ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်နေချိန်မှာ မိမိရဲ့ မိသားစုဝင်တွေ နေမကောင်းဖြစ်တာ၊ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာတာမျိုးတွေ ကြုံလာရတဲ့အခါ "ကိုယ့်နိုင်ငံပြန်ပြီး ပြုစုစောင့်ရှောက်သင့်ပြီလား" ဆိုတဲ့ အတွေးတွေနဲ့ စိတ်ပူပန်မိတာမျိုး ရှိကြပါလိမ့်မယ်။ အလုပ်လည်း ဆက်လုပ်ချင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ မိသားစုကိုလည်း စိတ်မချဘူး... ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေက အကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ "介護休業" နဲ့ "介護休暇" ဆိုတဲ့ စနစ်တွေရှိပါတယ်။
တကယ်တော့ ဒီစနစ်ဟာ ဂျပန်လူမျိုးတွေအတွက်သာမက ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေလည်း တန်းတူအခွင့်အရေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက်တော့ "入管法" ရဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေ၊ "申請の手続き" (လျှောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း) တွေမှာ နည်းနည်းတော့ ဂရုစိုက်ရမယ့် အချက်လေးတွေ ရှိပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ဂျပန်မှာရှိတဲ့ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းတွေ 介護休業 ကို ဘယ်လိုရယူနိုင်မလဲဆိုတဲ့ အချက်တွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ "介護休業" ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်လိုအချိန်တွေမှာ အသုံးပြုနိုင်မလဲ?
介護休業 ဆိုတာ ဖျားနာတာ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရတာတွေကြောင့် နေ့စဉ် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်နေတဲ့ မိသားစုဝင်တွေကို ပြုစုဖို့အတွက် အလုပ်ကနေ ခဏတာ ခွင့်ယူနိုင်တဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။
"介護" (ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း) လို့ပြောလိုက်ရင် လူနာက အိပ်ရာထဲလဲနေရမယ်လို့ ထင်စရာရှိပေမဲ့ ဂျပန်ဥပဒေအရ "၂ ပတ်ကျော် အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ အမြဲတမ်း ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်တဲ့ အခြေအနေ" ဆိုရင် ခွင့်ယူနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရုတ်တရက် ဖျားနာပြီး ဆေးရုံတက်ရတဲ့အချိန်၊ ရောဂါပြန်လည်သက်သာလာအောင် ကုသမှုခံယူရာမှာ အနားမှာရှိပေးရမယ့် ကာလတွေ စတဲ့ အခြေအနေမျိုးစုံမှာ အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလကစပြီး အရင်က ရယူရခက်ခဲခဲ့တဲ့ "有期雇用契約" (ဥပမာ-契約社員 စတဲ့ ကာလသတ်မှတ်ချက်ရှိတဲ့ ဝန်ထမ်းများ) အတွက်လည်း "無期雇用" (အမြဲတမ်းဝန်ထမ်း) တွေနဲ့ တန်းတူ ခွင့်ယူရ ပိုမိုလွယ်ကူလာပါပြီ။
၂။ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ 介護休業 ယူသည့်အခါ သတိပြုရမည့်အချက်များ
ဂျပန်လူမျိုးတွေအတွက်တော့ အတူနေမိဘတွေကို အနီးကပ်ပြုစုတဲ့ ပုံစံမျိုးက အများစုဖြစ်ပေမဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက်တော့ အခြေအနေနည်းနည်း ကွာခြားပါတယ်။
-
① 入管法 နဲ့ "ဂျပန်ကို ခေါ်ယူဖို့" ခက်ခဲခြင်း: ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက 入管法 ရဲ့ စည်းမျဉ်းအရ မိသားစုဝင်တိုင်းကို ဂျပန်ကို ခေါ်လာလို့ မရပါဘူး။ ဥပမာအနေနဲ့ ဘိုးဘွားတွေ၊ မောင်နှမတွေကို ပြုစုဖို့ဆိုတဲ့အကြောင်းပြချက်နဲ့ ဗီဇာထုတ်ပေးပြီး ဂျပန်ကို ခေါ်ဖို့က အတော်လေး ခက်ခဲပါတယ်။ ဒါကြောင့် "ကိုယ့်နိုင်ငံပြန်ပြီး ကိုယ်တိုင်ပြုစုမှပဲ ဖြစ်တော့မယ်" ဆိုတဲ့ အခြေအနေမျိုးကို မကြာခဏ ကြုံရတာက လက်တွေ့ပါပဲ။
-
② ကိုယ့်နိုင်ငံကနေ Remote Work လုပ်နိုင်မလား? ဂျပန်ကနေ ပြန်ပြီး ကိုယ့်နိုင်ငံမှာ ပြုစုမယ်ဆိုရင် ကုမ္ပဏီနဲ့ တိုင်ပင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ "လအနည်းငယ်လောက် ကိုယ့်နိုင်ငံကနေ Remote Work လုပ်လို့ရမလား?" ဆိုတာကို ကုမ္ပဏီနဲ့ ကြိုတင်ပြီး သေချာဆွေးနွေးထားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ ကုမ္ပဏီဘက်ကလည်း ဒါဟာ ဥပဒေအရ အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ အခွင့်အရေးဖြစ်တဲ့အတွက် မတရားသဖြင့် ငြင်းပယ်လို့ မရပါဘူး။ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် လက်ခံနိုင်တဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံကို ရှာဖွေနိုင်တာက ဂျပန်မှာ ရေရှည်အလုပ်လုပ်ဖို့အတွက် အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ လူတွေ မကြာခဏ မေးလေ့ရှိတဲ့ Q&A
Q1: မိဘတွေက ကိုယ့်နိုင်ငံမှာပဲ ရှိနေရင် 介護休業 ယူလို့ရလား? A: ရပါတယ်။ ဂျပန်ဥပဒေအရ 介護休業 မှာ မိသားစုက ဂျပန်မှာနေတာလား၊ ကိုယ့်နိုင်ငံမှာနေတာလားဆိုတာ မခွဲခြားပါဘူး။ သတ်မှတ်ထားတဲ့ မိသားစုဝင် (ဇနီး/ခင်ပွန်း၊ မိဘ၊ သားသမီး စသည်ဖြင့်) က ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်တဲ့ အခြေအနေမှာရှိရင် ဒီစနစ်ကို အသုံးပြုခွင့်ရှိပါတယ်။
Q2: ကုမ္ပဏီက "နိုင်ငံခြားသားက 介護休業 ယူလို့မရဘူး" လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါ တကယ်လား? A: မဟုတ်ပါဘူး၊ မှားပါတယ်။ 育児・介護休業法 ဟာ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး ခွဲခြားခြင်းမရှိဘဲ အားလုံးနဲ့ သက်ဆိုင်ပါတယ်။ နိုင်ငံခြားသားဖြစ်လို့ဆိုပြီး ငြင်းပယ်တာဟာ မတရားတဲ့ လုပ်ရပ်တစ်ခုပါ။ "ဒါဟာ ဥပဒေအရ အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ အခွင့်အရေးဖြစ်လို့ တိုင်ပင်ချင်ပါတယ်" လို့ ကုမ္ပဏီကို ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေးနဲ့ ပြောပြပါ။ ကုမ္ပဏီက နားမလည်ပေးဘူးဆိုရင်တော့ ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဒါမှမဟုတ် 労働局 ကို တိုင်ပင်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
Q3: 介護休業 ယူထားတဲ့အချိန်မှာ လစာ ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ? A: ကုမ္ပဏီကနေ လစာပေးတာ ရပ်ဆိုင်းသွားရင်တောင် 雇用保険 မှာ ထည့်ဝင်ထားမယ်ဆိုရင် "介護休業給付金" ကို ထုတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက ခွင့်မယူခင် လစာရဲ့ ၆၇% ကို ပေးချေတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ ငွေရေးကြေးရေး စိတ်ပူပန်မှု လျော့ကျသွားအောင် မဖြစ်မနေ လျှောက်ထားဖို့ အကြံပေးချင်ပါတယ်။
နိဂုံး
ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် ကိုယ့်နိုင်ငံက မိသားစုဆိုတာ ဘာနဲ့မှမလဲနိုင်တဲ့ တန်ဖိုးရှိတဲ့အရာတွေပါ။ ဒီစနစ်တွေကို သိထားမယ်ဆိုရင် အလုပ်ထွက်လိုက်ရတဲ့အထိ မဖြစ်တော့ဘဲ ကုမ္ပဏီနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး မိသားစုကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ပွင့်လာမှာပါ။
အကယ်၍ "ကုမ္ပဏီတာဝန်ခံကို ဘယ်လိုရှင်းပြရမလဲ မသိဘူး"၊ "給付金 လျှောက်တဲ့နည်းလမ်းကို စိတ်ပူတယ်" ဆိုတဲ့သူတွေရှိရင် 社労士 ဒါမှမဟုတ် 入管法 မှာ ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြည့်ပါ။
