မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ။ ကျွန်တော်ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်အလုပ်လုပ်ကိုင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားများရဲ့ ဗီဇာ (VISA) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စရပ်တွေကို အဓိကဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ 行政書士 တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်မှာ ကြိုးစားပမ်းစား အလုပ်လုပ်နေကြတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား အတော်များများရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အခုလို မေးခွန်းမျိုး ရှိနေတတ်ကြပါတယ်။ “ဂျပန်ကနေ မိခင်နိုင်ငံကို အပြီးပြန်တော့မယ်ဆိုရင် အလုပ်ကနေ လစဉ်ဖြတ်တောက်ထားတဲ့ 年金 (ပင်စင်ကြေး) တွေက ဘယ်လိုဖြစ်သွားမလဲ? အလကားပဲ ဆုံးရှုံးသွားမှာလား?”
အဖြေကတော့ ဂျပန်မှာ 年金保険料 ကို အနည်းဆုံး ၆ လနဲ့အထက် ပေးဆောင်ထားသူဖြစ်ရင် နေရပ်ပြန်တဲ့အခါ 脱退一時金 ဆိုတဲ့ ပုံစံနဲ့ ငွေပြန်လည်ထုတ်ယူနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီစနစ်ကို သေချာမသိလို့ ဒါမှမဟုတ် လျှောက်ထားပုံ မှားယွင်းလို့ ရသင့်ရထိုက်တဲ့ ငွေတွေကို မရဘဲ ဆုံးရှုံးသွားကြသူတွေ တကယ်ကို အများကြီးရှိပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ နေရပ်ပြန်ဖို့ ပြင်ဆင်နေတဲ့ မြန်မာသူငယ်ချင်းတို့ ငွေကြေးဆုံးရှုံးမှု မရှိစေဖို့အတွက် 脱退一時金 အကြောင်း၊ လျှောက်ထားပုံ အဆင့်ဆင့်နဲ့ “တကယ်ပဲ ပြန်ထုတ်သင့်သလား” ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်မယ့် အချက်တွေကို အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ 脱退一時金 ဆိုတာ ဘာလဲ? (အရိုးရှင်းဆုံး ရှင်းပြချက်)
脱退一時金 ဆိုတာကတော့ ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်ပြီး 年金 ပေးဆောင်ခဲ့ပေမဲ့ ပင်စင်အပြည့်အဝရရှိမယ့် သတ်မှတ်ချက် (ပုံမှန်အားဖြင့် ၁၀ နှစ်) မပြည့်ခင်မှာ မိခင်နိုင်ငံကို ပြန်မယ့်သူတွေအတွက် မိမိပေးဆောင်ခဲ့တဲ့ ပရီမီယံကြေးရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို “ငွေပြန်အမ်း” ပေးတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်ဥပဒေအရ အလုပ်လုပ်နေသူတိုင်း 年金 ထဲမှာ မဖြစ်မနေ ပါဝင်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှစ်အနည်းငယ်ပဲ လုပ်ပြီး ပြန်သွားရင် နောင်တစ်ချိန်မှာ ဂျပန်ကနေ ပင်စင်လစာ ရရှိမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် “သင်ပေးထားတဲ့ထဲက တစ်ချို့တစ်ဝက်ကို ပြန်ပေးပါမယ်” ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ထုတ်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။
လျှောက်ထားနိုင်ရန် လိုအပ်သည့် အချက် (၄) ချက်-
၁။ ဂျပန်နိုင်ငံသား မဟုတ်သူ ဖြစ်ရပါမယ်။ ၂။ 年金 (厚生年金または国民年金) ကို စုစုပေါင်း ၆ လထက်မနည်း ပေးဆောင်ထားသူ ဖြစ်ရပါမယ်။ ၃။ ဂျပန်မှာ နေရပ်လိပ်စာ မရှိတော့သူ ဖြစ်ရပါမယ် (မြို့နယ်ရုံးမှာ 転出届 တင်ပြီးသူ ဖြစ်ရပါမယ်)။ ၄။ ပင်စင်ခံစားခွင့် (ဥပမာ- 障害年金 မသန်စွမ်းပင်စင် စသည်ဖြင့်) တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ မရရှိဖူးသူ ဖြစ်ရပါမယ်။
၂။ လျှောက်ထားမှု အဆင့်ဆင့်နှင့် သတ်မှတ်ကာလ- ဘယ်အချိန်၊ ဘယ်မှာ၊ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ?
ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဂျပန်ကနေ ထွက်ခွာပြီးမှ ဆောင်ရွက်ရတာက အခြေခံဖြစ်ပေမဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေကိုတော့ ဂျပန်က မထွက်ခွာခင်ကတည်းက စတင်ရပါမယ်။
လျှောက်ထားရမည့် အချိန်
ဂျပန်မှာ နေရပ်လိပ်စာ မရှိတော့တဲ့နေ့ (転出届 တင်တဲ့အခါ ရေးသွင်းခဲ့တဲ့ ထွက်ခွာမယ့်နေ့) ကနေစပြီး ၂ နှစ်အတွင်း လျှောက်ထားရပါမယ်။ ၂ နှစ်ကျော်သွားရင်တော့ တစ်ပြားမှ ပြန်မရတော့တာမို့ အထူးသတိပြုပါ။
တင်ပြရမည့်နေရာနှင့် နည်းလမ်း
လိုအပ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို 日本年金機構 ဆီကို စာတိုက်ကနေ ပေးပို့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းမှာ အွန်လိုင်းကနေ လျှောက်လို့ရနေပြီ ဖြစ်ပေမဲ့ လိုအပ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ များပြားတာကြောင့် စာတိုက်ကနေ ပေးပို့တာ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်စားလှယ် (行政書士 စသည်ဖြင့်) ကတစ်ဆင့် လျှောက်ထားတာက ပိုမိုစိတ်ချရပါတယ်။
လိုအပ်သည့် စာရွက်စာတမ်းများ
-
脱退一時金請求書 (ပင်စင်ဌာန Website ကနေ ဒေါင်းလုဒ်ရယူနိုင်ပါတယ်)
-
ပတ်စပို့ မိတ္တူ (ဓာတ်ပုံပါတဲ့ စာမျက်နှာနဲ့ ထွက်ခွာခွင့် တံဆိပ်တုံးပါတဲ့ စာမျက်နှာများ)
-
ဘဏ်စာအုပ် မိတ္တူ (မြန်မာပြည်က ဘဏ်နဲ့လည်း ရနိုင်ပေမဲ့ ဘဏ်အချက်အလက် အတိအကျ လိုအပ်ပါတယ်)
-
年金手帳 (ဒါမှမဟုတ် 基礎年金番号 ပါတဲ့ စာရွက်စာတမ်း)
၃။ 【အရေးကြီး】 脱退一時金 ပြန်ထုတ်ယူလိုက်ရင် 年金加入期間 သုည ဖြစ်သွားမယ်!
ဒါက အထူးသတိထားရမယ့် အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင်က 脱退一時金 ကို ထုတ်ယူလိုက်ပြီဆိုရင် အရင်က ဂျပန်မှာ 年金 ပေးဆောင်ခဲ့တဲ့ သက်တမ်းတွေဟာ လုံးဝမရှိတော့သလိုမျိုး (သုည) ဖြစ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အကယ်၍ နောင်တစ်ချိန်မှာ ဂျပန်ကို ပြန်လာပြီး အလုပ်လုပ်ဖို့ အစီအစဉ်ရှိတယ်ဆိုရင်တော့ သက်တမ်းက အစကပြန်စရမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် နောင်တစ်ချိန်မှာ ရသင့်တဲ့ 将来の老齢年金 (သက်ကြီးပင်စင်လစာ) မရရှိနိုင်တော့တဲ့ ဆုံးရှုံးမှုမျိုး ကြုံတွေ့ရနိုင်ပါတယ်။
၄။ ကျွမ်းကျင်သူမှ ပေးလိုသော သတင်းစကား- အခွန်ပြန်အမ်းငွေ (所得税) အကြောင်း
အမှန်တကယ်တော့ 脱退一時金 (厚生年金 အခြေအနေမျိုးမှာ) ကို လက်ခံရရှိတဲ့အခါ စုစုပေါင်းရမယ့်ငွေထဲကနေ ဝင်ငွေခွန် (所得税) အဖြစ် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကြိုတင်ဖြတ်တောက်ခြင်း ခံရပါတယ်။
ဥပမာ- ယန်း ၁၀၀ မန်း ရရမယ့်သူဟာ လက်ထဲကို ၈၀ မန်းပဲ ရောက်လာပါလိမ့်မယ်။ “၂၀ မန်း ဆုံးရှုံးသွားပြီ” လို့ စိတ်မပူပါနဲ့။ ဒီဖြတ်တောက်ခံလိုက်ရတဲ့ အခွန်ငွေကိုလည်း နေရပ်ပြန်ပြီးနောက်မှာ 所得税の還付申告 လုပ်ငန်းစဉ်ကတစ်ဆင့် ပြန်လည်တောင်းခံနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီအခွန်ပြန်အမ်းငွေ လျှောက်ထားမှုကိုတော့ မြန်မာပြည်ကနေ ကိုယ်တိုင်လုပ်ဖို့ ခက်ခဲတဲ့အတွက် ဂျပန်မှာရှိတဲ့ လူယုံ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကို 納税管理員 (အခွန်စီမံခန့်ခွဲသူ - ဥပမာ သူငယ်ချင်း သို့မဟုတ် 行政書士) အဖြစ် ခန့်အပ်ပြီး ဆောင်ရွက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၅။ 社会保障協定 ချုပ်ဆိုထားသည့် နိုင်ငံသားများအတွက် သတိပြုရန်
ဂျပန်နိုင်ငံဟာ အချို့သော နိုင်ငံတွေ (အမေရိကန်၊ ဂျာမနီ၊ ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ ဗီယက်နမ်※ စသည်ဖြင့်) နဲ့ 社会保障協定 (လူမှုဖူလုံရေး သဘောတူစာချုပ်) ချုပ်ဆိုထားပါတယ်။
ဒီနိုင်ငံတွေက လူတွေအတွက်ကတော့ 年金通算 ဆိုတဲ့ စနစ်ရှိပါတယ်။ ဒါကတော့ ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်ခဲ့တဲ့ သက်တမ်းကို မိမိနိုင်ငံက ပင်စင်သက်တမ်းထဲမှာ ပေါင်းထည့်တွက်ချက်လို့ရတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ 脱退一時金 ကို ထုတ်ယူလိုက်ရင်တော့ ဒီလို သက်တမ်းပေါင်းတွက်လို့ ရမှာမဟုတ်တော့ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံကြားမှာတော့ လက်ရှိအချိန်ထိ ဒီလို သဘောတူညီချက် မရှိသေးပါဘူး။
၆။ သိထားသင့်တဲ့ Q&A ကဏ္ဍ
Q1: ဂျပန်မှာရှိနေတုန်း လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို အပြီးသတ်လို့ ရမလား?
A: တစ်ဝက်ပဲ မှန်ပါတယ်။ စာရွက်စာတမ်း ပြင်ဆင်တာတွေကို ဂျပန်မှာ လုပ်ထားလို့ရပေမဲ့ တရားဝင် လျှောက်လွှာတင်တာကိုတော့ ဂျပန်ကနေ ထွက်ခွာပြီးမှသာ လက်ခံမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြို့နယ်ရုံးမှာ 転出届 တင်ပြီးရင်တော့ လေဆိပ်မသွားခင် စာတိုက်ကနေ ပေးပို့ထားလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အများစုကတော့ မြန်မာပြည်ပြန်ရောက်မှ ပေးပို့တာ ဒါမှမဟုတ် ဂျပန်က ကိုယ်စားလှယ်ကို အပ်နှံပြီး လုပ်ဆောင်ကြပါတယ်။
Q2: ငွေဘယ်လောက်လောက် ပြန်ရနိုင်မလဲ? တွက်ချက်ပုံက ဘယ်လိုလဲ?
A: သင်အလုပ်လုပ်ခဲ့တဲ့ သက်တမ်းနဲ့ ရရှိခဲ့တဲ့ ပျမ်းမျှလစာပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ဂျပန်မှာ ကုမ္ပဏီဝန်ထမ်းအဖြစ် ၃ နှစ် လုပ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် လစာအပေါ်မူတည်ပြီး ယန်း ဆယ်ဂဏန်းမန်း ကနေ ယန်း ၁၀၀ မန်း ဝန်းကျင်အထိ ရရှိနိုင်ပါတယ်။ အလွယ်မှတ်ချင်ရင်တော့ “လစာ ၁ လစာ x လုပ်သက်နှစ်အရေအတွက်” လို့ ခန့်မှန်းထားနိုင်ပါတယ်။
Q3: နေရပ်ပြန်ပြီးမှ ဂျပန်ကို နောက်တစ်ခါ ပြန်လာရင် ဘာဖြစ်မလဲ?
A: အကယ်၍ သင်က အရင်တစ်ခေါက်က ငွေ (脱退一時金) ကို မထုတ်ယူခဲ့ဘူးဆိုရင် အရင်သက်တမ်းနဲ့ အခုသက်တမ်းကို ပေါင်းတွက်လို့ ရပါတယ်။ အကယ်၍ စုစုပေါင်းသက်တမ်း ၁၀ နှစ် ပြည့်သွားရင် နောင်တစ်ချိန်မှာ ဂျပန်ကနေ တစ်သက်တာ ပင်စင်လစာ ခံစားခွင့် ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ငွေထုတ်ယူခဲ့ရင်တော့ အစကနေ ပြန်စရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
脱退一時金 ကို ထုတ်ယူတာဟာ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အခွင့်အရေးတစ်ခု ဖြစ်ပေမဲ့ ကောင်းကျိုးဆိုးကျိုးကိုတော့ သေချာစဉ်းစားဖို့ လိုပါတယ်။
-
အခုချက်ချင်း ငွေအလုံးအရင်း လိုအပ်နေပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ဂျပန်ကို ပြန်လာဖို့ အစီအစဉ် မရှိဘူးဆိုရင်- ပြန်ထုတ်ယူပါ။
-
နောင်တစ်ချိန်မှာ ဂျပန်ကို ပြန်လာပြီး အလုပ်လုပ်ဦးမယ်၊ အသက်ကြီးတဲ့အထိ ပင်စင်ခံစားခွင့် လိုချင်တယ်ဆိုရင်- မထုတ်ဘဲ ထားတာကလည်း ရွေးချယ်စရာ တစ်ခုပါပဲ။
မိမိရဲ့ အနာဂတ် အစီအစဉ်အလိုက် သေချာစဉ်းစား ဆုံးဖြတ်ကြပါ။ အကယ်၍ လုပ်ငန်းစဉ်တွေက ရှုပ်ထွေးနေလို့ စိတ်မချဖြစ်နေရင်တော့ ဗီဇာနဲ့ ပင်စင်ကိစ္စ ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 ဆီမှာ အကြံဉာဏ် တောင်းခံနိုင်ပါတယ်။
ဂျပန်မှာ ကြိုးစားခဲ့သမျှတွေအတွက် ထိုက်တန်တဲ့ အကျိုးခံစားခွင့်တွေ အပြည့်အဝ ရရှိကြပါစေလို့ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။
