်။ မြို့နယ်ရုံး အတော်များများမှာ စကားပြန်စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ဖုန်းကတဆင့် စကားပြန်ပေးတဲ့စနစ်တွေ ရှိတတ်ပါတယ်။ အကောင်းဆုံးကတော့ မသွားခင် 多言語相談窓口 ဒါမှမဟုတ် 国際交流協会 ကို ဆက်သွယ်ပြီး အတူလိုက်ပါကူညီပေးမယ့်သူ ရှိမရှိ အရင်စုံစမ်းကြည့်တာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။
နိဂုံးချုပ် - တစ်ယောက်တည်း စိတ်မညစ်ပါနဲ့
ဂျပန်မှာ နေထိုင်ရင်း အကြောက်ရဆုံးအရာက "ဘယ်သူ့ကိုမှ မပြောဘဲ တစ်ယောက်တည်း အထီးကျန်ဖြစ်နေတာ" ပါပဲ။ ပိုက်ဆံကိစ္စ၊ ကျန်းမာရေးကိစ္စ၊ ဗီဇာကိစ္စ - ဘယ်လိုကိစ္စပဲဖြစ်ဖြစ် အကူအညီတောင်းခံနိုင်တဲ့ လမ်းစတွေ အမြဲရှိပါတယ်။ ဗီဇာနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်တာရှိရင် ကျွမ်းကျင်သူတွေဆီမှာ အချိန်မရွေး အကြံဉာဏ်တောင်းပါ။
