ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရောက်ရှိနေကြတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား မောင်နှမများအားလုံးအတွက်၊
ဂျပန်မှာ နေထိုင်ရင်း၊ အလုပ်လုပ်ရင်း၊ ကြိုးစားပြီး ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ရှာဖွေထားတဲ့အခါ တစ်ခါတစ်ရံမှာ "ကိုယ်သာ တစ်ခုခုဖြစ်ခဲ့ရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ" ဆိုတဲ့ အတွေးမျိုး ဝင်လာတတ်ကြပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ ပစ္စည်းဥစ္စာတွေကို ကိုယ့်မိသားစုဆီ ဘယ်လိုလုံခြုံစိတ်ချစွာ လွှဲပြောင်းပေးမလဲဆိုတဲ့ ကိစ္စကတော့ ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုပါပဲ။
ဒါပေမဲ့ "ဂျပန်စာ သိပ်မကျွမ်းကျင်တော့ 遺言書 ရေးရင် အာဏာတည်ပါ့မလား"၊ "公証役場 သွားရတာ အရမ်းခက်ခဲမလား" ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်တွေကြောင့် တုံ့ဆိုင်းနေသူတွေလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။
မစိုးရိမ်ပါနဲ့။ ဂျပန်ဘာသာစကားက မိခင်ဘာသာစကား မဟုတ်တဲ့သူတွေအတွက်လည်း ဂျပန်မှာ တရားဝင် செல்லတဲ့ 遺言書 ကို ပြုလုပ်ဖို့ အပြည့်အဝ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ ဂျပန်မှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအနေနဲ့ 遺言書 ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ၊ ဘာတွေ သတိထားရမလဲဆိုတာကို နားလည်ရလွယ်အောင် ရှင်းပြပေးလိုက်ပါတယ်။
遺言書 ရဲ့ အမျိုးအစားများနှင့် ကိုယ့်အတွက် သင့်တော်တဲ့ နည်းလမ်း
ဂျပန်မှာ 遺言書 ပြုလုပ်တဲ့အခါ အဓိကအားဖြင့် 公証証書遺言 နဲ့ 自筆証書遺言 ဆိုပြီး နှစ်မျိုးရှိပါတယ်။
၁။ 公証証書遺言 (公証人 နဲ့ ပြုလုပ်ခြင်း) - အသေချာဆုံးနှင့် အယုံကြည်ရဆုံး ဒီနည်းလမ်းကတော့ 公証役場 မှာ 公証人 (ဥပဒေပညာရှင်) ရဲ့ ပါဝင်မှုနဲ့ ပြုလုပ်တာဖြစ်ပါတယ်။ အမှားအယွင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းဆုံးဖြစ်ပြီး အယုံကြည်ရဆုံး နည်းလမ်းတစ်ခုပါ။
"ဂျပန်စာ မပြောတတ်လို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး" ဆိုပြီး စိတ်မပျက်ပါနဲ့။ စကားပြန် (Translator) ကို ခေါ်သွားပြီး 公証人 နဲ့ ပြောဆိုမှုတွေကို စကားပြန်ကတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ နေမကောင်းဖြစ်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ် ရုံးကိုသွားဖို့ ခက်ခဲတယ်ဆိုရင် 公証人 ကိုယ်တိုင် ဆေးရုံ ဒါမှမဟုတ် အိမ်ထိလာပြီး ဆောင်ရွက်ပေးတဲ့ စနစ်လည်း ရှိပါတယ်။
公証人 က ရှေ့မှာတင် 遺言 ရဲ့ အကြောင်းအရာကို ဖတ်ပြပြီး စကားပြန်ကတစ်ဆင့် ကိုယ်တိုင် နားလည်သဘောပေါက်ကြောင်း အတည်ပြုပြီးနောက်၊ 証人 ၂ ဦးရှေ့မှာ 署名・押印 (လက်မှတ်ထိုးခြင်းနှင့် တံဆိပ်တုံးနှိပ်ခြင်း) ပြုလုပ်လိုက်ရင် တရားဝင် 公証証書 ဖြစ်လာမှာပါ။ မူရင်းစာရွက်ကို 公証役場 မှာပဲ လုံခြုံစွာ သိမ်းဆည်းထားပေးတာဖြစ်လို့ ပျောက်ဆုံးတာ၊ အတုပြုလုပ်တာမျိုး မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် နောက်ပိုင်း အမွေဆက်ခံတဲ့အခါမှာလည်း အဆင်ပြေချောမွေ့စေပါတယ်။
၂။ 自筆証書遺言 (ကိုယ်တိုင်ရေးသားခြင်း) - မိမိစိတ်ကြိုက် ရေးသားနိုင်ခြင်း နောက်တစ်မျိုးကတော့ ကိုယ်တိုင် ရေးသားတဲ့ 遺言書 ပါ။ အံ့သြစရာကောင်းတာက ဂျပန်ဥပဒေအရ မိခင်ဘာသာစကားနဲ့ ရေးသားထားရင်တောင် တရားဝင် အာဏာတည်ပါတယ်။ ကိုယ်တိုင်ရေး၊ လက်မှတ်ထိုးပြီး 財産目録 ကိုလည်း သေချာ လက်မှတ်ထိုးထားမယ်ဆိုရင် ဘယ်ဘာသာစကားနဲ့ပဲ ရေးရေး ပြဿနာမရှိပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ သတိထားရမယ့်အချက် ရှိပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်းမှာပဲ အမွေဆက်ခံတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေ လုပ်ဆောင်တဲ့အခါ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေက အဲဒီ 遺言書 ကို စစ်ဆေးတဲ့အတွက် အများအားဖြင့် ဘာသာပြန်ချက် လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒီဘာသာပြန်ချက်မှာ လိုအပ်ချက်ရှိတာ ဒါမှမဟုတ် အဓိပ္ပာယ်တွေ ဝေဝါးနေတာမျိုး ဖြစ်ရင်တော့ အမွေဆက်ခံတဲ့အခါ ပြဿနာတက်နိုင်ပါတယ်။
ပြဿနာတွေကို ရှောင်ရှားနိုင်ဖို့အတွက် 遺言書 ရေးသားတဲ့ အဆင့်ကတည်းက ဘာသာပြန်ချက်ကို တိကျသေချာအောင် လုပ်ထားဖို့နဲ့ ယုံကြည်ရတဲ့ ပညာရှင်တွေရဲ့ အကြံဉာဏ်ရယူပြီး ပြင်ဆင်ထားဖို့ အထူးအကြံပြုချင်ပါတယ်။
遺言書 မရေးခင် သိထားသင့်တဲ့အချက်များ
ဂျပန်မှာ အမွေဆက်ခံတဲ့အခါ相続税 (အမွေခွန်) ပေးဆောင်ရပါတယ်။ ဒါက 遺言書 ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မရှိသည်ဖြစ်စေ ကျင့်သုံးရမယ့် စည်းကမ်းပါ။ နောက်ပြီး ဂျပန်မှာ "遺留分 (အမွေရထိုက်သူများအတွက် အနည်းဆုံးရပိုင်ခွင့်)" ဆိုတဲ့ စနစ်ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အမွေဆက်ခံသူတွေအတွက် အနည်းဆုံး ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိရမယ်ဆိုတဲ့ ဥပဒေပါ။
ဒီဥပဒေဆိုင်ရာ အသိပညာတွေက ရှုပ်ထွေးပါတယ်။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံခြားသားတွေအနေနဲ့ မိမိနိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေနဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေ နှစ်ခုလုံးနဲ့ ဆက်စပ်နေနိုင်တာကြောင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1။ ဂျပန်စာ လုံးဝ မပြောတတ်ပါဘူး။ စကားပြန် ဘယ်သူ့ကို ခေါ်သွားရမလဲ?
A။ စကားပြန်အတွက် သီးသန့် အထူးအရည်အချင်း မလိုပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ 公証役場 မှာလုပ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်က တိကျသေချာဖို့ လိုအပ်တာကြောင့် စကားပြန်က အချက်အလက်တွေကို သေချာ နားလည်အောင် ဘာသာပြန်ပေးနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ မိသားစုဝင်လည်း ဖြစ်နိုင်ပေမဲ့ ပြဿနာမရှိဘဲ ချောချောမွေ့မွေ့ဖြစ်ဖို့ ယုံကြည်ရတဲ့ တတိယပုဂ္ဂိုလ် (သို့မဟုတ်) ပညာရှင်တွေကို ခေါ်သွားတာ ပိုကောင်းပါတယ်။
Q2။ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားနဲ့ ရေးတဲ့အခါ ဘာတွေ သတိထားရမလဲ?
A။ အများပြည်သူရှေ့မှာ "ဒါက သူကိုယ်တိုင်ရေးထားတဲ့ 遺言書 ပါ" လို့ သက်သေပြနိုင်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ ဘာသာပြန်ထားတဲ့ စာရွက်ပေါ်မှာလည်း ကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ထိုးထားဖို့၊ ရက်စွဲနဲ့ နာမည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ရေးထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ 司法書士 ဒါမှမဟုတ် 行政書士 ကဲ့သို့သော ပညာရှင်တွေရဲ့ အနီးကပ် ကြီးကြပ်မှုနဲ့ လုပ်ဆောင်မယ်ဆိုရင် နောက်ပိုင်းမှာ အများကြီး အဆင်ပြေသွားမှာပါ။
Q3။ ဘဏ်ထဲက ပိုက်ဆံနဲ့ အိမ်ခြံမြေတွေကိုရော 遗言書 မှာ အကုန်လုံး သတ်မှတ်ပေးလို့ရလား?
A။ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အချို့သော ဘဏ်အကောင့်တွေအတွက်တော့ 遺言書 ရှိရင်တောင် သက်ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းလုပ်ငန်းစဉ်တွေ လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။ 遺言書 ထဲမှာ "ဘယ်သူ့ကို ဘယ်ပစ္စည်းပေးမယ်" ဆိုတာကို တတ်နိုင်သလောက် အသေးစိတ် ရေးသားထားခြင်းက အမွေဆက်ခံသူတွေရဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို လျော့ကျစေမှာပါ။
နိဂုံးချုပ်
ဂျပန်မှာ ကြိုးစားရှာဖွေထားတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ကိုယ့်မိသားစုဆီ လုံခြုံစိတ်ချစွာ လွှဲပြောင်းပေးခြင်းဟာ ဂျပန်မှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ မိသားစုအပေါ် ထားရှိတဲ့ "တာဝန်ယူမှု" တစ်ခုဖြစ်သလို၊ မိသားစုအတွက် အကြီးမားဆုံးသော "လက်ဆောင်" လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဥပဒေရဲ့ နံရံက မြင့်မားနေသလို ထင်ရပေမဲ့ သင့်တော်တဲ့ နည်းလမ်းကို ရွေးချယ်မယ်ဆိုရင် ဘယ်သူမဆိုအတွက် လမ်းကြောင်းတွေ ပွင့်နေပါတယ်။ "တစ်ယောက်တည်းလုပ်ရတာ စိုးရိမ်တယ်" လို့ ခံစားရရင် 司法書士 ဒါမှမဟုတ် 行政書士 ကို အားကိုးလိုက်ပါ။
ဒီဆောင်းပါးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သိလိုတာရှိရင် ကွန်မန့်မှာ မေးခဲ့လို့ရပါတယ်နော်!
