Chào các bạn! Tôi là một 行政書士 chuyên về mảng 資格 (Visa) tại Nhật Bản.
"Đã chốt được việc làm tại Nhật!" hay "Chuẩn bị bắt đầu làm việc tại công ty mới!"... Chắc hẳn trong những lúc hào hứng như thế này, nhiều bạn thường lướt qua nhanh các giấy tờ đúng không? Nhưng có bao giờ bạn tự hỏi mình đã kiểm tra kỹ 雇用契約書 chưa?
Thực tế, để có thể yên tâm làm việc tại Nhật, cũng như đảm bảo việc xin mới hoặc gia hạn 在留資格 diễn ra thuận lợi, thì 雇用契約書 chính là tờ giấy quan trọng nhất. Để tránh trường hợp sau này phải hối hận kiểu "Hóa ra không phải như mình nghĩ...", hôm nay tôi sẽ giải thích những điểm cốt yếu mà bạn cần kiểm tra một cách dễ hiểu nhất nhé.
1. 雇用契約書 thực chất là gì? Tại sao lại quan trọng đến thế?
雇用契約書 là văn bản ghi lại những "lời hứa" giữa bạn và công ty. Trong đó sẽ ghi rõ tất cả các quy tắc khi làm việc như: bạn sẽ làm công việc gì, mức lương bao nhiêu, ngày nghỉ như thế nào...
Đối với các bạn người nước ngoài, tờ giấy này cực kỳ quan trọng vì 2 lý do sau:
-
Bắt buộc khi xin Visa: Khi bạn nộp đơn xin Visa lên 出入国在留管理局 (thường gọi là 入管), bạn nhất định phải nộp bản sao của hợp đồng này. Nếu nội dung không đầy đủ hoặc không hợp lý, Visa của bạn có thể bị từ chối đấy.
-
Lá chắn bảo vệ chính bạn: Nếu chẳng may xảy ra tranh chấp với công ty (như bị nợ lương, bị ép tăng ca quá mức...), 雇用契約書 chính là bằng chứng pháp lý mạnh mẽ nhất để bảo vệ quyền lợi cho bạn.
2. 6 hạng mục "nhất định phải có" trong hợp đồng
Theo quy định của 労働基準法 (Luật Tiêu chuẩn Lao động Nhật Bản), công ty bắt buộc phải thông báo cho người lao động những điều sau bằng văn bản:
-
Thời hạn hợp đồng: Bạn sẽ làm từ bao giờ đến bao giờ? Hợp đồng là vô thời hạn hay có thời hạn (ví dụ 1 năm gia hạn một lần)? Hãy kiểm tra kỹ chỗ này nhé.
-
Quy định về việc gia hạn: Nếu hợp đồng có thời hạn, thì sau đó có được gia hạn tiếp không? Điều kiện để được gia hạn là gì?
-
Địa điểm và nội dung công việc: Bạn làm việc ở đâu (văn phòng hay nhà máy) và nhiệm vụ cụ thể là gì (phiên dịch, kỹ sư, hay kinh doanh...)? Lưu ý: Nội dung công việc phải phù hợp với loại 在留資格 mà bạn đang giữ nhé!
-
Thời gian làm việc và nghỉ ngơi: Mấy giờ bắt đầu, mấy giờ kết thúc? Thời gian giải lao bao lâu? Có phải tăng ca không? Và đừng quên kiểm tra số ngày nghỉ hàng tuần cũng như chế độ 有給休暇 (nghỉ phép có lương).
-
Về tiền lương: Lương cơ bản là bao nhiêu? Tiền tăng ca tính thế nào? Có hỗ trợ tiền đi lại không? Ngày nhận lương là ngày nào?
-
Quy định khi nghỉ việc: Nếu bạn muốn xin nghỉ thì phải báo trước bao lâu? Hoặc trong trường hợp nào thì công ty có quyền cho bạn thôi việc (sa thải)?
3. Điểm quan trọng: "Nếu không xin được Visa thì sao?"
Khi ký hợp đồng làm việc tại Nhật, nhiều bạn thường ở trong trạng thái "chưa có Visa" hoặc "đang chờ chuyển đổi Visa".
Lúc này, trong hợp đồng thường có một điều khoản ngầm hiểu (hoặc ghi rõ) là: "Nếu Visa không được cấp, hợp đồng này sẽ không có hiệu lực". Điều này là để bảo vệ cả hai bên. Vì nếu Visa bị từ chối mà bạn vẫn làm việc, đó sẽ bị coi là lao động bất hợp pháp — một vấn đề rất nghiêm trọng. Thế nên, đừng quá lo lắng nếu thấy điều khoản này, đó chỉ là bước chuẩn bị để mọi thủ tục đúng pháp luật thôi.
4. Kiểm tra quy định về 在宅勤務 (Làm việc tại nhà)
Dạo gần đây, nhiều công ty đã áp dụng 在宅勤務 hoặc làm việc từ xa. Trong hợp đồng có thể ghi thêm quy định như "Công ty có quyền chỉ định nhân viên làm việc tại nhà trong trường hợp có dịch bệnh truyền nhiễm...". Bạn nên xác nhận xem hình thức làm việc của mình có linh hoạt như vậy không nhé.
5. Giải đáp thắc mắc: "Những điều ai cũng muốn hỏi!"
Tôi đã tổng hợp 3 câu hỏi mà các bạn hay thắc mắc nhất đây:
Q1: Hợp đồng toàn tiếng Nhật, tôi không hiểu hết thì phải làm sao?
A: Theo luật pháp Nhật Bản, công ty nên cố gắng giải thích điều kiện lao động bằng ngôn ngữ mà bạn có thể hiểu được. Nếu tiếng Nhật còn hạn chế, bạn hãy mạnh dạn nhờ công ty cung cấp bản dịch tiếng Việt hoặc tiếng Anh. Tuyệt đối đừng đặt bút ký khi chưa hiểu rõ mình đang ký cái gì nhé, vì đó là việc rất mạo hiểm đấy.
Q2: Tôi nhận được 労働条件通知書 chứ không phải 雇用契約書. Có ổn không?
A: Về cơ bản là ổn nhé! 雇用契約書 là văn bản hai bên cùng ký, còn 労働条件通知書 là văn bản công ty thông báo các điều kiện cho bạn. Khi xin Visa tại 入管, bạn dùng một trong hai loại này đều được, miễn là nó chứa đầy đủ 6 hạng mục quan trọng đã nêu ở mục 2.
Q3: Tôi không muốn bị trừ 社会保険料 vì làm giảm tiền lương thực nhận. Không tham gia có được không?
A: Rất tiếc là không thể bạn nhé. Nếu bạn làm việc chính thức (Full-time), việc tham gia 社会保険 (bao gồm 健康保険 và 年金) là bắt buộc theo luật pháp. Đây là chế độ bảo vệ bạn khi ốm đau, tai nạn hoặc khi về già. Hơn nữa, khi bạn gia hạn Visa, 入管 cũng sẽ kiểm tra xem bạn có đóng đầy đủ thuế và bảo hiểm hay không đấy.
6. Lời kết: Hãy kiểm tra thật kỹ trước khi ký!
雇用契約書 là bản cam kết quan trọng nhất hỗ trợ cuộc sống của bạn tại Nhật. Nếu thấy có chỗ nào "lạ lạ" hay thắc mắc, đừng ngần ngại hỏi thẳng công ty nhé.
Với tư cách là một 行政書士, tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ các bạn về mặt Visa để các bạn có thể yên tâm làm việc và mỉm cười tại Nhật. Nếu bạn cảm thấy lo lắng không biết công việc của mình có khớp với điều kiện của Visa hay không, hãy liên hệ với các chuyên gia để được tư vấn nhé!
