ဂျပန်လူမျိုး အိမ်ထောင်ဖက်နဲ့ ကွာရှင်းဖို့ စဉ်းစားနေတဲ့သူတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် ကွာရှင်းပြီးသား နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် ဂျပန်မှာ ဆက်လက်နေထိုင်ဖို့ဆိုတာ အလွန်စိတ်ပူစရာကောင်းတဲ့ ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
「ရရှိထားတဲ့ 配偶者ビザ ဟာ ကွာရှင်းလိုက်တာနဲ့ ချက်ချင်း ပယ်ဖျက်ခံရမှာလား?」 「ချက်ချင်း နိုင်ငံပြန်ရတော့မှာလား?」
ဒီလို မေးခွန်းတွေနဲ့ စိတ်ပူနေကြပါသလား။ ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ ကွာရှင်းခြင်းဆိုတဲ့ ဘဝရဲ့ အပြောင်းအလဲကာလမှာ၊ မှန်ကန်တဲ့ နေထိုင်ခွင့် (在留資格) ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဖို့ သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို တရားဝင် စည်းမျဉ်းတွေအပေါ် အခြေခံပြီး နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ ကွာရှင်းပြီးရင် အရင်ဆုံး လုပ်ရမယ့် 「14日以内の届出」
ကွာရှင်းမှု ပြီးဆုံးသွားတဲ့အခါ အရေးအကြီးဆုံးနဲ့ မေ့မထားသင့်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်ကတော့ 「配偶者に関する届出」 ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ 日本の出入国管理及び難民認定法 (入管法) အရ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမယ့်အရာဖြစ်ပြီး၊ ကွာရှင်းတဲ့နေ့ကနေ ၁၄ ရက်အတွင်း မိမိနေထိုင်ရာ ဒေသကို တာဝန်ယူထားတဲ့ 出入国在留管理局 မှာ သွားရောက် တင်ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
「စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အဆင်မပြေဖြစ်နေပေမယ့်...」 လို့ ခံစားနေရတာကို နားလည်ပေမယ့်၊ ဒီအကြောင်းကြားခြင်းဟာ ဥပဒေအရ မဖြစ်မနေ လုပ်ရမယ့် ဝတ္တရားဖြစ်ပါတယ်။ ရုံးကို ကိုယ်တိုင် သွားစရာမလိုဘဲ အွန်လိုင်း (出入国在留管理庁の電子届出システム) သို့မဟုတ် စာတိုက်ကနေလည်း ပေးပို့နိုင်ပါတယ်။
ဘာကြောင့် လိုအပ်တာလဲ? အဲဒါကတော့ သင်ဟာ လက်ရှိမှာ ဘယ်လိုအခြေအနေနဲ့ ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေလဲဆိုတာကို နိုင်ငံတော်က တိတိကျကျ သိရှိနိုင်ဖို့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ အကြောင်းကြားဖို့ ပျက်ကွက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် လိမ်လည်ပြီး တင်ပြတာမျိုး လုပ်မယ်ဆိုရင် ဒဏ်ငွေအပြင် နောက်ပိုင်းမှာ ဗီဇာသက်တမ်းတိုးခြင်း သို့မဟုတ် 在留資格変更申請 လုပ်တဲ့အခါမှာ အလွန် အဆင်မပြေတဲ့ အခြေအနေမျိုး ကြုံတွေ့ရနိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ရှိပါတယ်။
၂။ 「ကွာရှင်းတယ် = ချက်ချင်းပြန်ရမယ်」 မဟုတ်ပါ! အထင်မှားလေ့ရှိတဲ့ ဗီဇာစည်းမျဉ်း
အများစု အထင်မှားလေ့ရှိတဲ့အချက်ကတော့ 「ကွာရှင်းလိုက်ပြီဆိုတော့ မနက်ဖြန်မှာပဲ ဗီဇာ ပယ်ဖျက်ခံရပြီး ဂျပန်ကနေ ထွက်ခွာရတော့မယ်」 ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။ ကောက်ချက်အနေနဲ့ ပြောရရင် ကွာရှင်းလိုက်တာ တစ်ခုတည်းနဲ့ ဗီဇာကို ချက်ချင်း ပယ်ဖျက်ခံရတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။
ကွာရှင်းစာ တင်လိုက်တဲ့နေ့မှာပဲ ချက်ချင်း 在留資格変更申請 လုပ်ရမယ်ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းလည်း မရှိပါဘူး။ အရေးကြီးဆုံး စံသတ်မှတ်ချက်ကတော့ 「配偶者としての活動（共同生活の実態）」 (အိမ်ထောင်ဖက်အနေနဲ့ အတူနေထိုင်တဲ့ အခြေအနေ) က ဆက်ရှိနေသလား ဆိုတာပါပဲ။
သတိထားရမယ့် 「6ヶ月ルール」 ဆိုတာ ဘာလဲ?
ဒါပေမဲ့ စိတ်အေးလက်အေး နေလို့တော့ မရပါဘူး။ အဲဒါကတော့ 「6ヶ月ルール」 လို့ ခေါ်တဲ့ အချက်ပါ။ 入管法第22条の4第7項 မှာတော့ 「တရားဝင် အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ၊ အိမ်ထောင်ဖက်အနေနဲ့ လုပ်ဆောင်ရမယ့် အကြောင်းအရာတွေကို ၆ လကျော်ကြာအောင် ဆက်လက်မလုပ်ဆောင်ဘဲ နေထိုင်နေမယ်ဆိုရင်」 နေထိုင်ခွင့်ကို ပယ်ဖျက်နိုင်တယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။
ဆိုလိုတာကတော့ ကွာရှင်းပြီးနောက်မှာ အထူးအကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ ဒီအတိုင်း ထားလိုက်မယ်၊ ပြီးတော့ အိမ်ထောင်ဖက်အနေနဲ့ လက်တွေ့ နေထိုင်မှုလည်း မရှိတဲ့ အခြေအနေက ၆ လကျော်သွားမယ်ဆိုရင် 「အဲဒီဗီဇာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ပျောက်ဆုံးသွားပြီ」 လို့ သတ်မှတ်ခံရနိုင်ပါတယ်။
အရေးကြီးတာကတော့ 「ကွာရှင်းလိုက်လို့ ချက်ချင်း အထုတ်ခံရတော့မယ်」 လို့ ကြောက်နေမယ့်အစား 「နောက်တစ်ဆင့် ဘဝအတွက် ဘာဆက်လုပ်မလဲ」 ဆိုတာကို အမြန်ဆုံး စီစဉ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ နောက်ပိုင်းဘဝအတွက် ရွေးချယ်နိုင်တဲ့ နည်းလမ်းများ
ကွာရှင်းပြီးနောက်မှာ ဂျပန်မှာ ဆက်နေချင်တယ်ဆိုရင်တော့ လက်ရှိ 配偶者ビザ ကို ဆက်သုံးလို့ မရတော့ပါဘူး။ ကွာရှင်းပြီးနောက်မှာတော့ အောက်ပါ နေထိုင်ခွင့်တွေထဲက တစ်ခုခုကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် ပြောင်းလဲ လျှောက်ထားဖို့ အထူး အကြံပြုလိုပါတယ်။
-
就労系ビザへの変更 ဂျပန်မှာ အလုပ်ရထားပြီးသားဆိုရင် သို့မဟုတ် လက်ရှိ လုပ်ကိုင်နေတဲ့ အလုပ်အကိုင်က 「技術・人文知識・国際業務」 ထဲမှာ အကျုံးဝင်တယ်ဆိုရင် အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့ ဗီဇာ (Work Visa) ကို ပြောင်းလဲဖို့ စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။
-
定住者ビザへの変更 ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ အိမ်ထောင်သက်တမ်း ကြာမြင့်တယ်ဆိုရင် (ယေဘုယျအားဖြင့် ၃ နှစ်ကျော်)၊ သို့မဟုတ် ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ ရတဲ့ ကလေးရှိတယ်ဆိုရင်၊ ဒါမှမဟုတ် အဲဒီကလေးကို မိဘအနေနဲ့ စောင့်ရှောက်ရမယ်ဆိုရင် 「定住者」 ဆိုတဲ့ နေထိုင်ခွင့်ကို ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ရှိပါတယ်။ ဒါက 配偶者ビザ ထက် ပိုပြီး လွတ်လပ်စွာ အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့ ကိစ္စရပ်တွေလည်း အများကြီး ရှိပါတယ်။
-
永住者ビザ (လိုအပ်ချက် ပြည့်မီပါက) ဂျပန်မှာ နေထိုင်လာတာ ကြာပြီဖြစ်ပြီး၊ စီးပွားရေး အခြေအနေ တည်ငြိမ်နေတယ် စသဖြင့် 永住許可 ရဖို့ လိုအပ်ချက်တွေနဲ့ ပြည့်စုံတယ်ဆိုရင်တော့ ကွာရှင်းပြီးနောက်မှာလည်း 永住申請 လုပ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေမျိုး ရှိပါတယ်။
※ ဒါတွေဟာ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေ (အိမ်ထောင်သက်တမ်း၊ ကလေး ရှိမရှိ၊ လက်ရှိ အလုပ်အကိုင်) ပေါ်မူတည်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက် ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။
၄။ မေးလေ့ရှိတဲ့ Q&A
Q1：အိမ်ထောင်ဖက်ဟောင်းက ကိုယ့်ဆန္ဒမပါဘဲ 離婚届 တင်လိုက်ပါတယ်။ ဗီဇာ ဘာဖြစ်သွားမလဲ?
A：ကွာရှင်းခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်မှာ မိမိကိုယ်တိုင် မဟုတ်ဘဲ တင်သွင်းတဲ့ လျှောက်လွှာတွေကို အခြေခံအားဖြင့် လက်မခံပါဘူး (裁判離婚 စတာတွေကလွဲရင်)။ အကယ်၍ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ တင်သွင်းခံလိုက်ရတယ်ဆိုရင်တော့ အရင်ဆုံး မြို့နယ်ရုံးမှာ 「離婚届不受理申出」 ရှိမရှိ စစ်ဆေးပြီး တရားဝင် ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ကွာရှင်းမှု ဖြစ်မြောက်သွားတယ်ဆိုရင်တော့ အမြန်ဆုံး အထက်မှာ ပြောခဲ့တဲ့ 「配偶者に関する届出」 ကို လုပ်ပြီး နောက်ပိုင်းဘဝအတွက် ပြင်ဆင်တာက အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။
Q2：ကွာရှင်းပြီးရင် ချက်ချင်း အလုပ်လုပ်ရမှာလား?
A：စီးပွားရေးအရ မိမိကိုယ်ကို ရပ်တည်နိုင်ဖို့က အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။ အထူးသဖြင့် 「定住者」 ကို ပြောင်းဖို့ ရည်ရွယ်တယ်ဆိုရင် တည်ငြိမ်တဲ့ ဝင်ငွေ ရှိတာက စိစစ်တဲ့နေရာမှာ အပေါင်းလက္ခဏာ ဖြစ်စေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ချက်ချင်း အလုပ်အကိုင် မရသေးတဲ့ အခြေအနေမှာလည်း အလုပ်ရှာနေတဲ့ အထောက်အထားကို ပြနိုင်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် စုဆောင်းငွေနဲ့ ထောက်ပံ့နိုင်မယ့် စနစ်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြနိုင်ရင် အဆင်ပြေနိုင်ပါတယ်။ စိတ်ပူနေတယ်ဆိုရင် ဒီအတိုင်း မထားဘဲ 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ကြည့်ပါ။
Q3：ဂျပန်လူမျိုး ကလေးရှိပါတယ်။ ကလေးရဲ့ ဗီဇာက ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ?
A：သင်နဲ့ ဂျပန်လူမျိုးကြားမှာ ရတဲ့ ကလေးက ဂျပန်နိုင်ငံသား ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် ကလေးအတွက် နေထိုင်ခွင့် (ဗီဇာ) မလိုအပ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သင့်ကိုယ်တိုင်က မိဘအခွင့်အရေး (Parental rights) ရယူပြီး ဂျပန်မှာ ကလေးကို ပြုစုစောင့်ရှောက်မယ်ဆိုရင် 「定住者」 ဗီဇာကို ပြောင်းလဲခွင့်ရဖို့ အခွင့်အရေး အလွန် မြင့်မားပါတယ်။ ကလေးနဲ့အတူ နေထိုင်မှုကို အဓိက ဦးစားပေးရမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီကိစ္စအတွက်တော့ တုံ့ဆိုင်းမနေဘဲ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပါ။
နိဂုံးချုပ်：တစ်ယောက်တည်း စိတ်မပူပါနဲ့၊ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပါ
ကွာရှင်းခြင်းဆိုတာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အလွန် နာကျင်ရတဲ့ အတွေ့အကြုံတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအပေါ်မှာ ထပ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်တွေ၊ ဗီဇာ ပြောင်းလဲခြင်း စတဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ပြဿနာတွေကို တစ်ယောက်တည်း ရင်ဆိုင်ရတာဟာ ခန့်မှန်းထားတာထက် ပိုပြီး ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်စေပါတယ်။
「ပယ်ဖျက်ရမယ့် အကြောင်းရင်းနဲ့ ကိုက်ညီတယ်ဆိုတိုင်း ဗီဇာကို ချက်ချင်း ပယ်ဖျက်လိုက်တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။」
入管法 ဟာ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေကို ထည့်သွင်း စဉ်းစားပေးဖို့ နေရာ ချန်ထားပေးပါတယ်။ 「အကြောင်းပြချက် ခိုင်လုံတယ်」 လို့ ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်ဆိုရင်တော့ ဂျပန်မှာ ဆက်လက် နေထိုင်နိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းက အမြဲတမ်း ပွင့်နေမှာပါ။ တစ်ခုခု စိတ်ပူစရာ ရှိနေတယ်၊ သို့မဟုတ် တိကျတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေအတွက် အခက်အခဲ ရှိနေတယ်ဆိုရင် 行政書士 ဆီကို အားမနာဘဲ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပေးပါ။
