जब तपाईं विदेशमा बसोबास वा व्यवसाय सुरु गर्ने सोच बनाउनुहुन्छ, तपाईंले सबैभन्दा पहिले सामना गर्ने चुनौती भनेको "कागजी प्रक्रिया" हो। जापानमा जारी गरिएका सरकारी कागजातहरू विदेशमा बुझाउन खोज्दा "अहिलेसम्म नसुनेको アポスティーユ (Apostille) चाहिन्छ" भन्ने कुराले तपाईंलाई कतै अलमलमा त पारेको छैन?
"यो アポスティーユ भनेको के हो?", "यो कहाँबाट र कसरी लिने?"
पहिलो पटक यस्तो शब्द सुन्दा धेरैलाई चिन्ता लाग्नु स्वाभाविक हो। वास्तवमा, यो アポスティーユ ले जापान र विदेशबीचको कागजी प्रक्रियालाई सहज बनाउन एउटा महत्त्वपूर्ण "पुल" को काम गर्छ।
यस लेखमा हामी जटिल कानुनी शब्दहरू प्रयोग नगरी, アポスティーユ को काम गर्ने तरिका, यो लिने प्रक्रिया र ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू सरल भाषामा बुझाउनेछौँ। यदि तपाईं आफ्नो कागजी प्रक्रियालाई झन्झटमुक्त बनाउन चाहनुहुन्छ भने, यो लेख अन्त्यसम्म पढ्नुहोला।
१. アポスティーユ भनेको के हो? छोटकरीमा भन्दा "कागजातको पासपोर्ट"
छोटकरीमा भन्नुपर्दा, アポスティーユ भनेको जापानको सरकारी निकाय वा नगरपालिकाले जारी गरेको कागजात सक्कली हो भनेर जापानको परराष्ट्र मन्त्रालयले दिने एक प्रकारको प्रमाण हो।
सामान्यतया, जापानमा बनेका कागजातहरू विदेशमा बुझाउँदा ती कागजातहरू नक्कली होइनन् भन्ने प्रमाणित गर्न सम्बन्धित देशको जापानस्थित दूतावासबाट "कन्सुलर प्रमाणीकरण" (領事認証) गराउनुपर्ने हुन्छ। तर यो प्रक्रियामा धेरै समय र मिहिनेत लाग्छ।
त्यसैले यस प्रक्रियालाई सजिलो बनाउन "アポスティーユ" को व्यवस्था गरिएको हो।
यो "हेग सन्धि" (Hague Convention) मा सहभागी भएका देशहरूबीच लागू हुने एउटा अन्तर्राष्ट्रिय नियम हो। यदि दुवै देश यो सन्धिमा आबद्ध छन् भने, दूतावास गइरहनु पर्दैन। जापानको परराष्ट्र मन्त्रालयको यो छाप (अपोस्टिल) भएमा उक्त कागजात सिधै अर्को देशमा मान्य हुन्छ। यसलाई कागजातको लागि एउटा "अन्तर्राष्ट्रिय पासपोर्ट" जस्तै मान्न सकिन्छ।
२. कुन बेला アポスティーユ आवश्यक पर्छ?
दैनिक जीवनमा निम्न परिस्थितिहरूमा アポスティーユ माग गरिन्छ:
-
विवाह, सम्बन्ध विच्छेद, वा जन्म दर्ता जस्ता व्यक्तिगत कागजातका लागि।
-
विदेशमा काम गर्न वा अध्ययन गर्नका लागि भिसा (VISA) आवेदन दिँदा।
-
जापानी कम्पनीले विदेशमा शाखा वा नयाँ कम्पनी स्थापना गर्दा।
-
विदेशमा घरजग्गा खरिद–बिक्री गर्दा वा बैंक खाता खोल्दा।
जब सम्बन्धित निकायले "जापानको परराष्ट्र मन्त्रालयबाट アポスティーユ लिएर आउनुहोस्" भन्छ वा व्यक्तिगत विवरण (Koseki Tohon), बसाइँसराइको कागज (Juminhyo), वा कम्पनी दर्ताको प्रमाणपत्र (Tōki Jikō Shōmeisho) जस्ता सरकारी कागजात विदेशमा प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ, तब यो प्रक्रिया आवश्यक पर्छ।
३. "हेग सन्धि" भनेको के हो र कुन देशमा यो चल्छ?
याद राख्नुहोस्, アポスティーユ संसारका सबै देशमा चल्दैन। यो केवल "हेग सन्धि" (विदेशी सार्वजनिक कागजातहरूको प्रमाणीकरणको आवश्यकतालाई हटाउने सन्धि) मा हस्ताक्षर गरेका देशहरूमा मात्र मान्य हुन्छ।
हाल अमेरिका, बेलायत, फ्रान्स, जर्मनी, दक्षिण कोरिया लगायत विश्वका १२० भन्दा बढी देश र क्षेत्रहरू यस सन्धिमा आबद्ध छन्।
[ध्यान दिनुपर्ने कुरा]: यदि तपाईंले कागजात बुझाउने देश हेग सन्धिमा सहभागी छैन भने, アポスティーユ प्रयोग गर्न सकिँदैन। यस्तो अवस्थामा पहिलेकै जस्तो सम्बन्धित देशको दूतावासमा गएर प्रमाणीकरण गराउनुपर्ने हुन्छ।
४. アポスティーユ प्राप्त गर्ने तरिका
व्यक्तिगत रूपमा, तपाईं आफैँले जापानको परराष्ट्र मन्त्रालयमा आवेदन दिन सक्नुहुन्छ:
-
सरकारी कागजात तयार गर्ने: नगरपालिका वा सम्बन्धित सरकारी कार्यालयबाट आवश्यक कागजात (जस्तै Koseki वा कम्पनी दर्ताको कागज) निकाल्ने।
-
नोटरी पब्लिक (公証役場) बाट प्रमाणीकरण (आवश्यक भएमा): निजी कागजातहरू (जस्तै अख्तियारनामा वा सम्झौता पत्र) का लागि पहिले नोटरी पब्लिकबाट प्रमाणित गराउनुपर्छ।
-
परराष्ट्र मन्त्रालयमा आवेदन दिने: हुलाक मार्फत वा सिधै मन्त्रालयको विन्डोमा गएर आवेदन दिन सकिन्छ।
※ आवश्यक कागजात र शुल्कका बारेमा जानकारीका लागि परराष्ट्र मन्त्रालयको आधिकारिक वेबसाइटमा सधैँ पहिले नै जाँच गर्नुहोस्।
५. केही जिज्ञासा र उत्तरहरू (Q&A)
Q1: कागजातमा アポスティーユ भएपछि अनुवाद (Translation) चाहिँदैन?
उत्तर: अहँ, अनुवाद र अपोस्टिल फरक कुरा हुन्। धेरैजसो अवस्थामा कागजात बुझाउने देशको भाषामा गरिएको अनुवाद पनि सँगै मागिन्छ। अपोस्टिलले "कागजात सक्कली हो" भन्ने प्रमाणित गर्छ भने, अनुवादले "त्यसमा के लेखिएको छ" भनेर बुझ्न मद्दत गर्छ।
Q2: के यसका लागि 行政書士 को सहयोग लिनु राम्रो हुन्छ?
उत्तर: तपाईं आफैँले पनि यो प्रक्रिया गर्न सक्नुहुन्छ, तर अन्तर्राष्ट्रिय कागजी प्रक्रियामा सानो गल्ती पनि महँगो पर्न सक्छ। विशेष गरी कम्पनी खोल्दा वा भिसा आवेदन दिँदा गल्ती भएमा तपाईंको समय र पैसा खेर जान सक्छ। विशेषज्ञ 行政書士 को सहयोग लिँदा कागजातमा हुने गल्तीहरू हट्छन् र काम छिटो सम्पन्न हुन्छ।
Q3: アポスティーユ को म्याद हुन्छ?
उत्तर: कानुनी रूपमा アポスティーユ को आफ्नै म्याद हुँदैन। तर, धेरैजसो कार्यालयहरूले "३ महिना वा ६ महिना भित्र जारी गरिएको" कागजात मात्र स्वीकार गर्छन्। त्यसैले सरकारी कागजात निकालेपछि धेरै ढिला नगरी यो प्रक्रिया पूरा गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ।
