ခေါင်းစဉ် - ဖျားနာခြင်း (သို့မဟုတ်) ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းကြောင့် အလုပ်မလုပ်နိုင်သည့်အခါ '傷病手当金' အကြောင်း သိကောင်းစရာ
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေဆီကနေ "ရုတ်တရက် ဖျားနာလို့ အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့ဘူး၊ စားဝတ်နေရေးအတွက် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ?"၊ "ကုမ္ပဏီကို ခွင့်ယူထားတဲ့အချိန်မှာ လစာမရရင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ?" ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်သံတွေကို မကြာခဏ ကြားနေရပါတယ်။
တကယ်တော့ ဂျပန်ရဲ့ 健康保険 စနစ်မှာ ဖျားနာလို့ဖြစ်စေ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရလို့ဖြစ်စေ အလုပ်နားရတဲ့အခါမှာ လူနေမှုဘဝကို အထောက်အကူပြုပေးမယ့် စိတ်ချရတဲ့စနစ်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ '傷病手当金' ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစနစ်ကို ဂျပန်လူမျိုးတွေတင်မကဘဲ ဂျပန်ရဲ့ 健康保険 မှာ ပါဝင်ထားတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေလည်း အတူတူ အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ '傷病手当金' ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာ ရနိုင်လဲ၊ ပိုက်ဆံကို ဘယ်လို တွက်ချက်ရမလဲဆိုတာတွေကို ရှုပ်ထွေးတဲ့ ဥပဒေစကားလုံးတွေမသုံးဘဲ နားလည်လွယ်အောင် ပြောပြပေးသွားပါမယ်။ တစ်ခုခုဖြစ်လာခဲ့ရင် ကိုယ့်အတွက် အကျိုးရှိအောင် မှန်ကန်တဲ့ ဗဟုသုတတွေကို ကြိုတင်သိထားကြဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
၁။ 傷病手当金 ဆိုတာ ဘာလဲ? ဘယ်အချိန်မှာ သုံးလို့ရလဲ? '傷病手当金' ဆိုတာ ဖျားနာခြင်း (သို့မဟုတ်) ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းကြောင့် အလုပ်နားရတဲ့အခါနဲ့ အဲဒီကာလအတွင်း ကုမ္ပဏီကနေ လစာလုံလောက်အောင် မရတဲ့အခါမှာ 健康保険 ကနေ ထောက်ပံ့ပေးတဲ့ ငွေကြေးဖြစ်ပါတယ်။
"ရောဂါကို သေချာကုသချင်ပေမယ့် အလုပ်မလုပ်ရင် ပိုက်ဆံမရဘူး..." ဆိုတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ ဒီထောက်ပံ့ကြေးက သင့်ကို စိတ်အေးချမ်းသာစွာ ကုသမှုခံယူဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
အရေးကြီးသည့်အချက်: ဒါဟာ အလုပ်နဲ့ မသက်ဆိုင်တဲ့ (ကိုယ်ပိုင်) အကြောင်းပြချက်ကြောင့် ဖျားနာတာ၊ ဒဏ်ရာရတာတွေအတွက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အလုပ်လုပ်နေစဉ် သို့မဟုတ် အလုပ်သွား/ပြန်လမ်းမှာ ဖြစ်တဲ့ မတော်တဆမှုတွေအတွက်ကတော့ '労災保険' ရဲ့ အကျုံးဝင်မှုထဲမှာ ပါဝင်တဲ့အတွက် အဲဒီစနစ်ကိုပဲ သုံးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ 傷病手当金 ရရှိရန်အတွက် လိုအပ်ချက် ၄ ချက် ဒီထောက်ပံ့ကြေးရဖို့ဆိုရင် အောက်ပါအချက် ၄ ချက်စလုံး ပြည့်စုံရပါမယ်။
-
အလုပ်နဲ့မသက်ဆိုင်သော အကြောင်းကြောင့် ဖျားနာခြင်း (သို့မဟုတ်) ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း: အလုပ်နဲ့ လုံးဝမသက်ဆိုင်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်ကျန်းမာရေးကိစ္စအတွက်သာ ဖြစ်ရပါမယ်။
-
အလုပ်လုပ်နိုင်သည့် အခြေအနေမရှိခြင်း: ဒါဟာ "အရင်က တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်နေတဲ့ အလုပ်ကို မလုပ်နိုင်တော့ဘူး" ဆိုတဲ့ စံနှုန်းဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ဘာသာ ဆုံးဖြတ်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ ဆရာဝန်ရဲ့ သဘောထားနဲ့ လုပ်ငန်းသဘောသဘာဝကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး ကျွမ်းကျင်သူအဖွဲ့အစည်းက ဆုံးဖြတ်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။
-
ဆက်တိုက် ၃ ရက်အပါအဝင် ၄ ရက်နဲ့အထက် အလုပ်နားခြင်း: ပထမ ၃ ရက်ကို '待期期間' လို့ခေါ်ပြီး အဲဒီရက်တွေမှာ ငွေမရပါ။ ၄ ရက်မြောက်နေ့ကစပြီးမှ ငွေရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
-
နားထားတဲ့ကာလအတွင်း လစာမရရှိခြင်း: ကုမ္ပဏီက လစာမပေးတာ (သို့မဟုတ်) '傷病手当金' ထက် နည်းတဲ့ လစာပဲရတဲ့အခါမှာ အဲဒီခြားနားတဲ့ ပမာဏကို ထောက်ပံ့ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ရမယ့်ငွေကို ဘယ်လိုတွက်ချက်ရမလဲ? "တကယ်တော့ ပိုက်ဆံ ဘယ်လောက်ရမှာလဲ?" ဆိုတာ သိချင်ကြမှာပါ။ တွက်ချက်ပုံက နည်းနည်းရှုပ်ထွေးသလို ထင်ရပေမယ့် အခြေခံအားဖြင့်တော့ "ပြီးခဲ့တဲ့ ၁ နှစ်တာ လစာ" ကို အခြေခံပြီး တွက်ချက်ပါတယ်။
တွက်ချက်နည်း: ငွေရစတဲ့နေ့ရဲ့ အရင် ၁၂ လတာ '標準報酬月額' ရဲ့ ပျမ်းမျှ ÷ ၃၀ ရက် × ၃ ပုံ ၂ ပုံ (ခန့်မှန်းခြေ ၂/၃)
※ ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်တာ ၁၂ လ မပြည့်သေးရင် တွက်ချက်ပုံ နည်းနည်းကွဲပြားနိုင်ပေမယ့်၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ကိုယ့်လစာရဲ့ ၃ ပုံ ၂ ပုံလောက် ရနိုင်တယ်လို့ မှတ်ထားရင် ရပါတယ်။
၄။ သိထားသင့်တဲ့ 'စုစုပေါင်း ၁ နှစ် ၆ လ' စည်းမျဉ်း အရင်ကဆိုရင် ငွေစရတဲ့နေ့ကစပြီး ဆက်တိုက်နားမှသာ ၁ နှစ် ၆ လ ကန့်သတ်ချက်ရှိခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ကစပြီး ပြင်ဆင်လိုက်တဲ့ ဥပဒေအရ "စုစုပေါင်း ၁ နှစ် ၆ လ" အထိ ရနိုင်လာပါပြီ။
ဆိုလိုတာကတော့ ကြားထဲမှာ နေနည်းနည်းကောင်းလို့ အလုပ်ပြန်ဝင်လိုက်ပြီးမှ အဲဒီရောဂါနဲ့ပဲ ပြန်နားရရင်တောင်မှ စုစုပေါင်း ၁ နှစ် ၆ လစာအထိ ထောက်ပံ့ကြေး ရနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကုသမှုနဲ့ အလုပ်ကို ဟန်ချက်ညီညီ လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့အတွက် အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုတစ်ခုပါ။
၅။ နိုင်ငံခြားသားများ မကြာခဏမေးလေ့ရှိသည့် မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1: ကုမ္ပဏီကနေ အလုပ်ထွက်လိုက်ပြီးနောက်ပိုင်းမှာလည်း 伤病手当金 ရနိုင်သေးလား?
A: သတ်မှတ်ချက်အချို့ (ဥပမာ - အလုပ်ထွက်တဲ့နေ့အထိ ဆက်တိုက် ၁ နှစ်ကျော် 健康保険 မှာ ပါဝင်ခဲ့တာမျိုး) ပြည့်စုံမယ်ဆိုရင် အလုပ်ထွက်ပြီးနောက်ပိုင်းမှာလည်း ဆက်လက်ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ထွက်ပြီးပြီးချင်း အလုပ်လက်မဲ့ အာမခံ (失業保険) နဲ့ တွဲသုံးလို့တော့ မရပါဘူး။
Q2: ပြည်ပမှာ ကုသမှုခံယူရရင်ရော ရနိုင်မလား?
A: ဟုတ်ကဲ့၊ ပြည်ပမှာဖြစ်နေရင်တောင် ဂျပန်ရဲ့ 健康保険 မှာ ပါဝင်ထားပြီး ဆရာဝန်ဆီက "ကုသမှုလိုအပ်ပြီး အလုပ်မလုပ်နိုင်ဘူး" ဆိုတဲ့ တရားဝင်လက်မှတ် ရရှိထားမယ်ဆိုရင် ရနိုင်ပါတယ်။ ဒေသခံဆရာဝန်တွေနဲ့ ဖြည့်ရမယ့် စာရွက်စာတမ်းတွေ လိုအပ်တဲ့အတွက် ကြိုတင်ပြီးတော့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပေးပါ။
Q3: 国民健康保険 မှာ ပါဝင်ထားရင်ရော ရနိုင်မလား?
A: စိတ်မကောင်းစွာနဲ့ပဲ '傷病手当金' ဟာ ကုမ္ပဏီဝန်ထမ်းတွေ ပါဝင်တဲ့ '協会けんぽや組合健保など' ရဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ '国民健康保険' မှာတော့ ဒီစနစ် မရှိတဲ့အတွက် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းလုပ်သူတွေနဲ့ Freelancer တွေကတော့ သတိပြုဖို့ လိုပါတယ်။
၆။ နိဂုံး ဖျားနာတာ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရတာက ဘယ်သူမဆို ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဂျပန်မှာ ကြိုးစားပြီး အလုပ်လုပ်နေတဲ့ သင့်အတွက် လူမှုဖူလုံရေးအာမခံ (社会保険) ဟာ အရေးကြီးတဲ့ အကာအကွယ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
"စနစ်ရှိမှန်းတော့ သိပြီ၊ ဒါပေမဲ့ စာရွက်စာတမ်း ဘယ်လိုဖြည့်ရမလဲ မသိဘူး"၊ "ကိုယ့်ရဲ့ နေထိုင်ခွင့် (VISA) ကရော ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ" ဆိုတာတွေအတွက် စိုးရိမ်နေတယ်ဆိုရင် ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်တဲ့ 社労士 သို့မဟုတ် ဗီဇာကိစ္စဆိုင်ရာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးမှုအတွက် 行政書士 ကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
