जापानमा बसोबास गरिरहनुभएका धेरै नेपाली साथीहरूको एउटा साझा सपना हुन्छ – "जापानमा सधैंका लागि बस्ने" वा "जापानको नागरिकता लिएर अझ स्वतन्त्र रूपमा आफ्नो करियर र जीवन अगाडि बढाउने।"
जापानको नागरिकता प्राप्त गर्नु, अर्थात् 帰化 को प्रक्रिया तपाईंको जीवनको लागि एउटा ठूलो र महत्त्वपूर्ण मोड हो। तर, जब तपाईं 帰化申請 को बारेमा बुझ्न थाल्नुहुन्छ, धेरै कागजातहरू र प्रक्रिया देखेर अलमलमा पर्नु स्वाभाविक हो। "कहाँबाट सुरु गर्ने?" वा "मेरो जापानी भाषाको स्तर पुग्छ कि पुग्दैन?" भन्ने चिन्ता धेरैलाई हुने गर्छ।
आज, भिसा र आवासीय अनुमति सम्बन्धी विशेषज्ञ 行政書士 को रूपमा म तपाईंलाई 帰化申請 को लागि चाहिने कागजातहरू र हालैका वर्षहरूमा निकै कडाइ गरिएको 日本語能力 को वास्तविक मापदण्डबारे सरल भाषामा बुझाउनेछु।
१. 帰化申請 को लागि के-के कागजातहरू चाहिन्छ? (Checklist)
帰化申請 को सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेकै धेरै संख्यामा कागजातहरू संकलन गर्नु हो। तपाईंको काम र परिवारको अवस्था अनुसार कागजातहरू फरक हुन सक्छन्, तर सामान्यतया निम्न कागजातहरू आवश्यक पर्छन्:
आवेदकको व्यक्तिगत विवरण सम्बन्धी:
-
帰化許可申請書 (फोटो सहित)
-
परिवारको विवरण सम्बन्धी कागजात (जापानमा भएका र नेपालमा भएका दुवै परिवारको विवरण चाहिन्छ)
-
履歴書 (तपाईंको शैक्षिक योग्यता, कार्य अनुभव र जापानमा बसेका ठेगानाहरूको विस्तृत विवरण)
-
帰化の動機書 (तपाईं किन जापानको नागरिकता लिन चाहनुहुन्छ भनेर आफ्नै शब्दमा लेख्नुपर्छ। ※१५ वर्ष मुनिकालाई आवश्यक पर्दैन)
व्यक्तिगत पहिचान प्रमाणित गर्ने:
-
出生証明書 (जन्म दर्ता), 婚姻証明書 (विवाह दर्ता) - (तपाईंको मात्र नभई कहिलेकाहीँ आमाबुवाको पनि आवश्यक पर्न सक्छ)
-
राष्ट्रियता प्रमाणित गर्ने कागजात (पासपोर्ट वा नेपाल सरकारले जारी गरेको आधिकारिक प्रमाण)
-
住民票
आर्थिक स्थिरता प्रमाणित गर्ने:
-
आर्थिक अवस्थाको विवरण (महिनाको आम्दानी, खर्च, बचत र ऋण भए त्यसको विवरण)
-
काम गरिरहेको प्रमाण र तलबको विवरण (काम गर्ने कम्पनीबाट बनाउनुपर्छ)
-
源泉徴収票, 確定申告書の控え
-
納税証明書 (住民税, 所得税 आदि सबै करहरू पूर्ण रूपमा तिरेको हुनुपर्छ, यो अनिवार्य सर्त हो)
-
年金の納付記録 (Nenkin तिरेको रेकर्ड)
अन्य अवस्था अनुसारका कागजातहरू:
-
運転記録証明書 (पछिल्लो ५ वर्षको ट्राफिक नियम उल्लंघनको रेकर्ड)
-
घर र कार्यस्थल वरपरको नक्सा
-
परिवारसँग खिचेका फोटोहरू (तपाईं जापानी समाजमा कत्तिको घुलमिल हुनुभएको छ भनेर हेर्नका लागि)
💡 एउटा महत्त्वपूर्ण सल्लाह: नेपाली भाषामा भएका सबै कागजातहरूको "जापानी अनुवाद" अनिवार्य रूपमा चाहिन्छ। अनुवाद गर्ने व्यक्तिको नाम र ठेगाना स्पष्ट लेख्नुपर्छ। यदि तपाईं आफैं अनुवाद गर्नुहुन्छ भने पनि एकदमै सटिक र शुद्ध हुन जरुरी छ।
२. नयाँ ट्रेन्ड: किन 日本語能力 मा कडाइ गरिँदैछ?
法務局 को पछिल्लो जानकारी अनुसार, नागरिकताको लागि जापानी भाषाको परीक्षण निकै कडा बनाइएको छ।
पहिले "दैनिक जीवनमा समस्या नहुने स्तर" भए पुग्थ्यो, तर अहिले 日本語能力試験 (JLPT) को N3 स्तर बराबरको समझदारी र धाराप्रवाह कुराकानी गर्न सक्ने क्षमतालाई न्यूनतम मापदण्ड मानिन्छ।
-
पढ्ने र लेख्ने: प्राथमिक विद्यालयको ३ कक्षा बराबरको कान्जी (करिब २०० वटा) सरर लेख्न र आफ्नो कुरा बुझाउन सक्ने।
-
अन्तर्वार्ता: 法務局 को अधिकारीसँगको अन्तर्वार्तामा दोभाषे (Interpreter) बिना नै आफ्नो विवरण र नागरिकता लिनुको कारण स्पष्ट पार्न सक्ने।
"म काममा जापानी साथीहरूसँग बोलिरहेकै छु, पुग्छ होला" भनेर ढुक्क नहुनुहोस्। अन्तर्वार्तामा जापानको सामाजिक नियम र जीवनशैलीबारे पनि सोधिन्छ। तपाईं जापानको नागरिक बनेर यहाँको समाजमा राम्रोसँग घुलमिल हुन सक्नुहुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा उनीहरूले तपाईंको भाषाको माध्यमबाट जाँच्नेछन्।
३. आवेदन सफल बनाउन ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू (国籍法第5条)
帰化申請 को लागि निम्न ७ वटा सर्तहरू पूरा गर्नुपर्छ: १. लगातार ५ वर्षभन्दा बढी समय जापानमा बसेको हुनुपर्ने। २. १८ वर्ष पूरा भएको र नेपालको कानुन अनुसार पनि वयस्क भएको हुनुपर्ने। ३. 素行が善良であること: कर नतिरेको वा ठूलो ट्राफिक नियम उल्लंघन र आपराधिक रेकर्ड नभएको। ४. आर्थिक रूपमा सक्षम भएको: आफ्नो वा परिवारको कमाइले जीवन चलाउन सक्ने। (सामान्यतया वार्षिक आम्दानी ३० लाख येनभन्दा माथि भएको राम्रो मानिन्छ)। ५. जापानी नागरिकता लिएपछि नेपालको नागरिकता त्याग्न तयार हुनुपर्ने (जापानले दोहोरो नागरिकता स्वीकार गर्दैन)। ६. जापानको संविधानको पालना गर्ने। ७. जापानी भाषा पढ्न र लेख्न सक्ने क्षमता भएको।
४. तपाईंले जान्नै पर्ने केही प्रश्न र उत्तरहरू (Q&A)
Q1: मैले पहिले केही पटक ट्राफिक नियम उल्लंघन (スピード違反) गरेको थिएँ। के म अब नागरिकता लिन सक्दिनँ? A: १-२ पटकको सानो उल्लंघनले मात्रै आवेदन सिधै अस्वीकृत (Reject) हुँदैन। तर, हालसालै गरिएको उल्लंघन, मादक पदार्थ सेवन गरी सवारी चलाएको (DUI), वा धेरै पटकको उल्लंघन छ भने "चरित्र राम्रो नभएको" (素行が善良であること) मानिन सक्छ। आवेदन दिँदा सबै कुरा सत्य बताउनु र अहिले नियम पालना गरिरहेको छु भनेर देखाउनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
Q2: मैले भर्खरै काम (Job) परिवर्तन गरेको छु, के अहिले नै आवेदन दिन मिल्छ?
A: कानुनमा काम परिवर्तन गर्न नपाइने भन्ने छैन, तर तपाईंको आम्दानीको स्थिरतालाई कडा रूपमा हेरिन्छ। यदि तपाईं अझै 試用期間中 (Probation period) मा हुनुहुन्छ वा तलब धेरै घटेको छ भने, केही महिना (३ देखि ६ महिना) नयाँ कामको तलब आएपछि आवेदन दिनु सुरक्षित हुन्छ।
Q3: नागरिकता लिएपछि के मैले आफ्नो नाम जापानी (Kanji) मा फेर्नै पर्छ?
A: पर्दैन। तपाईंले जापानी कान्जी भएको नाम रोज्न पनि सक्नुहुन्छ वा आफ्नो अहिलेकै नामलाई काताकाना (Katakana) मा राख्न पनि सक्नुहुन्छ। तपाईंले आफूलाई मनपर्ने "जापानी नाम" राख्ने अधिकार पाउनुहुन्छ।
अन्त्यमा
帰化申請 को तयारी गर्न केही महिना र प्रक्रिया पूरा हुन ६ महिनादेखि १ वर्षसम्म लाग्न सक्छ। सानो कागजी गल्ती वा भाषाको कमीले गर्दा आवेदन अस्वीकृत हुनु निकै दुःखको कुरा हो।
"मेरो कागजात पुग्छ कि पुग्दैन?" वा "मेरो जापानी भाषाको स्तर ठिक छ कि छैन?" भन्ने जस्ता कुनै पनि द्विविधा भएमा, विशेषज्ञ 行政書士 सँग सल्लाह लिनुहोस्। तपाईंको सपना पूरा गर्न हामी सधैं साथमा छौं।
